Maar een top-10 kan er nog wel af. De links zijn naar mijn eigen recensies op cultuurshock.net, waarop ik regelmatig publiceer, een waar de top-3 van deze lijst wat meer uitleg krijgt in het eindejaars-overzicht van de redactoren.

1. psalters – carry the bones
2. gungor – ghosts upon the earth
3. the restoration project – hold on to love
4. Spinvis – Tot ziens, Justine keller
5. Tinariwen – Tassili
6. Josh Garrels – love and hate and the sea in between
7. Aaron Strumpel – birds
8. school is cool – enthropology
9. dEUS – keep you close
10.radiohead – the king of limbs

Dat ik ooit 3 christelijke platen in de top-3 zou zetten had ik nooit verwacht. Maar deze zijn echt wel de enige 3 tijdloze platen van het jaar… Volgens mijn vreemde mening. Waarchijnlijk luisteren de meeste mensen niet eens naar die dingen…

Aan andere lijstjes te zien heb ik een hoop platen gemist, van onder andere fleet foxes, bon iver, thrice, Bruce Cockburn, PJ Harvey, The Spirit that guides us, Tom Waits, low, Iron & Wine, over the rhine en explosions in the sky. Zeker de laatste 3 van mijn lijstje hadden waarschijnlijk wel bezet geweest als ik deze albums had beluisterd dit jaar, en misschien wel hogere plaatsen ook… Spottify eens gebruiken deze vakantie…

Wat vonden jullie de beste albums van 2011?

groeten

Bram

beeldgedicht door Willie Cools,

uit “toen viel de toren” (1998)

Willie Cools

]]> http://brambonius.wordpress.com/2011/12/22/het-volgend-moment-willie-cools/feed/ 0 brambonius volgens2 willie7 http://brambonius.wordpress.com/2011/12/11/atheisme-kolonialisme-en-meer-socrates-please/ http://brambonius.wordpress.com/2011/12/11/atheisme-kolonialisme-en-meer-socrates-please/#comments Sun, 11 Dec 2011 19:52:24 +0000 brambonius http://brambonius.wordpress.com/?p=837 ]]> Atheïsme kan heel dogmatisch zijn, maar hoeft geen dogma te zijn, als het afwezigheid van geloof in God is. Een atheïsme dat bestaat uit een heel sterk geloof dat er geen God is is iets helemaal anders, en wel een geloof. Niet zoals religieus geloof normaal is, behalve als het modernistisch uitgehold is, maar wel een geloof in een intellectuele propositie. Probleem is dat alleen atheïsten van het tweede soort meestal de nood zien om hun visie te verdedigen. En dan krijg je soms een dogmatisch fundamentalisme, dat soms hopeloos chauvinistisch is (alle mensen die geloven zijn dommer dan atheïsten) en dat op die manier als je echt de consequentie zou nemen redelijk intellectueel koloniaal is (wij westerlingen zijn veel slimmer met onze wetenschap en moeten die arme mensen leren) en de potentie in zich heeft van iets heel gevaarlijks…Dat kolonialisme is natuurlijk pure nonsens, we kunnen zelfs van de meest primitieve volkeren een hoop leren dat wijzelf vergeten zijn of misschien nooit geweten hebben. En we zullen de wereld nooit volledig begrijpen. Zelfs al kunnen we een beschrijving maken in een abstract systeem (wetenschap) die goed genoeg is om zelfs de wereld te manipuleren op alle technische manieren, dan hebben we nog niet door hoe de wereld echt is… We hebben alleen in onze begrippen een werkbaar model gemaakt, maar zoals mijn leraar fysica indertijd zei bij het atoommodel van Bohr, elk model is een benadering.

Op zich is elk aannemen van informatie een vorm van geloven. Datgene wat we hadden moeten leren van de verlichting was het socratische alles in vraag stellen, maar in de plaats daarvan hebben we een nieuw systeem opgebouwd, een nieuwe traditie en een onfeilbare ‘magister dixit’ in ‘de wetenschap’ gevonden…

Om één of andere reden worden Christenen dikwijls geassocieerd met ‘rechtse’ politiek. Wat in de praktijk waarschijnlijk wel dikwijls zo is, maar kijkend naar de bijbel en de kerkgeschiedenis vind ik dat toch redelijk vreemd. En ik vrees zelfs dat een aantal rechtse punten gewoon niet te verzoenen zijn met de bijbel, en met een groot deel van de Christelijke traditie. Zelfs de paus is, voor rechtse conservatieven toch, op economische, vlak redelijk ‘links’. Maar dat is nog niks vergeleken met de kerk uit handelingen, Fransicus, de eerste anabaptisten of veel andere Christenen  uit de geschiedenis, en met de bijbel zelf.

Laten we beginnen met een stukje kerkgeschiedenis

D e eerste christenen schreven dat als ze niet genoeg voedsel hadden voor de hongerige mensen die aan de deur kwamen, de hele gemeenschap ging vasten totdat iedereen een maaltijd kon delen. Wat een ongelooflijke economie van liefde. De eerste christenen zeiden dat als een kind sterft terwijl een christen extra voedsel heeft, hij schuldig is aan moord. Een van de kerkvaders, Basilius de Grote, zei het in de vierde eeuw zo: ‘Als iemand een man van zijn kleren berooft, noemen we hem een dief. En iemand die een naakte zou kunnen kleden, maar het niet doet – zou hij niet hetzelfde zijn? Het brood in je kast is van de hongerigen. De mantel in je kledingkast is van de naakten. De schoenen die je weg laat rotten, zijn van de berooiden.‘ Of in de woorden van Dorothy Day: ‘Als je twee jassen hebt, is er eentje van de armen.’ Geen wonder dat Johannes de Doper zo’n koppeling maakte tussen herverdeling en bekering:’Bekeer je, want het koninkrijk van de hemel is nabij’ en:’Wie twee stel onderkleren heeft, moet delen met wie er geen heeft’.
[Shane Claiborne, The irresistible revolution]

De hier geciteerde Basilius de Grote is niet zomaar een marginale linkse rakker die op café zijn mening verkondigde maar waar verder niemand naar luisterde, maar één van de drie Cappadocische Vaders, die minstens even belangrijk zijn voor de Oosterse kerk als Augustinus, voor veel protestanten en katholieken de oppperkerkvader, voor de Westerse kerk… Eén van de belangrijkste stemmen uit de vroege kerk die, die de door Shane aangehaalde woorden van Johannes de doper en Jezus actualiseert op een radicale manier…

Op zich is de bijbel trouwens even radicaal:

Jacobus 2:
14 Broeders en zusters, wat heeft het voor zin als iemand zegt te geloven, maar hij handelt er niet naar? Zou dat geloof hem soms kunnen redden? 15 Als een broeder of zuster nauwelijks kleren heeft en elke dag eten tekortkomt, 16 en een van u zegt dan: ‘Het ga je goed! Kleed je warm en eet smakelijk!’ zonder de ander te voorzien van de eerste levensbehoeften – wat heeft dat voor zin? 17 Zo is het ook met geloof: als het zich niet daadwerkelijk bewijst, is het dood. 18 Maar dan zegt iemand: ‘De een gelooft, de ander doet.’ Laat mij maar eens zien dat je kunt geloven zonder daden; ik zal u door mijn daden tonen dat ik geloof. 19 U gelooft dat God de enige is? Daar doet u goed aan. Maar de demonen geloven dat ook, en ze sidderen. 20 Dwaas, wilt u het bewijs dat geloof zonder daden nutteloos is?

Het idee van geloven als iets intellectueel dat los te koppelen is van de rest van ons leven is sowieso een moderne illusie, die waarschijnlijk mee heeft geholpen met het dechristianiseren van het Westen. Maar  vooral de houding van de Amerikaanse conservatieven met hun nadruk op strikt kapitalisme en individualistisch anti-socialisme (gebaseerd op de ‘wet van de sterkste’, terwijl ze heel ironisch op wetenschappelijk vlak evolutie volledig verwerpen) staat hier volledig haaks tegenop…

Zelfs de apostel Paulus, voor protestanten en fundamentalisten toch wel de top en ‘het van het’ in de schriftelijke canon zou nooit aan de kant staan van de ‘American dream’. Aan zijn leerlijk Timotheüs schrijft hij bijvoorbeeld het volgende:

1 Tim 6
6 Voor wie tevreden is met wat hij heeft, is het geloof grote winst. 7 Wij hebben niets in deze wereld meegebracht en kunnen er ook niets uit meenemen. 8 Wij hebben voedsel en kleren, laten we daar tevreden mee zijn. 9 Wie rijk wil worden, staat bloot aan verleiding, raakt in een valstrik en valt ten prooi aan dwaze en schadelijke begeerten die een mens in het verderf storten en ten onder doen gaan. 10 Want de wortel van alle kwaad is geldzucht. Door zich daaraan over te geven, zijn sommigen van het geloof afgedwaald en hebben ze zichzelf veel leed berokkend.

‘Linkse zever’ voor iemand die gelooft in de ‘American dream’ natuurlijk…

Onrealistisch gezever voor de verlichte moderne mens…

sja….

Op de valreep heb ik in de nazomer nog net de tijd om een recept te proberen dat al lang in mijn achterhoofd hangt om eens uit te proberen , maar waar ik nog altijd niet aan toegekomen was:  een Afrikaanse stoofpot van pompoenbladeren met pinda. Pompoen- en courgettebladeren zijn hele goed eetbaar, al is dat niet zo bekend hier. Maar bijvoorbeeld in Afrika worden er dus wel veel dingen mee gedaan, en het is voor iemand die wat pompoenen heeft staan een goedkope, lekkere en originele schotel en leuk extra’tje naast de pompoenenoogst zelf.

Gebruik wel liefst niet al te oude bladeren omdat ze nogal taai kunnen worden. En was ze heel grondig. Als er geen pompoenbladeren zijn kunnen andere bladgroenten gebruikt worden. In de Afrikaanse keuken wordt onder andere amarantblad gebruikt als alternatief dit recept, maar ik denk dat spinazie of het groen van snijbiet ook moet kunnen.

De variant op kipsaté heb ik zelf verzonnen, en had vaag de gewone saté uit de supermarkt in het achterhoofd, maar ook Japanse yakitori. Het gebruik van een baby-pompoentje (een heel jong onvolgroeid gewoon pompoentje ter grootte van een perzik) geeft een speciaal accent: de smaak zit ergens tussen pompoen en courgette in als je ze zo jong oogst.

(ik heb er spijt van dat ik geen foto’s heb gemaakt)

ingrediënten:

pompoenbladeren
1 ajuin
1 middelgrote tomaat
pindakaas
kerry
peper en zout

1 halve kipfilet
1 baby-pompoentje
1 halve paprika
japanse soya-saus
kipkruiden
witte wijn

rijst

Pompoenbladeren-pinda-stoofpot

Was de pompoenbladeren grondig, hak ze in kleine stukjes, en vul er ongeveer driekwart van een kleine kookpot mee. Voeg dan een in stukjes gehakte ajuin aan toe, en laat een tijdje sudderen met een minimum aan water in een gesloten pot. Laat zo even staan, tot de groenten al wat gestoofd en zacht zijn, en voeg de tomaat toe in kleine stukjes gehakt, en kruid met kerriepoeder, peper en zout naar smaak. Laat nog een tijdje staan tot de tomaat gaar is (zonodig een beetje water toevoegen) dan kan je 2 eetlepels pindakaas toevoegen en vanaf nu heel regelmatig blijven roeren (anders bakt bij aan) en nog even laten doorstoven.

Kipsaté

snijd een halve kipfilet in blokjes, en leg die minstens een kwartier te marineren in een mengeling van japanse soya-saus, kipkruiden, een beetje witte wijn, peper en zout. Snij de babij-pompoen in platte schijfjes en doe hetzelfde met de halve paprika.

Rijg de kipblokjes op een saté-stokje afgewisseld met de ene keer baby-pompoen, de andere keer paprika. Deze saté’s worden dan gebakken in de pan tot ze gaar zijn.

Rijst:

Gewoon naturel koken zoals je het anders zou doen. Plakrijst is het lekkerste denk ik.

De zonde is een kracht die menselijke verantwoordelijk overstijgt en die over de hele schepping hangt, maar die verslagen is door Jezus in de opstanding (Christus victor)… Gerechtigheid is het kwaad ongedaan maken (recapitulatie) veeleer dan simpel de schuldigen straffen.

Gods ‘toorn’ is niet iets dat op zichzelf staat, komt juist uit Zijn Liefde, de zonde maakt Zijn geliefde schepping en schepselen kapot, en hoe meer liefde, hoe meer God die zonde zal haten en willen vernietigen en volledig uitbannen… En durf dat geen ‘onorthodox’ idee noemen, ik heb het van een oosters orthodox christen! :p

(van een comment die ik hier geplaats heb over een discussie die origineel over Rob Bells ‘love wins’ gaat, en gestart is met een artikel dat achter de ND betaalmuur zit en ik dus niet kan lezen. Deze reactie op zwakgeloven is ook zeer interessant!)

shalom

Bram

moest iemand het ‘hallo medechristentjes archief’ nog eens willen doorbladeren, het staat hier, in goede oude ASCII-stijl zoals ik die graag gebruikt heb.  Mijn ideëen zijn natuurlijk geëvolueerd over de jaren, en ik zou mogelijk nu sommige dingen anders zeggen dan toen, maar het geeft een beeld van mijn theologische ontwikkeling…

Het stukje dat ik hier terug wil ophalen is nu 10 jaar oud, en dateert van vlak na de aanslagen op de WTC-torens. En ik vind het nog steeds actueel.

 

Hallo medechristentjes,

De afgelopen anderhalve week zijn u en ik via alle mogelijke media bestookt geweest met de terroristische aanslagen in Amerika die heel de wereld geschokt hebben. Heel de wereld behalve mij dan. Misschien ben ik te ongevoelig geworden door altijd naar het journaal te kijken. Het is inderdaad vreselijk onsmakelijk en shoquerend wat er gebeurd is in Amerika vorige week. En eigenlijk zou ik mij meer het leed moeten aantrekken van alle mensen die hun leven verloren hebben, velen wellicht voor de eeuwigheid. Maar ik ben dus het slachtoffer van gewenning vrees ik.
Maar is niet iedereen daaraan schuldig. Hoeveel miljoenen zijn er van honger gestorven afgelopen decennia in Ethiopie, Soedan, Somalie etc waar soms het nieuws zelfs maar vluchtig over ging? Of door aardbevingen, cyclonen, overstromingen, epidemies en andere natuurrampen. Daar kunnen we natuurlijk niemand de schuld van geven…
Door menselijk toedoen dan: hoeveel aan oorlogen, burgeroorlogen,
terrorisme, guerrilla-aanvallen etc in een enorme lijst van landen waarvan alleen het topje van de ijsberg het nieuws bereikt??? Het is allemaal te vreselijk voor woorden… Enorme aantallen mensen zijn de afgelopen tijd gestorven en veloren gegaan in de meest vreselijke ondenkbare omstandigheden. Ik wil het niet kunnen beseffen hoe erg het is ik zou het echt niet kunnen dragen. Maar hebben we ooit wereldwijd (in de westerse
wereld dan toch) een of meerdere  minuten stilte gehouden voor die doden????
Ik kan het mij niet herinneren.

Wat gebeurt er nu? In het grote trotse Amerika is er een hoopje geschifte moslimterroristen die een paar wansmakelijke aanslagen plegen waarbij in totaal een tienduizend doden vallen (ik ken het cijfer niet) en waarbij ook nog eens 2 belangrijke symbolen worden aangetast. Het Pentagon, symbool van de Ameikaanse macht, en dan het WTC, symbool van vrije wereldhandel (liefst in handen van Amerikaanse multinationals…) Logisch dat Bush gekrenkt is, ik zou in zijn plaats ook laaiend zijn! logisch dat er woede is in Amerika vanwege de dood van zoveel Amerikaanse burgers, en vanwege de symbolen van de trots van een trotse natie. Logisch maar daarom nog niet helemaal bijbels te verantwoorden dat er een zondebok gezocht wordt, de mensen die de aanslagen hebben gepleegd kunnen niet meer gestraft worden. Maar logische
woede kan overdreven worden…
Maar: “Laat ons een toren bouwen met een top die tot in de hemel reikt, dan zullen we beroemd worden onder de volkeren” (zie genesis 11:4) zeiden ze in de tijd van de toren van Babel, en die toren zou nooit zo hoog geweest zijn als de TWEE torens van de WTC. Hoge bomen vangen veel wind en overdreven grote torens maken overdreven veel schade als ze neerstorten…
Dat terzijde. Wat mij ergert is dat er constant mensen in onuitsprekelijke ellende sterven, zonder veel reactie, maar nu het per ongeluk Amerikanen zijn is de wereld geschokt. Zijn Amerikanen meer waard dan Albanezen, soedanezen, Amazone-indianen, irakezen of andere volkeren die de pech hebben
niet de wereldmedia te beheersen??

Alle christenen bidden nu vooral voor Amerika. Voor alle Amerikaanse slachoffers, voor vrede in Amerika, voor bescherming tegen nieuwe aanslagen in Amerika etc. Natuurlijk is dat goed. Natuurlijk moet dat. Natuurlijk kunnen we dat niet genoeg doen.
Maar wat met de mensen van pakweg Afganistan? Onderdrukt door het ergste moslimregime ooit, de taliban. Wie heeft ooit de kettingmail gekregen met een petitie waarbij de enorme vernedering van de vrouw in Afganistan werd aangeklaagd? Ik zou bijna nog liever een legbatterijkip zijn dan ginder als
mens (zeker als vrouw) te leven. Trouwens ook op het bezitten van een bijbel staat de doodstraf… De mensen worden er gewoon op vreselijke wijze onderdrukt, in naam van God (of Allah) en in tegenstelling  tot de mensen die in Amerika zijn omgebracht hebben de meeste mensen er hoegenaamd niet de kans om ooit in hun leven het evangelie te horen… En dan darbij nog eens de kans om vanwege Bush een atoombommmetje op de knikker te krijgen omdat datzelfde Taliban regime sympathiseert met een zekere Bin Laden die misschien de aanslagen heeft georkestreerd, en dus tot zondebok is gebombardeerd die zal boeten voor alles. Of daarbij vele onschuldige Afganen zouden sterven maakt niet uit… (trouwens de hele moslimwereld is ook zondebok geworden nu…) En ze kunnen het land niet uitvluchten omdat de buurlanden de grenzen hebben gesloten, terwijl er al enkele miljoenen op de vlucht zijn…
Volgens mijn bescheiden mening hebben de Afganen minstens evenveel gebed nodig. Om maar te zwijgen van alle ander volkeren in miserie…

Wat ik dus wil zeggen, bid voor Amerika, bid voor de getroffen families, bid dat God dit ten goede gebruikt om mensen dichten bij Hem te brengen. Bid voor werrldvrede. MAAR bid zeker ook voor de Afganen, Dat ze God mogen leren kennen, dat hun land terug leefbaar wordt, bid voor bescherming tegen Bush en zijn atoombommetjes. Bid voor alle volkeren die lijden als ze op het nieuws komen, en niet alleen voor Amerikanen omdat die per ongeluk de wereldmedia beheersen… Er is zo mogelijk nog veel ergere ellende in de wereld…

God bless you all
(en alle andere aardbewoners, vooral diegenen die het moeilijk hebben…)
love you people
Bram

De buitenaardse oorsprong van de windhonden.

door Bram Cools

Ik veronderstel dat iedereen die een beetje nadenken kan ondertussen wel doorheeft dat we niet de enige bewoonde planeet zijn in het universum, en ook dat de mens niet de enige intelligente soort is die er ooit geweest is, zelfs niet op deze planeet. Alle Von Danikeniaanse gekheid op een stokje, er zijn wel ooit diverse bezoeken geweest op de aarde van heel uiteenlopende intelligente wezens van buitenaf, en er zullen er in de toekomst ook wel af en toe zijn. Ze maken natuurlijk geen graancircels, en ze komen ook niet vechten met flashy lasergeweren om de aardmensen te onderwerpen, maar toch zijn er onmiskenbaar bepaalde buitenaardse invloeden geweest. En evengoed zijn er aardse invloeden ver buiten ons zonnenstelsel waar wij geen weet van hebben…

De windhond, gewoon een hondenras?

Een onvermoede buitenaardse invloed is te vinden op bioologisch vlak. Veel directe introducties van buitenaardse wezens die hebben weten te overleven in aardse ecosystemen zijn er evenwel niet bekend, want het gebeurt trouwens maar relatief zelden dat soorten van de ene planeet zich kunnen aanpassen aan een andere planeet op de manier dat ze zich inpassen in een ecosysteem, en een relatief weinig bezochte planeet als de aarde maakt daar dus niet zoveel kans op. Wat niet wegneemt dat aardse mensachtigen die zeer sterk met ons verwant zijn ook op enkele andere planeten gevestigd hebben, samen met enkele dieren, planten of micro-organismen die ze hebben meegenomen, of die accidenteel zijn meegelift. Het aantal soorten buitenaardse exoten levend op aarde is op één hand te tellen, en geen enkele is tot nu toe echt wetenschappelijk beschreven, of toch niet als dusdanig herkend. De meest recente is La Chupacabra, een ontsnapt huisdier van Cuperaanse oorsprong dat zich goed verborgen weet te houden, maar bepaald niet ongevaarlijk is. Minder bekende vormen zijn nog moeilijker te vinden: in de diepzee zijn ook enkele nog door mensen onbenoemde wezens die van de planeet Xoza komen geacclimatiseerd, ook nadat de Xozaanse nederzettingen verlaten zijn ergens in het tertiare tijdvak in de voor de mens onherbergzame diepzee, die zeer sterk lijkt op Xoza-bodem, waar bijna alle land kilometers onder de oceaan ligt. Een aantal extremofiele micro-organismen heeft ook een buitenaardse oorsprong, maar leeft op plaatsen waar mensen ze niet snel vinden,  als in kokende lava, kilometers diep in ijs, in zware radioactiviteit of in de ionosfeer…

Maar er is een veel duidelijker voorbeeld van buitenaardse invloed, dat bijna iedereen kent, al zien we het niet omdat we er zo gewoon aan zijn. Het gaat niet over wilde dieren hier, maar over huisdieren die we zelf kweken. Bepaalde honderassen die we meestal aanduiden als windhonden hebben een oorsprong die lichtjaren van hier ligt. Genetisch gezien zijn ze natuurlijk nog steeds een van de vele variaties  op Canis lupus familiaris, de huishond, en geen aliens die op een andere planeet ontstaan zijn, maar toch is zijn verhaal veel ingewikkelder dan dat van de meeste hondenrassen. (Afgezien van de mopshond, die echt buitenaardse invloeden in zijn DNA heeft, maar dat is een ander verhaal…)

Oökaanse wilde hond, oude plaat uit het wetenschappelijke archief van de planetenunie

Het bizarre verhaal begint ongeveer 10.000 jaar geleden, toen aan het einde van de laatste glaciale periode (in de volkmond de ijstijd geheten), een intergalactisch handelsschip van de planeet Na door het oplopen van averij in een meterorietenzwerm in de Oortwolk aan de buitenkant van ons zonnenstelsel een onverwachte noodlanding moest maken op de aarde. Naäniërs leven op een planeet met een gelijkaardige atmosfeer als de aarde, en zijn tot het verteren van de aardse voeding in staat, en een deel van de bemanning kon dus overleven op de aarde toen de aandrijving van het schip en zijn communicatiemethoden volledig vernield bleken… Na het stichten van een nederzetting en het leggen van vriendelijke betrekkingen met de plaatselijke menselijke bevolking werden te Naäniërs na enkele tientallen jaren toch gered door een passerend schip van een met de Naäniers bevriende handelsnatie, en verdween de Naäanse kolonisatie van de aarde terug zonder echt veel sporen achter te laten. Maar ze namen wel een aantal dingen mee naar hun thuisplaneet en de vele planeten waar ze handelscontacten mee hadden, waaronder een aantal aardse soorten. Eén van deze soorten was een groep mensen, die zich daarna niet alleen op hun thuisplaneet Na, maar op verscheidene andere planeten gevestigd heeft, met behulp van Naäanse en later eigen technologie die daarvan was afgeleid. Daarnaast werden een aantal aardse soorten als honden en geiten meegenomen, en per toeval ook muizen en ratten, muggen, huisvliegen en kakkerlakken. Ook deze raakten verspreid over verschillende planeten, en pasten zich dan ook aan aan heel verschillende omstandigheden. Op bepaalde planetoïden is zo een zeer aangepaste kakkerlak gevonden die zonder atmosfeer kan leven en zelfs tegen de kosmische straling van de ruimte kan. De mutagene eigenschap van kosmische straling zal ook wel iets te maken hebben gehad met deze vreemde evolutie.

Terug naar de  Naäanse mensen, die zich verspreidden over het hele Naäanse handelsimperium, wat de areaal van Homo sapiens over het universum aanzienlijk vergrootte,  en later ook daarbuiten. Een kleine menselijke nederzetting werd zo tweehonderd jaar later gevestigd op de planeetmaan Oöka, een satteliet van een grote gasreus die rond een witte dwerg draait en die heel rijk is aan gegeerde Zirkonium-ertsen, en die ook veel leven kende dat sterk lijkt op het aardse, maar een veel lagere zwaartekracht heeft. Vanwege problemen met de zwaartekracht die niet opwogen tegen de voordelen van de Zirconiumhandel is de kolonisatie van Oöka niet doorgegaan en zijn de mensen er redelijk snel vertrokken, maar er zijn toen wel een aantal honden ontsnapt, die zich niet alleen wisten voort te planten en in te werken in het ecosysteem, maar die zich zelfs heel snel verspreid hebben over het hele laagland van de planeetmaan. Maar door de geheel andere omstandigheden op Oöka was het ras zoals het zich verspreidde een dier dat zich aangepas had aan het vangen van zeer snelle prooien in een omgeving met heel lage zwaartekracht… Dat betekent dat de hond er evolueerde tot een dier met veel langere ledematen, en een veel lossere bouw.

Grote inheemse planteneter uit Oöka, oude plaat uit het wetenschappelijk archief van de planetenunie

Bijna tweeduizend jaar later had de Oökaanse hond zich volledig ontwikkeld, en zijn plaats gevonden in de verschillende laagland-ecosystemen op Oöka (de lucht was te ijl in hogere gebieden). Omstreeks die periode kwam er een schip van wetenschappers van de unie van planeten langs op deze planeetmaan, die de rijkdom van leven van het universum in kaart brachten. Ze kwamen er bij hun onderzoek de plaatselijke hond als een heel algemeen roofdier tegen, dat qua bouwplan sterk afweek van  de normaal zespotige landdieren, en dat bij nader onderzoek een heel andere vorm van genetische informatieopslag had dan de andere wezens op de planeet, en dat perfect overeenkwam met het welbekende DNA van aardse wezens. Bij later onderzoek en vergelijking in het hoofdlabo op Xe bleek het zelfs een variant te zijn van de aardse Canis lupus familiaris. Een andere niet-inheemse soort die werd gevonden op de planeetmaan bleek trouwens een eveneens ter plaatse geëvolueerde variant te zijn op de Naänse Zoka, een klein eenogig gevleugeld wezentje met 8 ledematen (4 poten en 4 vleugels) dat zich aan wel meer planeten heeft weten aan te passen. (Een fossiele vondst uit de periode van vlak na de ijstijd hier op aarde is omstreden, maar niet onmogelijk!) De Oökaanse Zoka is uniek vanwege zijn veel langere vleugels en poten, maar ook om zijn heel bleke kleur.

Oökaanse Zoka, oude plaat uit het wetenschappelijk archief van de planetenunie

De eveens bleke en langpotige Oökaanse hond, zoals die werd meegenomen door de unie-wetenschappers, verschilde sterk van zijn aardse voorlopers, en ook van alle toenmalige hondenrassen die ervan afgeleid zijn en die verspreid geraakt zijn over het universum. Door de lage zwaartekracht was een ras ontstaan met enorm lange poten, dat veel langerekter was dan eender welk aardwezen, en dat door het felle licht ook heel licht van kleur was.Een aantal exemplaren van deze Oökaanse hond werd verkocht door deze wetenschappers op verschillende planeten, en ze wisten zich wonderwel aan te passen aan de omstandigheden van verscheidene planeten, en bleken goede jachthoden in allerlei planetaire werelden. Verwilderen deed hij ook op verschillende planeten, waarbij hij voor een enorme uitstervingsgolf zorgde op Syo, waar één derde van de soorten uitstierf door een combinatie van overbejaging van Oökaanse honden, en ecosysteemverdrukking door metershoge zwammen vanop de planeet Xe.

Hoe is de deze Oökaanse hond dan dan terug op aarde gekomen als de windhonden die wij kennen? Toen de mens met de Naäanen meeging om de ruimte te verkennen, bleven de nakomelingen van deze naar de ruimte geëmigreerde mensen af en toe terugkomen naar hun thuisplaneet voor een lange periode. Tot in de tijd van het oude Egypte was er een regelmatige handelsverbinding met bepaalde beschavingscentra tussen de Naänse mensen en de bevolking van de aarde, en volgens sommigen was de laatste Naäns-menselijke handelspost nog actief in Midden-Amerika ten tijde van de Maya’s…

Eén zo’n handelspost uit oude tijden was gevestigd in het oude Sumerië, en één van de dingen die de Naäns-menselijke handelaren importeerden was een koppel van rechtstreeks ingevoerde Oökaanse honden, als geschenk aan de Sumerische koning. Na als heilig dier vereerd te zijn, werden deze honden die van de sterren kwamen vooral in tempels gekweekt. Eén zo’n koppel kwam terecht in de stad Saluki in het hedendaagse Lybië, en de honden die daarvan afstamden verspreidden zich over de wereld onder de naam ‘saluki’. Ze waren bekend als uitzonderlijke jachthonden in het oude China, en werden door verschillende Egyptische farao’s als persoonlijk huisdier en jachthond gebruikt. De connectie met Sirius als de hondsster berust trouwens op een vertaalfout uit het Sumerisch naar het Egyptisch.

De honden van Farao Intef II (2323 BC - 2134 VC)

Pas ten tijde van de kruistochten kwamen van de Oökaanse hond afstammende rassen aan in Europa, en de eigenlijke populariteit van windhondrassen in angelsaksische gebieden stamt eigenlijk maar van de negentiende eeuw. Vanuit Engeland werden ze vanaf dan ook meegenomen naar Amerika en andere gebieden die gekoloniseerd waren geweest door Engelssprekende europeanen.

Het Naänse rijk heeft ondertussen allang zijn handelsposten teruggetrokken uit dit deel van de melkweg, en ook de Naänse mensen zijn daarbij teruggetrokken en verspreid over verdere planeten, zonder nog naar hun thuisplaneet te komen. Uiteindelijk zijn zelfs de herinneringen weggewist aan de tijd van interplanetaire handel, is de kennis vergeten die we van hen hadden geleerd, en alleen de honden zijn er nog als relict van een wereld waarvan niemand nog weet dat hij bestaan heeft. Uit de oorspronkelijke zuivere Oökaanse hond zijn door terugkruising verschillende rassen ontstaan, als de greyhound en de Afgaanse windhond. Ondanks het verdunnen van het ras met aards DNA in veel van deze rassen is er nog steeds een bouwplan te zien dat teruggaat op een aanpassing aan een wereld met een veel lagere zwaartekracht, waar prooien heel snel lopen op zes poten…

Wijzelf denken dat ze deel zijn van onze aarde, maar op de planeetmaan Oöka blijven de oorspronkelijke wilde windhonden nog steeds jagen op de alomtegenwoordge zespotige planteneters in de lage kustbossen, op de steppen en in het grote woud, en zijn er ondertussen verschillende ondersoorten ontstaan, waarvan de meeste ondertussen nog meer aan Oöka zijn aangepast, en nog sneller en smaller van bouw zijn. En al is de populariteit van de honden als huisdier op veel planeten verminderd, bepaalde verzamelaars van vreemde diersoorten tellen veel geld neer voor een wildvang Oökaanse hond.

De melganzenvoet (Chenopodium album, zie foto)  is één van de meest algemene onkruiden op verstoorde en bewerkte grond  in veel gematigde gebieden, waaronder dit deel van Europa. Hij komt bijna overal op waar de grond omgewoeld wordt, omdat hij een eenjarige zaadbankplant is: de plant maakt in zijn korte leven van één seizoen heel veel zaden, die heel lang in de grond kunnen blijven zitten wachten tot te terug boven komen.

Dat de plant eetbaar is is helemaal geen nieuws: Hij wordt al gegeten sinds voorhistorische tijd. De kleine zwarte zaadjes zijn gevonden in oude graven, en ook de bladeren worden al heel lang gegeten door verschillende volkeren, en vroeger ook hier.

Met de zaden heb ik geen ervaring, ze zijn nogal klein frutselig om te oogsten denk ik, maar er zal wel een manier zijn om ze te verzamelen en bewerken die ik niet ken. De plant is trouwens nouwverwant met Quinoa (Chenopodium quinoa), een graan uit de andes dat tegenwoordig in elke biowinkel te vinden is. Maar ik houd het bij de bladeren, die soms in de moestuin meer opbrengst geven dan wat ik oorspronkelijk gezaaid had…

Zoals heel veel andere soorten in dezelfde familie, die ook spinazie bevat, melde- en ganzenvoetsooretn, maar ook bieten en amaranten, kunnen de bladeren heel goed gegeten worden. Jonge bladeren kunnen ook rauw gegeten worden, oudere bladeren worden best gekookt. De bloemen worden als ze jong zijn ook door sommigen gegeten trouwens. Persoonlijk vind ik Melganzenvoet (en de nauwverwante Boomspinazie Chenoposium giganteum) trouwens zelfs lekkerder en fijner van smaak dan de gewone spinazie!

Enkele opmerkingen moeten gegeven worden: zoals bij spinazie, zuring en rabarber moet opgelet worden door het relatief hoge oxaalzuurgehalte, dat voor mensen met reuma een punt van aandacht kan zijn. Verder moet zoals bij veel andere groene  bladgroenten opgelet worden als er teveel kunstmest gebruikt geweest is voor een te hoog nitraatgehalte in de bladeren. En bij verzamelen in het wild moet opgelet worden dat er geen onkruidverdelger gebruikt is natuurlijk…

Maar op zich, de melganzenvoet is even eetbaar als de spinazie die we in de winkel vinden, en op dezelfde manier te gebruiken is maar die volgens mij toch net iets beter smaakt. En op andere manieren kan hij ook gebruikt worden, maar met de zaden heb ik dus geen ervaring zelf.

(Een ander gebruikt van de plant in bepaalde teelten zoals bietenis de plant rond de teelt zetten, omdat bepaalde plaaginsecten als bladmineerders eerder Melganzenvoet eten dan de geteelde groeten…Maar dat is misschien niet helemaal relevant hier)

smakelijk allemaal

Bram

De moa’s waren grote niet-vliegende vogels die leefden in Nieuw-Zeeland. Er zijn op dit moment elf soorten bekend. In Nieuw-Zeeland namen zij de plaats in van de grote plantenetende zoogdieren die in de rest van de wereld gevonden konden worden, maar afwezig waren in Nieuw-Zeeland. Meer dan 2 miljoen jaar geleden waren deze vogels de dominante soorten in Nieuw-Zeeland, waarbij ze elk soort leefgebied bezetten, van zeeniveau tot in de hoge Nieuw-Zeelandse bergen.

De verschillende soorten moa’s hadden alleen de Haasts arend (Harpagornis moorei) te vrezen, voor de komst van de mens. Deze reusachtige roofvogel was de grootste adelaar die ooit geleefd heeft.

Ondanks sporen van een vroeger contact lijken de eerste Polynesische nederzettingen van Nieuw-Zeeland ontstaan te zijn in de late 13e eeuw. Deze Polynesische mensen waren de voorouders van de moderne Maori. Deze mensen bejaagden de moa’s sterk, wat de achteruitgang van de moapopulatie veroorzaakte. Moa’s waren net zoals andere grote langzaam voortplantende vogels kwetsbaar voor menselijke jacht. Andere oorzaken die de achteruitgang van de populaties veroorzaakten waren de toenemende menselijke bevolkingsgroei en het verlies van leefgebied doordat de vroege kolonisten de bossen kapten. De moa verdween van het menu van de Maori na 50-160 jaar en binnen 200 jaar van menselijke kolonisatie raakten de verschillende moa-soorten uitgestorven en vergeten.

Sta er eens even bij stil. Een land (eigenlijk twee eilanden) dat bevolkt wordt door reuzenvogels van verschillende  elf of meer soorten. Na de kolonisatie worden deze als voedsel gebruikt, maar na één of twee mensenmlevens is dit niet meer mogelijk omdat ze te zeldzaam zijn, en twee eeuwen later zijn ze uitgestorven en verdwenen naar het rijk van mythen en legenden.

Het gaat misschien een heel stuk trager, maar ik vrees dat ons globaal ecosysteem momenteel voor Moa aan het spelen is… Neem als voorbeeld onze beschaving zijn verslaving aan aardolie. Wij kunnen ons niet anders voorstellen dan er afhankelijk van te zijn, maar daarin zijn we niets anders dan een stelletje inboorlingen dat Moa-stoofpot opdient alsof het altijd zo geweest is en altijd zo zal zijn. Hoe dom zijn we? Ik mag dan sceptisch zijn soms over de almacht van wetenschap en techniek, ik geloof dat we als mens zeker in staat zijn om genoeg energiebronnen te vinden die hernieuwbaar zijn.

Zowiezo zijn we op de manier dat we nu bezig zijn roofbouw aan het plegen. Als iedereen dezelfde levensstandaard zou willen die wij hier in het Westen hebben (ook ik, die relatief ‘arm’ ben) zouden we meer planeten moeten hebben. En bovendien is ons type van wereldeconomie onmogelijk zonder goedkope arbeid in arme landen. Onze systemen zijn gebaseerd op onrecht en ongelijkheid, en op directe roofbouw soms. We zijn officieel de grootse massa-uitsterving sinds het verdwijnen van de dinosaurussen.

Ik weet niet of de Moa even lekker smaakte als een sushi met tonijn, mijn dochtertje zal als ze zo oud is als ik nu ben in geen geval in staat zijn om een goedkoop blikje tonijn te kopen in de Aldi zoals ik dat kan doen, maar als er nog tonijnen zijn dan zullen ze zeldzame beesten zijn.

Gaat Homo sapiens echt blijven doorrijden tegen 120 in een doodlopende straat?

Waarom doet dit ons niets?

WAAROM DOET DIT ONS NIETS????????

Schepper, wees ons genadig

Bram