crea/evo-oorlogen

In evangelische kerk zijn er nog altijd mensen die “de schepping” heel belangrijk vinden. Nu op zich is de schepping eigenlijk niet zo’n probleem voor de meeste mensen, er zijn er heel veel, zelfs buiten de 3 monotheistische religies, die geloven in God als Schepper. Maar dat is niet genoeg, je moet geloven dat de zeven dagen van het scheppingsverhaal letterlijk zo gebeurd zijn, anders valt de hele bijbel in duigen…

sorry maar dat verhaal dat de bijbel in duigen valt geloof ik al lang niet meer. Zowiezo zijn er zowel nu als in andere tijden veel meer interpretaties geweest  van de eerste hoofdstukken  van genesis dan het 7-dagen-creationisme-verhaal. Veel Christenen zagen in het schepingsverhaal eerder een ‘accomodatie’ (een woord van dacht ik Calvijn), een soort van Goddelijke kleutertaal omdat we toch niet echt§ kunnen snappen wat er gebeurd is. De grote kerkvader Augustinus (met wie ik het ook niet altijd eens ben) dacht zelf dat de Schepping volledig in één moment gebeurd was, maar zag andere dingen die belangrijker waren in het scheppingsverhaal dan echt letterlijk nemen. Ikzelf zou ook zeggen dat ik geloof dat de Schepping iets is dat wij mensen niet kunnen vatten, een gebeurtenis die niet in de begrippen die ons verstand kan begrijpen te vatten is, en die op geen enkele manier in woorden uit te leggen is. Een gedicht zoals het scheppingsverhaal is dan waarschijnlijk de beste manier om aan mensen uit te leggen hoe de wereld geschapen is…

Nu voor sommigen geloof ik dan al niet meer in “de schepping” zoals zij die zien. Pech, ik geloof dat de Schepping iets veel groter is dan eender welke wetenschap zou kunnen beschrijven… En een wetenschap die volledig bestaat uit het zoeken naar gaten in de evolutietheorie en daar gelijk mee probeert te halen om te bewijzen dat God bestaat en de bijbel ‘waar’ is vind ik redelijk er volledig naast. Een citaat uit het nieuwe U2-album is hier wel handig: “Stop helping God across the road like a little old lady!!!” We moeten stoppen met proberen te bewijzen dat God de Schepper is, dat is Hij gewoon. Punt. Als we dat laten afhangen van een wetenschappelijk welles-nietes-spelletje dan hebben we niet echt veel geloof… God is groter dan al onze menselijke hersenkronkels…

Trouwens het hele argument dat evolutie en het bestaan van God mekaar uitsluiten is vooral een idee van fundamentalisten aan twee kanten (ook atheisten en ‘liberals’ kunnen heel fundamentalistisch zijn) van het oude crea-evo debat, maar veel mensen hebben die tegenstelling nooit gezien (de big bang-theorie is eerst uitgedacht door een belgische pater trouwens) Natuurlijk kan de evolutietheorie door sommigen gebruikt worden als bewijs van atheisme, maar er zijn evengoed mensen die er de hand van God in zien op één of andere manier…

Er zijn mensen genoeg die Christen zijn en in evolutie geloven. Geloven ze daarom niet in het scheppingsverhaal en gooien ze de bijbel weg? Nee natuurlijk niet, en het heeft geen zin om ze te beschuldigen, te brandmerken als slechte christenen, of wat dan ook. Als er iets is waar satan de evolutietheorie voor kan gebruiken is het wel om christenen te verdelen, en zijn techniek is heel duidelijk maar blijft werken: verdeel in twee kampen… De leugen dat er maar twee opties zijn doet zijn verdelend werk, en wji christenen zijn zo dom om daar blind in te lopen en heel de wereld onnodig af te schrikken, en satan kan in zijn vuistje lachen… Het idee van twee kampen is achterlijk, ik hoor bij geen van beide technisch gezien…

Alle christenen die ik ken, zelfs de evolutionistische, gaan er niet aan twijfelen om God Schepper te noemen. Misschien interpreteren verschillende christenen de bijbel anders, net zoals andere tijden en kerken ook andere interpretaties gaven. Er staat meer in de bijbel dan het scheppingsverhaal, en als je de waarheid van de bijbel gaat reduceren tot ‘dit is de juiste informatie, ken die en alles is ok en je gaat naar de hemel’ dan is er iets serieus mis. De bijbel is niet iets wat je moet aannemen omdat het waar is, het is waarheid om iets mee te doen. Als God God Schepper is en Jezus zegt dat we God moeten liefhebben met heel ons hart, ziel en verstand, betekent dat dan ook niet dat wij christenen op de bres zouden moeten staan om de Schepping te bewaren met alles wat we hebben. Zeggen dat we in de Schepping geloven en diezelfde Schepping gewoon richting beerput en verdommenis laten gaan zonder er iets aan te doen is voor mij zoiets als je middelvinger naar God uitsteken. Als Jezus zegt dat we onze vijanden moeten liefhebben moeten we dat doen. En als we dat dan niet eens proberen dan is er een probleem… Als Paulus zegt dat zelfs geloof en profetie en wat je maar wil niks ende noppes voorstellen als we geen liefde hebben, en Johannes zegt dat de wereld ons als Christenen zal herkennen aan de liefde onder elkaar, dan vraag ik mij af wat er mis is…

Misschien moeten we eens doen wat er in de bijbel staat ipv te proberen te bewijzen dat het wetenschappelijk waar is… Mensen gaan veel meer zien dat de bijbel waar is als we hem uitleven dan wanneer we een welles-nietes-spelletje spelen over hoe God de wereld gemaakt heeft…

shalom

Bram

’sola scriptura’

’sola scriptura’ is een leuze van de reformatie, en betekent letterlijk ‘alleen door de bijbel’. Dit was in de gegeven tijd een logische reactie op de Rooms Katholieke Kerk, die de bijbel niet in handen van het volk wilde geven omdat die alleen goed geïnterpreteerd zou kunnen worden door de “Heilige Apostolische Traditie van het Magisterium”, veel blabla waardoor niemand zelf de bijbel kon lezen, en dan zien dat wat de kerk op dat moment allemaal deed totaal niet klopte… Luther en de reformatoren hadden groot gelijk dat ze de bijbel wilden doorgeven aan alle gelovigen in hun eigen taal, en dat de traditie die er was en die in strijd met de bijbel was moest worden herbekeken in bijbels licht…

Dezelfde slogan wordt trouwens nog steeds gebruikt, soms in zwaar fundamentalistische kringen, maar de context van de ractie tegen de (heel onbijbelse) toentijdse Rooms-Katholieke traditie is natuurlijk allang weggevallen… Dikwijls wordt de kreet ook heel simplistisch en gereduceerd gebruikt door allerhande splintergroepjes die alles aanvallen wat hun bijbelopvatting niet deelt, en soms zelfs voor het afkraken van andere bijbelinterpretaties… Ook wordt er dikwijls aan toegevoegd dat de bijbel ‘genoegzaam is, en dat we naast de bijbel niets nodig hebben, volgens sommigen zelfs de Heilige Geest niet. En van het moment dat je zoiets verkondigt ben je mij helemaal kwijt. De meeste protestanten hebben trouwens het anglicaanse ‘bijbel, traditie, rede en ervaring’ wel min of meer overgenomen, wat niet onlogisch is.

In het extreme getrokken is ’sola scriptura’ natuurlijk een utopie, en zelfbedrog zelfs als je gelooft dat je ‘alleen de bijbel’ kan volgen, zonder interpretatie en traditie en dergelijke. Je kan de bijbel gewoonweg niet lezen zonder interpretatie, en eigenlijk ook bijna niet zonder een traditie te volgen, hoe hard je ook zou proberen. En bovendien, de bijbel is maar de vinger die naar de maan wijst, het boek dat ons God moet leren kennen, en waar onze relatie met christus door groeit.

Over die interpretatie… Iedereen leest een text iets anders, en verschillende mensen gaan in dezelfde woorden een heel andere betekenis zien, natuurlijk afhankelijk van voorkennis, persoonlijkheid, intelligentie, etc… Zo ook met veel bijbeltexten, geef dezelfde bijbeltext aan 3 verschillende mensen en veel kans dat je verschillende nuances of zelfs interpretaties krijgt… Bovendien hebben we het probleem dat de bijbel vertaald is uit een andere taal van een heel andere cultuur, met heel andere begripsafbakeningen, en leggen wij zowiezo andere verbanden en connecties bij bepaalde woorden, en missen wij linken die voor de oude joden logisch geweest waren…
Hetzelfde met traditie… Traditie is iets onvermijdelijks, en wordt gevormd zogauw je een paar keer iets doet. Als je in groep iets één keer op dezelfde manier doet, dan is de kans groot dat je dat zo blijft doen. Hetzelfde met bijbelinterpretaties. Kans is groot dat we de kans niet krijgen omonbevooroordeeld te lezen wat er staat in de bijbel, omdat we in bijbelstudies en andere al geleerd hebben hoe we het moeten interpreteren…

De onvermijdelijke conclusie is dus: We kunnen geen bijbel lezen zonder te interpreteren… En onbewust gaan we altijd traditie volgen, of we het nu willen of niet… Dan komt de vraag, hoe moeten we de bijbel interpreteren, en wie mag de bijbel interpreteren. Simplistisch voorgesteld: van de reformatie mag en kan elke gelovige dat. Maar hoe zit het dan met al die tegenovergestelde interpretaties, en al die discussies over wat bijbelverzen juist betekenen? Kunnen we als mens de bijbel wel ten volle vatten?

Dan komen we op een heel belangrijk punt, dat ik al zijdelings heb aangeraakt: We hebben wél de Heilige Geest nodig om de bijbel te kunnen begrijpen. De letter doodt maar de Geest maakt levend. Als we door het lezen van de bijbel niet dichter komen bij de Levende God, wat voor zin heeft het dan? We aanbidden niet de Bijbel, maar de drie-ene God, die ons dichterbij gebracht wordt door de bijbel, maar het Levende Woord is in de eerste plaats Jezus, niet de opgeschreven woorden van de bijbel.

Hoe lezen we dan de bijbel? Samen met de Heilige Geest! wie interpreteert de bijbel het best? Niet de paus en zijn magisterium, noch de geleerde theoloog die alles rationeel benadert, maar de gelovigen die samen met de Heilige Geest op weg zijn… Persoonlijk ben ik dan ook meer voor een “woord en Geest” benadering dan een éénzijdig hameren op ’sola scriptura’… Bovendien, Christen ben je nooit alleen, het gaat niet over één gelovige en de bijbel, het gaat altijd over een gemeenschap van gelovigen en de bijbel. Dat lijkt me een derde belangrijk punt: als gelovigen samen met de hulp van de Geest de bijbel lezen, en proberen te leven… Of zoals ik wil samenvatten met de woorden van Joe Baker van the anabaptist network: Interpretatie is de taak van een gemeenschap van gelovigen vervuld met de Heilige Geest, die willen wandelen in de voetsporen van Jezus.

shalom

Bram

wow…

gedurfde vraag op the jesus creed … Is er een samenzwering van stilte in onze kerken over het feit dat het Oud testament moeilijk en tegenstrijdig is???

lees zelf maar…

Bram