Religieloos Christendom?

Ik ben het ‘Jesus manifesto‘ van Frank Viola en Leonard Sweet aan het lezen, een boek dat Christenen terug moet brengen naar Jezus als de absolute kern van het Christendom. Ik moet zeggen dat dat boek best wel confronterend is soms. Los van kleine puntjes van onenigheid zoals ik die met Viola altijd heb (en wss met de meeste schrijvers) raad ik elke Christen aan om het boek te lezen en ermee te worstelen.Ik denk dat het Viola’s balangrijkste werk tot nu toe is, en het is moeilijk om dieper te gaan dan dit.

Ik geef jullie een stukje mee over ‘religieloos Christendom’ (eigen vertaling):

De Christelijke religie is gebouwd op de boom van kennis ven goed en kwaad. De Christelijke religie kan bestudeerd woren door gebruik te maken van dezelfde denkwijzen als eender welke andere wereldreligie. Ze kan worden geanalyseerd net zoals Islam, Jodendom, en boedisme geanalyseerd worden. De moeilijkheid met de Christelijke religie is dat zijn die erbij horen denken dat de de ware kennis over god en kwaad gevonden hebben.

Religie geeft mensen het gevoel dat ze God kunnen controleren. Religie geeft het gevoel dat we God absolut en compleet kunnen begrijpen. We kunnen voorspellen wat de Almachtige morgen zal doen. De Christelijke religie leert ons dat de bijbel ons een antwoord geeft op ongeveer elke vraag die we naar de Heilige teksten brengen. Het probleem met deze manier van denken is dat de Ware God niet in iemand doos kan passen. God zal uiteindelijk altijd uitbreken uit onze menselijke verwachtigen en wat we kunnen begrijpen overstijgen. Elke poging om God gevangen te zetten en hem binnen te rammen en vast te nagelen is een systeem zal uitendelijk falen.

De ware God is een ongetemde leeuw. Hij kan niet geconctroleerd worden. Hij heeft zelf de controle. Toch hebben veel Christenen de bijbel veranderd in een vorm van kennis over goed en kwaad. Ze benaderen de bijbel als ruw materiaal waarbij ze controle kunnen verkrijgen over hun leven, zodat het leven meer begrijpelijk en controleerbaar kan worden, en minder ontmoedigend en onvoorspelbaar.

Dit is een zwaar misbruik van de bijbel. Jezus misbruikte de Schriften niet om controle en voorspelbaarheid te verkrijgen in zijn leven. Voor Hem waren ze een instrument waardoor Hij Zijn Vader beter leerde kennen en wardoor Hij zijn missie leerde uitleven.

(…)

Christendom gaat niet fundamentaal over het volgen van een boek. Het gaat over het volgen van een persoon en het uitleven van Zijn Leven. De bibliotheek van goddelijk geinspireerde boeken die we de Bijbel noemen helpt het best om die persoon te volgen, want ze getuigen van hem.

De bijbel bevat geen plan of blauwdruk om te leven. Het “goede nieuws” was geen nieuwe lijst van wetten, of een verbeterde set van ethische bevelen, of een gewijzigd plan met de laatste toevogselen en correcties. Het goede nieuws was het verhaal van het leven van een persoon, zoals dat gereflecteerd wordt in de apostolische geloofsbelijdening. waar het mysterie van het geloof dit narratief verkondigt: Christus is gestoreven, Christus is opgetaan, Christus zal terugkomen.

Het geschreven woord is een kaart die ons naar het levende woord leidt. Of zoals Jezus het zelf zegt: ” De schriften wijzen naar mij”. Elk deel van de heilige teks ademt dezelfde zuurstof in, Christus. De bijbel is dus niet de bestemming, het is een kompas dat wijst naar Jezus, de hemelse poolster.
Shalom

Bram

stille zaterdag overdenking (door Peter Rollins)

Laat ons even proberen ons voor  te stellen hoe we gestorven zijn en voor de rechtersstoel van God staan. Probeer je in te beelden hoe je je voelt over je eigen leven -waar je tevreden van bent, waar je spijt van hebt. Beeld je nu in dat je in een prachtige kamer wordt binnengebracht met een grote witte troon. Op deze troon zit een adembenemend wezen dat schijnt alsof het gemaakt is van van licht.

Na een ogenblik begint de op de troon gezetene te spreken. ‘Mijn naam is Lucifer en ik ben de engel van het licht. Ik heb jullie God van zijn troon gestoten en Christus verbannen naar het rijk van de eeuwige dood. Ik houd nu de sleutels vast van Zijn Koninkrijk. Ik ben de poortwachter van het paradijs en het is aan mij te beslissen wie zal binnengaan en wie verlaten zal worden.
Stel je nu voor dat deze engel zijn grote arm uitstrekt en zegt: In mijn rechterhand houd ik het eeuwige leven en in mijn linkerhand houd ik de dood. Voor diegenen die neerbuigen en mij als Heer erkennen zal ik een veilige doorgang naar het paradijs geven, maar wie weigert zal ik verslaan en de dood in sturen met hun Christus.

Hierna beweegt de duivel zijn armen; zodat allebei zijn handen zich nu vlak voor je bevinden en vraagt: ‘Wat kies je?’

Het is enkel als we stille zaterdag ervaren dat we ons kunnen afvragen of we Christus zouden volgen ondanks hemel of hel, of het nu pijn of plezier geeft, of we zouden volgen temidden van de onzekerheid die Stille zaterdag in onze levens brengt. Het is alleen hier dat we kunnen vragen of we ech onszelf hebben gegeven aan God voor geen andere reden dan het onszelf geven als een gift. Geloof sterft hier niet, het wordt eerder gesmeed.

(uit het boek ‘How (not) to speak of God’ by Peter Rollins)

Zou je Jezus nog volgen? Zou ik Jezus nog volgen?

Volgen we Jezus om Jezus, of zouden we eender welke weg die naar eeuwig leven leidt die beschikbaar is nemen. Wat die ook zou inhouden?

Een nieuw soort van Pinksterkerk (intro)

Deze korte reeks van posts zal gebaseerd zijn op een blogpost van Samuel Lee, een in een nederlandse migrantenkerk actief zijnde Pinkster-predikant. Zijn text is de een paag dagen door de emerging church twitter- en blogosfeer rondgegaan, met veel beamingen van zelfs Brian McLaren (en met die naam in het achterhoofd kwam ik waarschijnlijk op mijn niet zo originele titel…) Maar ook ik –zelf als kind in de pinksterkerk opgegroeid, nu actief binnen vineyard, ook een charismatische kerk- kan me herkennen in veel van wat Sam zegt, en ik ben van mening dat hij een aantal te belangrijke onderwerpen aanhaalt om niet besproken te worden…

Ik richt me hier in dit schrijven tot Christenen, zowel die met een pinkster/charismatische achtergrond als die uit andere kerken die wel interesse hebben in meer leven met de Heilige Geest enerzijds maar die anderzijds ook duidelijk een aantal zwakke punten zien in de pinkster en charismatische bewegingen zoals die nu bestaan. Ik geloof zelf in een ‘genereuze orthodoxie’, waarbij geen enkele kerk kan claimen de om de volledige waarheid van het Christendom in zijn zak te hebben, maar waarbij we allemaal iets van elkaar kunnen leren, en waarbij de verschillende invalshoeken verschillende aspecten meer benadrukken. (en aan de andere kant ook andere blinde vlekken hebben)

Maar om terug te gaan naar het artikel van Samuel Lee: hij probeert in zijn artikel een antwoord te geven op de door andere vanuit zijn kerkrichting gestelde vraag of hij zichzelf nog beschouwt als pinksterchristen. En ondanks het feit dat bepaalde van zijn meningen ingaan tegen bepaalde nu heersende pinksteropvattingen en –praktijken, is zijn antwoord volmondig een  ‘ja’, zij het met soms meer dan één maar…’ Het artikel waarin hij die vraag beantwoordt vat  in mijn ogen heel goed samen wat een aantal van de zwaktes, maar vooral ook de sterke punten zijn van het Pentecostelisme (om de engelse term te vernederlandsen). En zoals ik al eerder zei geloof ik dat Christenen van alle gezindheden kunnen leren van wat de pinksterkerk meebrengt naar de gezamenlijke tafel waaraan alle Christenen samen moeten kunnen zitten.

Dus beginnen we met van de introductie Sam Lee (alle vertalingen zijn van mezelf): “Inderdaad, ik ben pinksterchristen, maar ik geloof met mijn hele hart dat de pinksterbeweiging serieuze reformaties nodig heeft. Ik geloof dat, zoals dat het geval is bij andere religieuze bewegingen, de pinksterkerk zijn eigen eigen blinde vlekken en fouten heeft, maar aan de andere kant schijnt in zijn eigen glorie. Wanneer ik mezelf pinksterchristen noem, bedoel ik niet dat ik bij een religieus systeem, een organisatie of denominatie hoor. Ik geloof in de essentie van Pinksteren, zoals beschreven in het boek handelingen, en ook in mijn eigen leven 18 jaar geleden. En nu komen er een aantal punten ter reflectie”

Die punten, door mijzelf netjes genummers en van titel voorzien, ga ik dus nu in de volgende paar posts verder bespreken en soms aanvullen met ideëen van mezelf, de bijbel of andere Christelijke denkers.

shalom

Bram

Een nieuw soort van Christendom?

Het grote rijk is al een lange tijd gevallen. Dit land heeft een post-christelijke cultuur met hoge mate van secularisatie. De paus heeft al lang geen wereldlijke macht meer, de pastoor kan niet meer zeggen wat we moeten doen en laten. De kerk kan geen boeken verbieden en op de index zetten. De macht van de (hier katholieke) kerk op de politiek is niet zo groot meer. Het hele christenrijk is afgebrokkeld. Natuurlijk zijn er nog Christenen, en een aantal daarvan willen terug naar het Christenrijk. Conservatisme en heimwee naar de oude tijd zijn niet onlogisch als een wereldrijk aan stukken gevallen is en we nog in de naschokken zitten. Maar ik geloof niet dat ze ons een steek gaan helpen!

Nu moeten we vooruit kijken, onze ogen op Christus gericht,  en de ballast die ons daar in het verleden eerder in tegenhield  achterlaten. Ik geloof dat we als Christenen kunnen len moeten eren van ons verleden, en op dit vlak kunnen we duidelijk zien dat de mix van Christendom en wereldse macht meestal eindigde in een overwinning van de macht, en een verdwijnen van de invloed van de radicale boodschap van Christus. Ik geloof dat we als Christen verder moeten leren om niet afhankelijk te zijn van de machten van deze wereld, maar een leven leiden dat gefundeerd is in Christus, en dat dus waarschijnlijk ook af en toe zal botsen met die machten van deze wereld.

Macht, bezit, ja zelfs onze eigen status moeten ondergeschikt zijn aan de wet van de liefde, die ons ertoe verbindt te leven vanuit liefde voor God, de Schepper, en onze medemens (inclusief diegenen die we niet zo leuk vinden, ‘bemin uw vijanden’)… Daar kunnen we gerust de rest van de Schepping gerust aan toevoegen, want de roofbouw op de schepping die nu gebeurt  is niets anders dan een enorme middelvinger in het gezicht van God, de Kunstenaar.

Maar eigenlijk moeten we niet in de eerste plaats iets nieuws zoeken. We moeten gewoon de kern van christen herontdekken in deze nieuwe context. En deze kern is natuurlijk Christus, die ons niet alleen redt door zijn Menswording, Leven, Dood, en Opstanding, maar die ons ook uitnodigt, en oproept om totaal anders te leven.

En ik geloof dat die kern zeker aanwezig is in onze Christelijke tradities, maar alleen tot leven geroepen moet worden. En als we er dan 100% voor gaan, dan zal de wereld het verschil zien. Zeker zullen we tegenstand krijgen, maar niemand zal kunnen ontkennen dat God aan het werk is. Zoals bij St-Fransiscus, bij onze eigenste ‘grootste belgen’ de paters Damiaan en Daens, bij Moeder Theresa en Shane Claiborne, bij David wilkerson in de getto’s, bij new monastics en ‘punk monks’, bij de Christenen die ijveren tegen onrecht en armoede, en die christenen die de getroffenen in Haiti helpen ipv ze te beschuldigen van satanisme… Maar het hoeft niet zo opvallend, het kan ook gewoon ‘alledaags radicaal’ in kleine dingen daar waar we zijn…

Gisteren nog zag ik een nieuwe site die mij heel hard inspireerde, die van het ‘Revolt collective‘. Niet iets speciaal nieuws, gewoon een trouw zijn aan Jezus en de wet van de liefde. Gebed, actie en aanbidding hand in hand. Niet alleen verkondigen van Christus, maar vooral ook uitleven, en alles van ons leven erdoor laten doordrenken.

En ik sta zelf nog nergens. Maar ik wil leren om Hem te volgen, en leren bidden, en liefhebben… en hoop dat ook samen met mijn broers en zussen in Christus te kunnen…

vive la revolucion!!!

shalom

Bram

Hallo medechristentjes 2.0

‘Hallo medechristentjes’ was ooit de naam waaronder ik jaren geleden een hele tijd lang een soort van email-magazine rondstuurde over dingen allerhande die iets met mijn geloof te maken hadden. (zie voor het archief hier) Daar ben ik jaren mee doorgegaan op redelijk onregelmatige basis, maar uiteindelijk is dat toch gestopt toen andere dingen in mijn leven meer aandacht vroegen.

Ondertussen zijn we vele jaren verder, en ‘Hallo medechristentjes’ heeft lang stilgelegen, maar ik ben wel blijven schrijven en blijven nadenken. Een aantal van die dingen zijn terug te vinden op mijn blog hier natuurlijk. Meningen die ik vroeger had kunnen ook veranderd zijn, ik denk dat ik veel zaken die ik ooit gezegd heb anders zou nuanceren… Maar mensen veranderen altijd een beetje als ze op weg zijn.

Nu dus een ‘heropstanding’,   in de vorm van hallo medechristentjes 2.0 maar nu wil ik een keer proberen om wat interactiever aan de slag te gaan. in tegenstelling tot deze blog, die ook heel algemene en random onderwerpen bevat ga ik hier proberen om samen met andere Christenen op zoek te gaan naar de basis van ons geloof, en naar de beste manier om dat uit te leven in deze veranderende wereld…

iedereen is meer dan welkom om bijdrage te leveren…

shalom

Bram

verslag symposium met Shane Claiborne

Vrijdag was ik aanwezig op het “another world is possible” symposium met Shane Claiborne in Diemen, Nederland. Een dag die zeker de moeite waard was, en daarvan nu dus een verslagje.

Shane Claiborne is een speciaal geval, en niet alleen vanwege zijn dreadlocks en zelfgemaakte kleding. Een volgeling van Jezus die niet zomaar in een hokje te duwen is, en die de voetsporen van zijn Meester gevolgd heeft tot bij Moeder Theresa in de sloppenwijken van Calcutta, de megachurch van Willow creek, de arme buurten van Philadelphia, en bij de gebombardeerden in Bagdad op het moment dat zijn eigen leger daar bommen liet vallen. een ‘ordinary radical’ zoals hij zichzelf noemt. Hij is tot zijn eigen verbazing bekend geworden als vertegenwoordiger van de ‘new monasticism’ beweging, en zijn boek ‘the irresistible revolution’ is een bestseller, maar al zijn royalties geeft hij weg aan een indrukwekkende lijst van leefgemeenschappen en christelijke organisaties.

Dan terug naar het symposium. Dat was een samenwerking tussen time to turn en het ‘emerging netwerk‘, de kleine overkoepelende organisatie van de nederlandse emerging church (iets wat we in België zelfs niet hebben). Het was de eerste keer dat ik op dat soort van ‘emerging church’ evenementen was, maar mijn interesse naar meer is wel gewekt. Het symposium was eigenlijk ter gelegenheid van het uitkomen van de nederlandse vertaling van zijn boek, dat in het nederlands ‘Hoe  Jezus de wereld op zijn kop zet (en mijn leven erbij)’, een boek dat ik iedereen aanraad om te lezen, maar voor diegenen die het engels voldoende machtig zijn raad ik de originele versie aan.

Het eerste deel was een praatje van Shane waarin hij zijn verhaal vertelde, zoals ik dat hierboven al een beetje heb samengevat (in de volgende post ga ik dat iets grondiger doen). Hij is een enorm inspirerende verteller (met een heel speciaal lachje, iedereen die hem al heeft gehoord zal dat beamen) die ook nog genoeg verhalen te vertellen heeft. Zelfs al kende ik de meeste verhalen wel (ik heb 3 boeken van hem gelezen: the irresistible revolution, jesus for president en becoming the answers to our prayers) toch bleef het boeiend om naar te luisteren.

Het tweede deel was een forumgesprek met Shane en een aantal prominente nederlandse christelijke figuren. Persoonlijk vond ik dat minder interessant, maar ik denk dat een deel van het probleem lag in de engelse taal die voor de conversatie gebruikt werd. (ikzelf heb altijd minstens een paar dagen nodig voor ik vlot engels kan spreken, dus ik begrijp dat zeker)

Dan kwam er eten, organisch en fair-trade, en behalve de vis nog vegetarisch ook. Waarschijnlijk was dat deel van de invloed van time to turn. Het merendeel van het eten was echt wel lekker, er was onder andere griekse salade en aardappelsla, maar de dingen die eruit zagen als gehaktballen konden mij minder bekoren. Maar ik ben niet genoeg bekend met vegetarisch eten wss…

Na het eten kwam er een duo-gesprek van Shane samen met zijn maatje Chris Haw, mede-auteur van het boek ‘Jesus for president’, dat veel meer theologische diepgang had. Chris is een heel zinnige theoloog, en hij zette een framewerk op poten beginnende bij genesis over God die iets probeert te doen aan het geweld in deze wereld. Iedereen uitmoorden en opnieuw beginnen (Noach) of een groot rijk opbouwen (Babel) is niet de oplossing, en uiteindelijk begint Hij heel klein met 2 mensen uit te roepen uit hun omgeving, en zo begint de revolutie die uitmondt in Gods Koninkrijk met Abraham en Sarah. De roeping van abraham, waar wij nog steeds in delen, houdt trouwens in dat wij gezegend zijn om de rest van de wereld te laten delen in die zegen. en het koninkrijk staat dikwijls helemaal haaks op de koninkrijken van de wereld.

Uiteindelijk werd er afgesloten met een vragenronde, die direct heel zwaar begon met een vraag over Christenen en militair zijn. De toon was gezet voor een diepgaande en theologische vragenronde die onder andere over christelijke naastenliefde, geweldloosheid, kerkstructuren en de praktijk van gemeenschapleven ging. Wel viel het op dat de Amerikaanse situatie heel anders is dan de europese, en sommige vragen kregen dus een antwoord dat niet 100% relevant was (zij het op zich wel interessant…)

Een zeer interessante en inspirerende dag was alweer gedaan, en ik vraag me nog steeds af waar ik eigenlijk mee bezig ben…. Ik wil time to turn, het emerging netwerk én de kerk in wiens gebouw het doorging bedanken voor het organiseren van deze speciale dag.

shalom

Bram

de ‘emerging church’

Emerging church

Voor mijn lezers die me de woorden ‘emerging church’ al hebben horen gebruiken, maar die niet weten waar het om gaat, hier even een kleine inleiding in de ‘emerging church’:

wikipedia spreekt van “een christelijke beweging die eind 20e eeuw is opgekomen. De term is een overkoepelend begrip voor een grote diversiteit aan nieuwe – dikwijls experimentele – vormen van (missionair) kerk-zijn in een postmoderne cultuur.” In het kort gaat het dus om proberen Christen te zijn in een veranderende wereld met veranderende mensen… De tijd van het modernisme, met een heel sterke nadruk op rationele waarheden, is failliet, en het postmodernisme, wat dat ook is, vervangt langzaam de oude verhalen… En dat komt dan tot uiting in een hele melting pot waar geen lijn in te trekken is… Mensen die gefrustreerd zijn in hun kerkelijk kringen proberen om het Christen-zijn en het volgen van Jezus opnieuw invulling en diepgang te geven. Daarom er sprake is van een heel brede beweging, is het moeilijk om er een goede typering van te maken, en beschrijvingen verschillen dus ook enorm..

als we toch proberen een lijn te trekken, wat typeert meestal de ‘emerging church’?
Ten eerste, de nadruk ligt op Jezus, en ook wel op de hele drie-eenheid. Jezus wordt over het algemeen heel belangrijk geacht, niet alleen zijn dood en offer, maar ook zijn voorbeeld en zijn leringen, en zijn opstanding. sommigen noemen zich zelfs ‘red letter Christians’, naar de oude bijbels waar de woorden van Jezus in rode letters gedrukt zijn… Dit geeft ook dikwijls een veel grotere betrokkenheid in de samenleving, en met de mensen die het minder hebben…
Ook is er absoluut geen dualisme tussen w<at christelijk is en wat werelds is, maar een ‘transformatie van de seculiere rumite’: Er is meestal een grote weerstand tegen een wereldbeeld dat scheiding maakt tussen ‘de kerk’ en ‘de wereld’, en diwijls is er een visie voor het Koninkrijk van God om door te breken in deze wereld. Er is ook een openheid naar andersdenkenden en een houding dat we van iedereen kunenn leren… Dit geeft ook veel weerstand tegen evangelische subcultuurtjes. 
Er wordt ook veel nadruk gelegd op gemeenschap, op vriendschappen en relaties en zeker niet op programma’s en op structuren, wat meestal tot kleinere, persoonlijkere groepen leidt. Ok zijn er meestal anti-autoritare leiderschapsstructuren, en leiders staan in dienst van de gemeenschap en zijn nooit bedoeld om de baas te spelen. Macht wordt wantrouwend bekeken.
Belangrijk is ook het priesterschap van alle gelovigen, waardoor we allemaal geen consumenten mogen zijn, maar allemaal producenten zijn. Dit geeft ook weerstand tegen kerksystemen met een podium/publiek houding.
Creativiteit in navolging van de Schepper in wiens beeld wordt ook sterk gewaardeerd, en dat geeft nieuwe artistieke expressies in kerk en samenleving, en vormen van alternatieve aanbidding. spiritualiteit neemt een belangrijke plaats in en wordt op nieuwe (of juist heel oude) manieren beleefd.
De bijbel wordt meestal heel hoog wordt geacht, maar meestal niet als ‘onfeilbaar’ op de fundamentalistische manier beschouwd, discussies over natuurwetenschappen en de bijbel worden bijvoorbeeld niet zinnig geacht, en de nadruk ligt ook niet op bijbel als een boek dat we moeten geloven als droge waarheid, maar ook vooral als een doe-boek, al wordt de bijbel zeker ook niet wettisch bekeken… Dikwijls wordt ook gesproken van missionair leven, waarmee bedoeld wordt dat we als Christen allemaal gezonden zijn om in de wereld te gaan, inplaats van ons in een christelijk subcltuurtje te bouwen en proberen mensen daarin te trekken…
Ook wordt er meestal afgestapt van te uitgewerkte systematische theologie-systemen. Sommigen spreken zich liever niet uit en leggen de nadruk op onze relatie met mensen en God meer dan op alle doctrine juist hebben. ook is er veel interesse in narratieve theologie, het bekijken van de bijbel als één groot verhaal van God met de mens.

Allemaal dingen die ikzelf wel interessant vind en waar ik het meestal wel mee eens ben. Veel punten die ikzelf ook allang wil aankaarten zonder dat ik dat daarom onder invloed doe van die emerging-whatever…

Ook ligt soms in de uitwerking de nadruk op nieuwe technologiën, veel van de ‘emerging discussie’ speelt zich bijvoorbeeld af op weblogs. Sleutelfiguren binnen de beweging discussiëren over het internet om samen tot nieuwe theologische benaderingen te komen… Nu is het zo dat de emerging church blogosphere op zijn ergst is als één of andere vervelende rapper die niets anders doet dan over zichzelf rappen. Veel bloggers hebben het soms maar over emerging dit en emerging dat, totdat ze soms bijna  vergeten dat ze eigenlijk nietnaar hun eigen navel moeten wijzen maar naar Jezus Christus… Maar we moeten ons niet blindstaren op de vinger die eigenlijk naar de maan zou moeten wijzen… 

Mij is het soms ook niet zo duidelijk, maar het is me wel duidelijk dat tussen alle menselijke prutsen en ploeteren de Geest aan het werk is op nieuwe manieren, zoals ook bij de heel verwante neo-monastiek het geval is… Over veel punten valt te discussiëren, maar dat is evengoed het geval met veel dingen die we als evangelisch, pinkster of eender welke andere christen als vanzelfsprekend ervaren… Ik hoop ook dat die discussie meer op gang komt..

shalom

Bram

ps: behalve de blog van filip de cavel weet ik geen links van belgische sites over het onderwerp (of het moest marc verhoeven zijn, die heel vergezochte anti-artikelen heeft die kant noch wal raken). In nederland is er onder andere het emerging netwerk, waar je ook links kan vinden naar een aantal bloggers, waaronder Johan ter Beek, die ook een boek geschreven heeft over het onderwerp… Verder ook interessant is deze studie over het onderwerp.