en dan denk je dat je alles gezien hebt

En dan komt dit:

Wat gebeurt er met je huisdier als de opname komt en de arme diertjes achterblijven…

http://www.postrapturepets.com/

deze planeet is gek

shalom

Bram

evangelie IV: niet Caesar maar Jezus!!!

En dan gaan we verder met het evangelie, en weer een heel andere insteek: Ons woordje ‘evangelie’ komt van het griekse ‘evangelion’ of ‘goed nieuws’. Maar het woord is niet uitgevonden om het evangelie van Jezus te beschrijven, het bestond al. In het romeinse rijk werd namelijk gesproken over het evangelie van keizer Augustus: 

De meest goddelijke keizer… moeten we beschouwen als gelijkwaardig aan het begin van alle dingen… want toen alles in chaos en vernietiging verviel, restaureerde hij alles opnieuw en gaf hij de wereld een nieuw aura…
Caesar… ons aller goed nieuws… het begin van leven en vitaliteit… Elke stad neem unaniem zijn verjaardag aan als het begin van het nieuwe jaar… Want de voorzienigheid die ons hele leven heeft geregeld… heeft ons leven tot een climax van perfectie gebracht door ons de Keizer Augustus te geven… Gezonden naar ons en onze afstammelingen als redder; heeft hij een einde aan alle oorlogen gemaakt en de dingen op orde gebracht, en manifest geworden heeft hij alle hoop van vroegere tijden vervuld… de verjaardag van onze god augustus brengt ons het goede nieuws [EVANGELION] over hem...(een inscriptie uit asia Minor, 6VC, geciteerd in ‘Jesus for president’ van Shane Claiborne en Chris Haw, vertaals uit het engels door mezelf..)

Er was al een evangelie, namelijk dat Augustus, de eerste echte romeinse keizer, die bijna de hele bekende wereld veroverd had, vrede gebracht had in zijn rijk… En diezelfde keizer werd door de romeinen als God aanbeden. Sterker nog: iedereen in het romeinse rijk werd geacht de keizer als god te eren, en in rome zelf konden bijvoorbeeld mensen de markt niet betreden zonder een klein symbolisch ere-offer aan de goddelijke keizer.

En dan heb je daar de oproerkraaier Jezus, die preekt over het Koninkrijk van God. Hij negeert alle maatschappelijke orde, en gooit alle gebruiken en taboes omver. Aan de ene kant spreekt hij met de samaritaanse vrouw, terwijl rabbi’s zowiezo niet met vrouwen spraken, en joden de samaritanen als minderwaardig volk beschouwden. Aan de andere kant boort hij de religieuze leiders de grond in, en gooit hij handelaars uit de tempel. Hij betaalt belastingen met een tovertrukje (vang en vis en in zijn mond vind je het geld) en lijkt de hele overheersing van de romeinen, die voor de joden een big deal is, wel te negeren.

Zijn boodschap is vreemd: Hij spreekt van het Koninkrijk van God, en doet wonderen, en dingen die niemand anders doet. Hij spreekt in vreemde beelden, en hoewel mensen in hem de verwachte messias zien [de joden verwachtten in die tijd dat een gezalfde -Grieks Christus, Hebreeuws: Messias van God he van de romeien zou verlossen] gaat hij niet met macht en geweld Jerusalem binnen, maar rijdend op een ezelsveulen. Zijn boodschap gaat over liefde en zelfopoffering, zelf over liefde tot vijanden. Maar uiteindelijk wordt hij opgepakt, en na een vreemd proces aan het kruis gehangen, een dood voor landverraders en politieke dissidenten, met een bordje ‘koning er joden’.

Dan is het gedaan. De discipelen zijn verslagen, maar opeens blijkt Jezus terug te zijn, al is Hij een beetje anders. Hij schijnt de dood overwonnen te hebben, en gaat naar de hemel… Een beetje moeilijk te volgen voor ons moderne mensen. En de discipelen die blijven bidden tot op pinksterdag de Geest over hen valt. En dan ontvangen ze kracht, en verbreiden de boodschap van hun goed nieuws over de bekende wereld.

Welke boodschap? Het verhaal van Jezus, die hen opgedragen had om discipelen te worden. Discipelen van een rabbi zijn is niet niets, want de leerlingen volgden hun leraar in alles, en dat duurde jaren. Dat was een voltijdse training, een levenswerk. Jezus, die opgestaan was uit de dood, en die daardoor leven gaf, en verzoening met God. Maar een heel ander soort leven dan de mensen gewoon waren.

De eerste kerk ging in tegen alles wat de mensen kenden. De mensen verkochten wat ze hadden, en deelden met wie nodig had. Ze weigerden om de keizer te aanbidden. Veel eerste christenen weigerden ook om soldaat te zijn. Dit evangelie was niet zomaar een godsdienstige doctrine. christenen (een woord dat oorspronkelijk ‘kleine christus’ betekent) hadden een totaal andere manier van leven. Ze leefden naar de grote wet ‘bemin God bovenal en je naaste als jezelf’ en alles wat daartegen in ging weigerden ze aan mee te doen. Verder waren ze wel goede burgers: ze waren eerlijk, goed voor iedereen, betrouwbaar, ze gebruikten geen geweld… Maar toch werden ze vervolgd. Niet puur om godsdienstige redenen, maar evengoed op politieke redenen, al waren die twee zowiezo verstrengeld: godsdient moest het rijk bijen houden, en omdat de Christenen weigerden de keizer te aanbidden, werd hen de toegang tot de markt ontzegd…
We hebben als moderne Christenen niet meer door hoe woorden als ‘evangelie’ en ‘redder’, die eigenlijk toehoorden aan de keizer, toegepast op Jezus een politiek statement waren

Christenen bogen niet voor de wetten van de wereld, niet voor het evangelie’ van de Romeinse vrede gebrachte door de ‘goddelijke keizer’. Jezus was de enige Heer en Koning. Hij die zichzelf gegeven had, die nederig voeten had gewassen en uiteindelijk de vreselijke marteldood had geleden, was ook overwinnaar over alle kwaad, en zou uiteindelijk het laatste woord hebben.

Hebben we dat nog wel door als Christenen in deze moderne tijd? Hoe verregaand de claim ‘Jezus is Heer’ is? Weten we wat het Koninkrijk van God inhoudt??

Laten we daar samen naar op zoek gaan…

shalom

Bram

evangelie III: ‘cracked eikons’ of het hele verhaal vanaf de schepping

Dan gaan we na onze eerste 2 delen (I en II) maar eens over naar een andere insteek. Misschien eens proberen van inplaats van het verhaal te beginnen bij een individualistische ‘ga je naar de hemel’-vraag, het hele verhaal van de bijbel meer chronologisch volgen, vanaf de schepping zelf, niet bij de zondeval.

Een interessante benadering van het evangelie gekaderd in het hele narratief van de bijbel is die van de Amerikaan Scot McKnight over ‘cracked eikons’. Het woord eikon is grieks voor beeld, beelddrager, zoals de mens was bij de Schepping, en ook Jezus wordt zo genoemd in Kol 1:15, het beeld van de onzichtbare God.

Het hele eikon-verhaal is ondertussen gemeengoed geworden bij meer post-evangelische en emerging church-kringen. Ik kwam het bijvoorbeeld tegen bij deze interessante blogpost van Kingdom grace, één van de weinige vrouwelijke theologische bloggers.

Maar terug naar McKnight: Hij waarschuwt er voor om zoals sommige ‘leg-het-evangelie-simpel-uit’-verhaaltjes van genesis 3 naar Romeinen 3 te springen en de rest van de bijbel over te slaan. In zijn boek ‘the blue parakeet’ (zeker lezen, als je wil worstelen met moeilijke vragen over de bijbel toch…) schetst hij het verhaal van de bijbel in 5 bewegingen:

1. (genesis 1-2: eenheid): de schepping van de mens, als beeld van God (Eikon in het grieks, selem in het Hebreeuws, om één of andere reden gebruikt dus hij het woord eikon verder, en hebben anderen dat ondertussen overgenomen, dus we hebben er nu weer een woordje christelijk jargon bij waar een ongelovige geen jota van snap) De mens wordt, om niet alleen te zijn, gesplitst in mannelijk en vrouwelijk, die op hun beurt terug één zijn in hun huwelijk, en dus leven in eenheid met God, hun eigen zelf, de ander en de wereld, de tuin waarin ze leven.

2. (genesis 3-11:’otherness’): Met de zonde wordt dat beeld beschadigd, en dus krijgen we de hierboven genoemde ‘cracked Eikons’, gebroken in alle richtingen: in die van God, onszelf, andere mensen, en de wereld.

3. (genesis 12-Maleachi: nog meer ‘otherness’): Inplaats van hier direct naar Jezus te springen, of naar de romeinenbrief die het kruis uitlegt en zodus meer dan duizend pagina’s van de bijbel over te slaan, geeft McKnight hier aan dat God al aan de slag gaat met de mens doorheen alle verhalen van het oude testament. Hij vormt een ‘covenant community’ (verbondsgemeenschap) waarmee Hij aan de slag gaat, een groep van gekozen mensen, die de eenheid terug moeten herstellen, maar dat lukt niet.

4. (Mattheus-openbaring 20: Eén in Christus): Mensen, in hun ‘verbondsgemeenschap’, krijgen het niet klaargespeeld en de gebrokenheid en vervreemding blijft. Het hele verhaal krijgt een climax in de persoon van Jezus, als Mens-geworden God en de perfecte Eikon, die de wereld verzoent door Zijn menswording en leven, Zijn kruisdood, Zijn opstanding en de komst van de Heilige Geest. De gebroken Eikons vinden terug éénheid in Christus: ‘Er is Jood noch heiden, slaaf noch vrije, man noch vrouw, want allen zijn één in Christus Jezus’(Gal 3:28) en worden zo terug beelddragers, ook in eenheid met elkaar en Christus .

5. (openbaring 21-22: perfecte eenheid) of ‘consummatie’, als Jezus terugkomt.

Verder valt in dit verhaal op dat McKnight erop wijst dat het evangelie niet gaat over de individualistische relatie van 1 mens met god, maar dat God met mensen in groep, in gemeenschap werkt, eerst Israel, en dan de kerk, en dat niet alleen de verzoening met God (en vergeving van onze eigen zonden) maar ook de verzoening met onszelf en de medemens en de wereld van belang is. Alleen in Christus vinden we die eenheid.

Geen enkele samenvatting van de bijbel is perfect natuurlijk, maar deze spreekt mij meer aan en lijkt me minder éénzijdig dan de meeste evangelische standaardverhaaltjes… een holistische benadering lijkt me zowiezo wel interessant…

shalom

Bram

evangelie II: pinksteren en het volle evangelie

Een tweede post in mijn reeksje over het evangelie. Nu gaan we eens langs bij de pinksterkerk… (Waarin ik opgegroeid ben)

Het genoemde verhaal uit deel 1 is belangrijk: Jezus zijn kruisdood verlost ons van de zonde, en daardoor ‘kunnen we Gods liefde en Zijn plan met ons leven leren kennen’ om de 4 geestelijke wetten nog eens te citeren. Maar er is natuurlijk meer te zeggen over het goede nieuws. Jezus is niet alleen gekomen om te sterven, maar ook om ‘ons leven te geven in overvloed’. En, klein detail: Hij is opgestaan uit de dood! En nadat Hij ten hemel gevaren is, kwam de Heilige Geest, de Geest van God, op pinksterdag over de vergaderde discipelen van Jezus, en er gebeurden vanalle vreemde dingen. Mensen begonnen in tongen te spreken, en de aanwezigen in Jerusalem, mensen van alle mogelijke origines, hoorden het evangelie in hun eigen taal, en zo begon de kerk.

Pinksteren is dus zeker niet onbelangrijk: Toen is de kerk echt onstaan en bekrachtigt… Jezus zelf ging weg, en gaf zijn discipelen de opdracht om het Koninkrijk te brengen. En dat was onder andere met bovennatuurlijke gaven!

De bovennatuurlijke uitingen van de Geest zijn niet onbelangrijk in het nieuwe testament. Zowel de brieven van Paulus als de handelingen der apostelen schrijven er veel over, en blijkbaar waren bovennatuurlijke uitingen van het Koninkrijk heel normaal in de eerste eeuw: spreken in vreemde tongen, genezingen en andere wonderen, profetie,… Maar dat is niet zo gebleven. Uiteindelijk is het bovennatuurlijke geminderd en naar de achtergrond geraakt in veel stromingen. Niet dat er niet uit alle tradities verhalen zijn van wonderen en genezingen en meer vreemde zaken, maar het is niet simpel om achteraf te achterhalen wat er echt gebeurd is en wat legende is zowiezo, en wij moderne mensen geloven zowiezo moeilijk in wonderen en alles wat de natuurwetten van de wetenschap tegenspreekt…

Maar dan ergens rond de voorlaatste eeuwwisseling is er opeens de pinksterkerk, en later ook andere charismatische bewegingen. Niet alleen in de evangelische tak van het protestantisme trouwens, ook in de katholieke kerk is er de Charismatische vernieuwing bijvoorbeeld. Voor mensen die ermee vertrouwd zijn: het woord ‘charismatisch’ betekent hier niet iemand met een sterke persoonlijkheid, maar het gaat over de Geest, Charisma in het Grieks. En over het herondekken van de bovennatuurlijke genadegaven zoals die in het nieuwe testament beschreven worden.

Niet iedereen heeft dat zomaar aanvaard trouwens. Enerzijds omdat er zowiezo soms vreemde excessen zijn in bepaalde pinkstermiddens, anderzijds omdat stijlverschillen ook mensen kunnen vervreemden. En bovendien is er veel tegenwerping van mensen met een cessationistisch kader, die menen te kunnen zeggen dat de genadegaven alleen voor de bedeling van de apostelen was, en niet voor ons. Al kan ik dat verhaal bijbels niet echt volgen: zie hier voor een oude blogpost van mezelf over dispensationalisme die daarover gaat.
Dat het aanvullen van het evangelie van vergeving door de dood van Jezus met het pinksterverhaal en bovennatuurlijke genadegaven een spectaculair verschil maakt zal iedereen duidelijk zijn. [De vier geestelijke wetten worden soms gewoon aangevuld met pinksteren trouwens in evangelisatie bij pinksterkerken] Dat het een stuk vollediger is ook. Maar is het alles wat te zeggen is over het evangelie?

shalom

Bram

over machten en vijandenliefde…

Kameraad Y had in zijn comment op mijn uitleg over christarchie een probleem met de Ellul-parafrase die Greg Boyd gebruikt om Christelijk anarchisme samen te vatten:

“”Get along with the ruling powers as much as you can, but put no trust in them.” Is dat niet tegenstrijdig? Hoe kan je het nu ‘goed vinden’ met je uitbuiter?”

Het gaat hier over onze houding tegenover de machten boven ons, hoe we daarmee moeten omgaan. Wat bedoelt wordt is dat we als Christen geen systemen moeten gaan omverwerpen, maar van binnenuit en van onder af naar boven moeten zelf anders gaan leven, en zo hopelijk de wereld beinvloeden, als ‘zout en licht’. En misschien de machten en overheden confronteren, maar zeker niet met geweld omverwerpen of zo.

‘Het goed vinden’ met je ‘uitbuiter’ is niet waar het hier om draait, in geen geval… Over uitbuiting heeft Ellul het hier zowiezo niet: Ellul refereert regelmatig naar de Woorden van paulus, een man die niet uitgebuit werd door de machthebbers of kapitalisten (hij was van hoofdbezigheid predikant, en verder tentenmaker om voor zijn inkomen te zorgen) maar die wel naar het leven gestaan werd om zijn geloof en boodschap, en uiteindelijk dat met zijn leven moest bekopen… Paulus gehoorzamde de goddeloze romeinse overheden zoveel hij kon, en kwam daardoor regelmatig in de gevangenis terecht of werd op andere manieren gestraft. Maar zijn leven was niet gericht op de doelen van de maatschappij rond hem, en hij deed niet mee met de patronen van de maatschappij. De eerste Christenen (en vele kloosterlingen achter, en de eerste anabaptisten, en christelijke hippies en neo-monastics,…) leefden in communes van naastenliefde, waarin heel andere principes van belang waren als die van de wereld, maar ze gingen niet de wereld en de machthebbers omver gooien. En toen ze dat wel begonnen te doen was er eigenlijk al serieus iets mis…

Let ook op de woorden ‘as much as you can’; machten en heersers zullen er altijd zijn, en we zullen het er nooit helemaal mee eens zijn. Geen enkel systeem zal ooit perfect zijn, en dat moeten we niet verwachten. Maar zelf moeten we daar waar we zijn het verschil maken. En verder is er nog de profetische taak van confrontatie van de overheden bij onrecht, die niet alleen door oud-testamentische profeten werd gedaan, maar ook door bijvoorbeeld Martin Luther King. Maar dat is iets anders dan een geweldadig omverwerpen van het systeem. Wie eens geweld gebruikt zal het blijven gebruiken…

Maar waar gaat het hier in feite om? Jezus’ regel, die voor velen heel aanstootgevend is: heb uw vijanden lief. Dat betekent niet dat we ‘het goed met hen moeten kunnen vinden’ (anders zouden ze onze vijanden niet zijn) en ook niet dat we het met ze eens moeten zijn. Wel dat we ze niet mogen haten en het beste voor hun willen (maar daarom niet willen dat ze doorgaan met wat ze doen). Dat gaat tegen onze menselijke natuur in en is heel radicaal, en zelfs Christenen hebben er moeite mee om het serieus te nemen en in hun leven tot uiting te laten komen… En veel Christenen doen alles om dat soort verzen weg te verklaren, maar zo ontzenuwen ze heel de boodschap van Jezus!

We zijn allemaal mensen, geschapen naar Gods beeld, al is dat beeld wel beschadigd. Maar we zijn allemaal mensen. Ook onze vijanden hebben recht op behandeling als mens. De ‘uitbuiter’, in eender welk systeem, is ook een mens, zoals wij, die dikwijls ook maar toevallig aan de andere kant van het systeem is. Hem dood willen vanwege zijn positie is een beetje kortzichtig… Een gedachte die mij heel aanspreekt, die dacht ik uit de geweldloze bevrijdingstheologie stamt, is dat een revolutie alleen menselijk is als we zowel de onderdrukte als de onderdrukker kunnen bevrijden en herstellen in menselijkheid. Eén of andere heersende klasse uitmoorden in naam van ‘het volk’ is niet bepaald humaan…

shalom

Bram

evangelie I: het evangelisch evangelie: good friday only?

Het is altijd goed om je als mens af te vragen waar je mee bezig bent, en wat je basis is. Ook als christen is het altijd goed om je af en toe eens af te vragen waar je in gelooft. Wat is eigenlijk ons ‘goed nieuws’, ons evangelie? Dat is niet alleen handig om het te kunnen delen met anderen, maar best wel belangrijk voor jezelf als christen. En toch merk ik dat Christenen dikwijls amper kunnen zeggen wat ‘het evangelie’ eigenlijk inhoudt. dus daar ga ik toch maar even op in.

Natuurlijk, als het uit te leggen was in een paar zinnen, waarom zouden we dan een boek van meer dan duizend pagina’s hebben. Ik geloof dus niet dat een korte schematische uitleg van het evangelie ooit volledig kan zijn. Maar soms hebben we die wel nodig.

En we beginnen met mijn pinkster/evangelisch verleden. Een simpel verhaal om het evangelie uit te leggen, dat dikwijls in evangelische kringen vertelt wordt is dat van de ‘4 geestelijke wetten’. Die kan je bijvoorbeeld hier lezen (http://www.godheeftulief.com/) en heb ik al op verschillende traktaten en zo gezien in mijn leven. Een simpele uitleg, bijgestaan met bijbeltexten en een paar tekeningetjes, moet aan geintereseerden het evangelie uitleggen:

wet 1. God heeft U lief en heeft een plan met Uw leven (bijbeltexten Joh 3:16 en 10:10)

wet 2. De mens is zondig en heeft het contact met God verloren, en daardoor kan hij Gods liefde en Gods plan met zijn leven niet kennen en beleven. (bijbeltexten Rom 3:2″ en 6:23 + tekening van een kloof tussen God en de mens)

wet 3. Jezus Christus is Gods enige antwoord op het probleem van de zonde. Door Hem kan de mens Gods liefde en Zijn plan leren kennen (bijbeltexten Rom 5:8, 1 kor 15:3-6 en Joh 14:6 + tekening van het kruis dat de kloof overbrugt tussen God en de mens)

wet 4. Wij moeten persoonlijk Jezus als redder aanvaarden, en dan pas kunnen we Gods liefde en Gods plan met ons leven kennen en beleven. (bijbeltexten Joh 1:12, Ef 2:8-9 Op 3:20)

En dan komt er een zondaarsgebed… En dan komen er nog een paar introducties over het christen zijn en hel en hemel, dat een christen naar de kerk moet gaan, en zo dat soort dingen. Verder wordt daar meestal bij gezegd dat de bijbel het van God gegeven boek is dat autoriteit heeft, en geloofd moet worden.

Dat is niet alleen wat ‘de vier geestelijke wetten zeggen’, maar evengoed een samenvatting van hoe ik het evangelie al dikwijls gepromoot gehoord heb. Het evangelie komt er dus op neer dat we “Gods liefde en Gods plan met ons leven kennen en beleven” door de dood van Jezus aan het kruis. Nu kan ik daar niet veel tegeninbrengen op zich, want dat is allemaal heel waar. Maar ik vraag me toch af hoe volledig dit hele verhaal is. Een paar opmerkingen die ik erbij kan geven ga ik nu al geven. De rest is voor een volgende blog.

Het eerste wat mij opvalt is hoe individualistisch het gebracht wordt. Het gaat over de mens, de lezer of hoorder van deze uitleg, en zijn relatie met God, en dikwijls zijn al dan niet naar de hemel gaan…

Het tweede dat mij opvalt is hoe weinig van de bijbel van belang is: alleen een paar brieven en het Johannes-evangelie zijn blijkbar van belang. En alleen de dood van Jezus. Over zijn leven, zijn woorden, en zelfs zijn opstanding, en pinksteren, wordt soms helemaal geen woord gerept in dit soort evangelie-verkondigingen. En van het Oude testament is blijkbaar vooral de zondeval van belang (een woord dat niet eens in de bijbel voorkomt) Waarom moeten we in de hele bijbel geloven als het merendeel toch niet echt van belang is?

Is er niet meer te zeggen over het evangelie? Blijft het niet hangen op goede vrijdag als het enige wat van belang is aan christus zijn kruisdood is? Wat met het leven van Jezus, Hem volgen, met Zijn opstanding, met Pinksteren? Is dat allemaal geen deel van het evangelie soms?? Als we het hebben over het evangelie, en over de evangelische kerk, waarom zouden we dan grote delen van de evangelieboeken (uitgezonder Johannes en de kruisigingsverhalen) negeren???

shalom

Bram

consumptiekapitalisme II

Wie zijn we? Waarom zijn we hier? Hoe moeten we leven? De mens stelt zich die vragen als sinds zijn ontstaan, en soms lijkt het alsof reclame, en de economie ons de antwoorden willen geven:

Wie zijn we?

We zijn radertjes in het systeem van productie en consumptie, de groeiende wereldeconomie.

Waarom zijn we hier?

Om te produceren en consumeren en zo deel te zijn van het consumptiekapitalisme.

Hoe moeten we leven?

Werken om geld te verdienen (en te produceren) en met dat geld consumeren…

Ons leven als mens staat dan ten dienste van de consumptiemaatschappij, en ons bestaan wordt gerechtvaardigd in relatie daartoe… Sorry, ik ben dan liever een alien op deze planeet. Zowiezo als Christen zouden mijn waarden heel verschillend moeten zijn dan die van het consumptiekapitalisme. Er is nergens iets in het christendom dat we moeten produceren of consumeren om het systeem in stand te houden, en dat we onze best moeten doen om zoveel mogelijk aan een ongezond economisch systeem bij te dragen dat de wereld om zeep helpt.

Integendeel! De macht van het geld (in de bijbel gepersonifiëerd als een afgod ‘de Mammon’) is duidelijk niet iets dat ons leven mag beheersen als Christen. Aan de ene kant zijn er aansporingen om te werken voor je brood in de bijbel, aan de andere kant is er de waarschuwing dat geldzucht de wortel van veel kwaad is, en wordt er vooral opgeroepen om te delen, om te zorgen voor ‘weduwen en wezen’. De grote wet ‘bemin God bovenal en je naaste als jezelf’ laat zien waar onze prioriteiten liggen: bij God de Schepper (wiens schepping we dus onder andere ook in ere moeten houden) en bij naastenliefde.

Onze identiteit ligt in onze relatie tot God, al zullen niet-christenen daar geen boodschap aan hebben, en onze relatie tot onze medemens. Het evangelie is sociaal en politiek. Alleen dat benadrukken zoals sommige vrijzinnige liberale theologen doen is geen Christendom meer, maar dat eruit halen zoals sommige conservatieve fundamentalisten doen is evengoed geen echt Christendom meer!

Jacques Ellul zegt ergens dat we de macht van de mammon kunnen verbreken, de macht van het geld kunnen breken door het weg te geven. Vrijgevigheid is altijd een Christelijke waarde geweest. Er is traditioneel iets als de protestantse werk-ethieken die blijkbaar is dat heel hard werken om voor jezelf (en je gezin) te zorgen het ideaal is… Ik ken eerlijk gezegd niet veel van de gedachten erachter, ben ook niet zo vertrouwd met gereformeerde traditie en zo. Maar zoals het op mij overkomt is het dikwijls iets van ‘laat iedereen voor zichzelf werken en voor zichzelf zorgen.’ De bijbel is veel minder individualistisch: Efeze 4:28 Laat wie steelt niet meer stelen, maar eerlijk de kost verdienen door zelf hard te werken om iets weg te kunnen geven aan wie het nodig heeft.

Delen, dat zou de Christelijke houding moeten zijn. En niet willen dan je nodig hebt. Niet begeren wat je buurman heeft, maar tevreden zijn met wat je hebt. Uiteindelijk maakt materialisme niet gelukking, en draait het leven meer om mensen dan om spullen als het gezond is, niet? Waarom zouden we altijd meer nodig moeten hebben?

Doorheen de eeuwen hebben Christenen heel radicale dingen gedaan die tegen elk kapitalistisch beginsel ingingen. Ze begonnen als beschreven in het bijbelboel de handelingen der apostelen als een soort van communistische ‘counterculture’ die niet meedeed met de romeinse maatschappij, waar mensen deelden wat ze hadden en weggaven wie nodig had. Zoals keizer Julianus (361-363 AD) moest toegeven: “De goddeloze Gallileërs [zo noemde hij de Christenen] voeden niet alleen hun eigen armen, maar ook de onze, die door ons niet geholpen worden” (Ep. Sozom. 5:16).

Natuurlijk is dat verwaterd en geinstitutionaliseerd door de jaren (zoals nu ook het geval is bij veel christenen) maar steeds waren er Christenen die terug gingen naar de basis, en die zagen dat Jezus ons opriep om niet mee te doen met de ‘rat race’ maar integendeel, om radicaal anders te zijn dan de wereld. Fransiscus van Assisi zwoor bijvoorbeeld het geld helemaal af. Twee van de grootste belgen waren katholieken die uit zo’n visie totaal tegen alles inging: Pater Damiaan ging naar de melaatsen, en Daens kwam op voor de arme arbeiders van de industrie-tijd, ondanks een vastgeroeste kerk die ver Jezus’ denken vastgeroest was in ongezonde systemen. Iets waar de kerken van vandaag voor moeten oppassen…

Wat kunnen we doen? Geen idee of iedereen geroepen is om iets groots te doen op dit vlak, maar ik weet wel waar we als Christen voor geroepen zijn om niet aan mee te doen: niet meedoen aan het consumptiecircus, niet meedoen aan de rat race. De medemens als prioriteit boven onze ongebreidelde consumptiedrift. Geen slaven zijn van de Mammon.

Zoals Shane Claiborne zegt: als we echt zouden leren om van onze medemens te houden zoals Jezus zegt, zou kapitalisme onmogelijk zijn, en communisme niet nodig…

shalom

Bramc

Consumptiekapitalisme

Een volgende onderwerp om naar te kijken, dat niet echt onbelangrijk is: consumptiekapitalisme.

Als introductie een ‘parodie-geloofsbelijdenis’ die ik gepikt heb van Brian McLaren, die toch wel heel accuraat beschrijft hoe de wereld momenteel draait:

I believe in one God, economic growth,

maker of all goods, seen and unseen,

and I believe in Economic growth’s only son:

Capitalism,

who was conceived by the power of greed.

I believe in hapiness through owning and using more.

(It’s not just about owning,

it’s about owing more and more)

I believe in one holy,

catholic and apostolic economy,

and in the communion of unnacountable corporations.

de grootste prioriteit bij een ramp als 9/11

Consumptiekapitalisme… Iets helemaal anders dan het kapitalisme uit de tijd van Marx, toen de arbeiders proletariërs waren die bijvoorbeeld 14 uur per dag in de mijnen werkten, en daarmee net genoeg verdienden om met hun gezin te overleven. Die barbaarse toestanden zijn gelukkig verleden tijd (toch hier) en we hebben het toch beter, niet? De arbeiders van vandaag zijn geen proletariërs, maar consumenten. Ze verdienen genoeg en hebben genoeg vrije tijd om goed te consumeren, en zo de globale economie te steunene, die om één of andere onzinnige reden zou moeten blijven groeien.

Wat is het resultaat? Roofbouw op onze zuster, moeder aarde en onze broers en zussen in de volkeren in andere landen, zodat wij in de westerse wereld toch maar onze onhoudbaar welvaartsniveau kunnen houden… In naam van de Mammon en één of andere vooruitgangsgedachte jagen we zo heel de planeet en zijn bewoners (inclusief de menselijk) richting afgrond. Reclame maakt steeds weer behoeften bij, dingen die nooit iemand nodig gehad heeft hebben we nu plots nodig en we kunnen niet zonder leven… We maken meer en meer spullen, die minder en minder lang meegaan, en verbruiken zo de grondstoffen van de aarde en produceren meer afval waar niemand weg mee weet.

Wie is verantwoordelijk? Iedereen en niemand. Aan de ene kant is elke consument mee verantwoordelijk voor het in stand houden van dit monster, aan de andere kant is het monster van de bureaucratie iets dat zichzelf in leven houdt, doet groeien, en alles inschakelt in zijn eigen allesverterende weg… Maar zoals ik al zei, eigenlijk zijn we allemaal mee schuldig, door mee te doen met een systeem dat niet genoeg heeft aan net genoeg produceren en consumeren als odig is, maar dat als een kanker steeds meer wil consumeren en produceren, consumeren en produceren.

De vraag is hoe we eruit stappen…

(wordt vervolgd)

shalom

Bram

megafauna II

zie deel 1

gelukkig begint de mens toch een beetje in te zien dat natuur belangrijk is, en dat de planeet langsaam richting afgrond aan het gaan is. Dat de Schepping recht heeft om beschermd te worden… Maar zelfs al zouden we dat ten volle kunnen beseffen (meestal niet echt het geval) dat betekent niet dat de klok teruggedraaid zou kunnen worden. We hebben nu onze wereld herschapen, en omgebouwd tot een mensenwereld. Er is gewoon letterlijk geen plaats meer voor de grote dieren die er ooit waren. Hoe zouden wilde paarden en koeien hier kunnen leven? Natuurlijk worden een paar dieren (bizons, meer wilde runder-rassen of paarden,…) gebruikt als begzazingsprojecten, maar dat zijn eigenlijk nog steeds huisdieren…

En verder zitten we met een aantal dieren uit andere streken die zich misschien hier vestigen. Dat kan gaan tot middelgrote dieren: In de kempen zijn er ooit kangaroes gezien. De wasbeer en de wasbeerhond rukken op, en ook de muntjak (het chinese blafhert) komt dichterbij. Dat willen we ook niet. Misschien niet hlemaal ten onrechte, exoten kunnen veel schade aanrichten.

Al denk ik dat ze evengoed soms nuttig kunnen zijn om niches in te vullen in nieuw-ontwikkelende eco-systemen. We moeten heel goed beseffen dat de eco-systemen van de europese oerwouden niet terug kunnen komen, en dat als er zich een nieuw evenwicht vormt, dat exoten daar evengoed een rol in kunnen spelen. Het is altijd zo geweest dat soorten zich uitbreidden, en nieuwe plaatsen in ecosystemen innamen. Dus ik denk niet dat elke exoot per definitie bestreden moet worden, en dat ze soms aanvullingen kunnen zijn om lege plekken in een ecosysteem op te vullen… Niet elke exoot is per definitie schadelijk, en een oude soort die zich na lange afwezigheid ergens terug vestigt zal het ecosysteem en zijn evenwichten ook veranderen…

Zeker als we terug ecosystemen willen opbouwen van bijna scratch, en zeker in een veranderend klimaat, moeten we misschien eens kunnen kijken naar bepaalde soorten wiens gebied bedreigd is, om ze ergens anders misschien in een ander ecosysteem te integreren. Het terug introduceren van variaties op lang uitgestorven megafauna is misschien een interessant experiment. De lijn van de wolharige neushoorn, die nog steeds verderloopt in de zeer zeldzame sumatraanse neushoorn, zou misschien nieuw leven ingeblazen kunnen worden door te zien hoe de soort het doet in andere gebieden, waar misschien een aantal soorten verdwenen zijn. Hetzelfde met andere soorten die niet alleen in aantal afnemen maar ook hun gebied zien verdwijnen. Misschien moeten we ze de kans geven om in een ander gebied te leven, en een ander ecosysteem op te bouwen. Dat gaat natuurlijk niet altijd werken, maar elke lijn die uitsterft komt niet meer terug. En elk ecosysteem waaruit een paar topdieren verdwenen zijn, is niet meer te herstellen…

Maar terug naar deze streken: toch is er hoop en goed nieuws voor een aantal soorten uit de middenmoot van de megafauna. De bever is hier terug sinds een aantal jaren, zij het met hulp van de mens hier in Vlaanderen. De Lynx breidt terug uit, en komt al wel eens langs. Maar dat zal het wel even blijven vrees ik. Bizons, runderen en paarden zullen wel alleen begrazingsprojecten blijven, en voor beren is er hier al helemaal geen plaats… Al moet gezegd worden dat de wolven en elanden terug uitbreiden onder andere tot in duitsland, en dus zeker onze richting uit komen. Maar die gaan zeker geen plaats vinden in onze overbevolkte gebieden, en dus hoogstens ergens in de ardennen of op de veluwe een paar kleine kuddes maken… En de vraag is of we dat nog gaan meemaken.

Ik hoop dat onze ecosystemen terug volwassener worden en dat er toch binnen wat nog mogelijk is meer plaats is voor megafauna… Gods Schepping is te mooi om te vervangen door onze bauhaus, en onze medeschepselen met wie we de planeet delen verdienen het ook om te mogen leven…

shalom

Bram

megafauna

And now for something completely different… Megafauna, oftewel de groteren onder de dieren die met ons deze planeet delen. Het woord  staat (zoals makkelijk af te leiden is) voor grote dieren. Vanaf welke grootte daar is discussie over, maar ik gebruik het nu redelijk algemeen, voor alle dieren vanaf de grootte van ongeveer een hertje. Dieren die een lange levensduur hebben, en hoog in de voedselketen staan. Dieren die groot zijn en dus ons makkelijk in de weg kunnen lopen, maar die soms ook handig zijn omdat ze veel vlees hebben. Iets wat dus niet zo makkelijk samengaat met menselijke beschaving, zeker als ze zo intensief en allesomvattend als de onze is.

In belgië hebben we van wilde  landdieren (een paar roofvogel-dwaalgasten daargelaten als de gieren van vorig jaar) als inheemse megafauna vooral een paar hertensoorten en het wilde zwijn over. Het grootste roofdier is de vos, dus in feite is er geen toppredator aanwezig (behalve homo sapiens). Eigenlijk zijn we dus het merendeel van onze megafauna kwijt, en dat is al een tijdje aan de gand.

De echt grote soorten als mammoet, wolharige neushoorn en holenleeuw zijn natuurlijk allang weg, en zullen nooit terugkomen, omdat ze helemaal uitgestorven zijn over de hele planeet. Of hun uitsterven door mensen veroorzaakt was of klimatologische oorzaken had is nog een onderwerp van discussie onder wetenschappers. Maar bij de hedendaagse,  meer gangbare en alleen hier uitgestorven soorten, of soorten waarvan tenminste nog heel naaste verwanten zijn (paard, rund,…), is de kwestie anders natuurlijk. Die hebben hier veel langer gezeten: in de romeinse tijd zaten hier in deze streken bijvoorbeeld nog onder andere bizons, elanden, oerossen, paarden, lynxen en wolven. De meeste van die dieren zijn pas in de late middeleeuwen uit onze streken verdwenen, toen wij mensen in aantal groeiden, en betere technologie hadden, beide zijn belangrijke factoren bij extincties. Maar als illustratie: de eland bijvoorbeeld heeft hier minstens nog rondgelopen tot rond het jaar duizend, de bruine beer zelfs nog iets langer. Ook de oeros en de Tarpan (europees wild paard) zijn we kwijt uit die laat-middeleeuwse periode. De grote roofvogels zijn ook verdwenen, en om de rij af te maken: de laatste wolf in belgie is zo’n 150 jaar geleden geschoten. Toen was het zelfs al belgë, en als ik mij niet vergis heb ik die ooit ergens in opgezette vorm in een museum zien staan…

Toen onze beschaving groter werd, en er meer mensen kwamen, die meer voedsel moesten hebben was er minder en minder plaats voor andere wezens om te leven. Ook werd er in die uitbreidingsfase natuurlijk meer gejaagd om eten tot bepaalde dieren volledig leeggejaagd werden. Dat is trouwens niet alleen iets waar wij beschaafden schuldig aan zijn: In Nieuw-Zeeland kwamen tot ongeveer dezelfde periode een aantal reuzenvogels van de Moa-familie voor, maar die zijn allemaal opgevreten door de Maori’s… (zie mijn vroegere post over de adelaar van Haast) Ook primitieve volkeren kunnen ecologische rampen veroorzaken, er zijn er natuurlijk die meer in harmonie met de natuur leven, maar dat hoeft niet het geval te zijn. Het ‘noble savage’ idee is maar een romantisch droombeeld in de meeste gevallen…

Terug naar onze streken, waar de mens uitbreidde en de dieren (en planten, en bossen, en hele ecosystemen) moesten wijken. Grote dieren waren een bedreiging. En ofwel temden we ze en gebruikten we ze en hadden ze volledig onder controle, ofwel moesten ze maar zien te overleven in de gebieden die overbleven om te overleven. Hoe groter het dier, hoe moeilijker… En zo verdwenen ze hier dus één voor één, en werden ze vervangen door mensen, en door koeien, schapen, geiten en paarden die volledig van ons afhankelijk waren… Tot we alleen nog een paar herten en hier en daar wat wilde zwijnen over hadden (voor de jacht ook leuk natuurlijk) De menselijke beschaving is natuurlijk afhankelijk van het ‘onderwerpen’ en ‘overwinnen’ van de natuur. (Al kunnen we ons eigen ego niet eens overwinnen…) en dus was het logisch om een zelfgemaakte omgeving te prefereren, waar geen wolven en beren de rust kwamen verstoren.

En dat hebben we nu…
wordt vervolgt…

shalom

Bram