psalm 51 en verzoeningstheoriën

Afgelopen zaterdag was ik aanwezig op een bijbelstudie van onze jeugdgroep, en op een zeker moment was er een gesprek over een deel van psalm 51, dat geprojecteerd was op een groot scherm. Toen ik het laatste deel ervan liet inzinken kwam ik met een aantal theologische vragen die de discussie helemaal off-topic zouden brengen, en vermits die al aan het escaleren was bleef ik dus maar stil. Maar omdat ik die gedachten niet echt onbelangrijk vond ga ik ze een sop een rijtje zetten voor de lezers van mijn blog.

Ik zal starten met de bijbelverzen uit psalm 51:  12 Schep, o God, een zuiver hart in mij, vernieuw mijn geest, maak mij standvastig,13 verban mij niet uit uw nabijheid, neem uw heilige geest niet van mij weg. 14 Red mij, geef mij de vreugde van vroeger, de kracht van een sterke geest. 15 Dan wil ik verdwaalden w wegen leren, en zullen zondaars terugkeren tot u. 16 U bent de God die mij redt, bevrijd mij, God, van de dreigende dood, 17 Ontsluit mijn lippen, Heer,
en mijn mond zal uw lof verkondigen. 18 U wilt van mij geen offerdieren, in brandoffers schept u geen behagen. 19 Het offer voor God is een gebroken geest; een gebroken en verbrijzeld hart zult u, God, niet verachten.

De eerste verzen zijn heel bekend, ‘create in me a clean heart’ van Keith Green, wat we soms zingen in onze kerk, is daarop gebaseerd, maar dat is nu niet het put…. De psalm is geschreven door Koning David nadat hij één van de grootste vandaden uit zijn carriere had begaan: Hij had een mooie vrouw zien baden, en dus had hij haar man (die officier was in zijn leger) op een missie gestuurd die zijn dood betekende, zodat David zijn vrouw kon nemen… David is dus zowel een moordenaar als overspelig, en hij komt tot inkeer en beseft wat hij gedaan heeft (met wat hulp van de profeet Nathan) en bekeert zich, en dat is wanneer deze psalm geschreven is. Dus de context van deze woorden is duidelijk: de psalm gaat over de redding en vergeving vanuit het gezichtspunt van een serieuze zondaar die zich bekeerd heeft en die herstel zoekt. Het gaat over hoe God vergeeft (en we mogen niet vergeten dat dit zich afspeelt lang voor Jezus en het kruis)

Met deze woorden op het scherm dacht ik na over het ‘basis evangelisch verhaal’ over verzoening door het kruis van Jezus dat ik zo dikwijls heb gehoord in mijn Christelijk leven: de mens is zondig, en God kan hem niet zomaar vergeven, zonde is daar te serieus voor, en dus moet er iemand gestraft worden. God moet iemand kunnen straffen en heeft bloedvergieten nodig om in staat te zijn om mensen te vergeven. Vandaar dus alle offers in het oude testament, waarin het dier een vervanging is voor de zondige mens dat sterft in zijn plaats. Maar deze offers waren nooit genoeg, en dus moest Jezus komen om Zijn bloed te geven, en de straf in onze plaats op zich te nemen, zodat God in staat zijn om ons te vergeven eens en voor altijd..

Ik heb het altijd vreemd gevonden dat God bloed nodig zou hebben om in staat te zijn om ons te vergeven, maar voor lange tijd was het voor mij een mysterie dat ik niet in vraag stelde. Zelfs al had ik filospfische en theologische tegenwerpingen, en kende ik bijbelverzen die iets helemaal anders zeiden dan dat God offers en bloed nodig had om in staat te zijn om te kunnen vergeven, als Hosea 6:6 Want liefde wil ik, geen offers; met God vertrouwd zijn is meer waard dan enig offer. Verzoening leek me meer een verstel in relatie dan een betalen van een straf aan God voor Hij ons kon vergeven. Maar de strafvervangingstheorie over verzoening wordt zelden in vraag gesteld en gezien als de basis van het Christendom voor veel evangelische en vooral (neo)-gereformeerde Christenen.

Later toen ik meer las over het onderwerp ontdekte ik dat het niet ‘de enige ware bijbelse waarheid’ is, maar gewoon maar één van de vele verhalen die probeert uit te leggen hoe Jezus’ kruis ons redt. Er zijn verschillende theoriën over die verzoening, maat dat is iets waarvan ik denk dat de meeste evangelischen niet op de hoogste zijn, behalve als ze serieuze theologie gestudeerd hebben. Maar ondanks dat zijn de meesten van ons wel vertrouwd met een andere versie van het verzoeningsverhaal, en ik ben bang dat ik nog steeds problemen met deze versie heb. De God die bloed eist klinkt te heidens voor mij, en het maakt God redelijk zwak in mijn ogen. Het is vreemd dat de almachtige God niet in staat zou zijn om ons te vergeven zonder iets te moeten straffen en doden. Maar zelfs al is de bijbel duidelijk dat JEzus’ kruis ons redding brengt, hoe dat gebeurt is veel minder duidelijk, en in de lange geschiedenis van de kerk zijn er dan ook verschillende versies en uitleggingen geweest van het verzoeningsverhaal, en er zijn verschillende beelden en metaforen gebruikt geweest om het uit te leggen.

Zelfs al zijn ze er zich niet bewust van, er is een andere versie waar de meeste evangelischen mee vertrouwd zijn: het krachtige beeld dat C.S. Lewis gebruikt in het narnia-verhaal: Edmond de verrader is een zondaar, en daardoor het rechtmatige eigendom van de heks (het Kwaad) en de leeuw Aslan geeft zichzelf in de plaats van Edmond aan de heks om gedood te worden. En dan wordt de dood omgedraaid en is het kwaad verslagen. Twee andere oudere beelden van verzoening kunnen uitgelegd worden met dit narnia-verhaaltje en dat is geen toeval: Lewis was een professor in middeleeuwse litteratuur en hij hield zelf niet van de stravervangende verzoening… Wat nodig in dit verhaal is niet dat iemand gestraft wordt maar dat de zondaar gered wordt van zijn gebondenheid aan het kwaaf, en bevrijd van de vernietiging die meekomt met slaaf van het kwaad zijn.

De eerste theorie is de zogenaamde losprijs-theorie: Jezus geeft zichzelf als een losprijs in onze plaats over aan de ‘andere kant’ (satan, dood, het kwaad) Wat is het verschil hier? We hebben nog steeds het idee van het offer, en Jezus die onze plaats neemt, maar iets is omgedraaid: het is niet God die het bloed van de zondaar eist, maar die van ons zondaars houdt en zichzelf opoffert en overgeeft aan het kwaad waarvan we gered moeten worden en dat ons niet wil laten gaan. Jezus geeft zichzelf over als een losprijs aan dat kwaad (in onze plaats!) om ons te bevrijden. Een andere verwante theorie van de eerste kerk, met ee lichtjes andere insteek is wat nu de Christus Victor theorie genoemd wordt, waarin de nadruk gelegd wordt op Jezus die door de dood niet overwonnen kon worden en die de dood omgedraaid heeft, en zo overwinning op het kwaad heeft behaald waarin we allemaal kunnen delen. Dus hier hebben we een sterk opstandingsthema, wat niet onbelangrijk is: Het christendom heeft geen betekenis zonder de opstanding, waarin we allemaal delen als Christen.

Natuurlijk zijn er nog andere verzoeningstheorën voorgesteld geweest in de lange geschiedenis van de kerk. Het al eerder genoemde verhaal van de strafvervanging, dat favoriet is van veel evangelischen en (neo-)calvinisten stamt van de ‘satisfaction theory’ van Anselmus in de elfde eeuw. Een andere theorie is het voorbeeldmodel, dat zegt dat Jezus’ offer nodig was om een voorbeeld te geven van geloof en gehoorzaamheid om de mens te inspireren om gehoorzaam te zijn aan God. Dus hier is het offer van Jezus belangrijk als het culminatiepunt van gehoorzaamheid aan de wet van liefde, waarin Jezus zelf zijn leven geeft… (Niemand heeft grotere liefde dan dat hij zijn leven geeft voor zijn vrienden…)

Maar, zoals ik al zei, al deze theoriën en een hele hoop andere zijn alleen maar theoriën om uit te leggen hoe Jezus ons redt. Niet alle theoriën zijn gericht in de eerste plaats op het kruis en de opstanding: De orthodoxe kerk zegt dat de incarnatie op zuch al reddende kracht heeft, en de anabaptisten leren ons dat het volgen van Jezus woorden en leven als zijn discipelen ons redt. En van sommig pinksterdenken kunnen we leren dat de Geest die kwam met pinksteren ons redt….

De meeste van deze ideËen dateren van lang na de tijd van de eerste kerk en de schrijvers van het Nieuwe testament. Geen van alle kan dus gezien worden als ‘bijbels’. (de strafvervanging als ‘einge bijbelse versie’ omdat het met een paar bijbelverzen kan worden geïllustreerd is slechte theologue, en ontkent een hele hoop kerkgeschiedenis…) Ik bekijk ze graag als verschillende vensters die uitkijken op iets dat te groot is om te begrijpen met ons menselijk verstand.. Het belangrijkste is dat Jezus ons gered heeft door onze plaats te nemen, en de dood overwonnen heeft zodat wij kunnen delen in de opstanding.

Wat ik nog wil toevoegen: het heeft geen enkele betekenis als we alleen in theorie gezegd zijn. Als we gered zijn van de gebondenheid van de zonde en vernietiging, en verzoend met God, dan moeten we het Leven omarmen en ons losmaken uit wat ons vernietigt. We moeten een leven leven in harmonie met het Leven, het Leven dat heel de wereld rond ons ook nodig heeft…

shalom

Bram

Post-conservatief en post-liberaal Jezus volgen! (2)

(zie deel 1)

De beide woorden uit de vorige post, post-conservatief en post-liberaal (die ik denk ik voor de eerste keer bij Brian McLaren heb gelezen) duiden er misschien wel op dat een evolutie die eigenlijk al ten tijde van de verlichting een tweedeling begon in het Christendom bij sommige mensen terug overbrugd is. Maar daarvoor moeten we terug de geschiedenis in:

De verlichting bracht de wetenschap, gestoeld op een naturalistisch wereldbeeld, en een heel sterk empirisch en rationalistisch kader dat de kerk niet kon negeren (behalve dan de Amish…), en hoe daarop reageren bracht een enorme breuk: sommigen deden alles om dat tegen te gaan (al namen ze wel de spelregels van de discussie over) en anderen gingen zoveel als ze konden mee met de vernieuwing, de verliching en de wetenschap, al moesten ze daarvoor traditie en aloude Christelijke waarden inruilen.

De conservatieve kant ging nog harder vasthouden aan het reformatie-principe van ‘sola scriptura’, en op ongeveer hetzelfde moment dat de pauselijke onfeilbaarheid werd doorgeduwd (einde jaren 1800) werd er door conservatieve protestanten opeens ook veel nadruk gelegd op de onfeilbaarheid van de bijbel. De twintigste eeuw begon met de opkomst van fundamentalisme, wiens 5 fundamenten meer lijken op een reactie tegen de tijdsgeest dan op een echt fundament voor een zinnig Christendom. De nadruk op het evangelie van persoonlijke redding door Jezus’ bloed (en strafvervangingstheologie als enige en volledige uitleg van hoe Jezus redding bracht aan het kruis) was groter dan ooit, en alles wat daarvan afweek werd heel wantrouwend bekeken. Daar waar veel evangelischen in de achttiende nog heel sociaal betrokken waren. -Hoe kan je anders met een invloed als John Wesley, de man die zichzelf een dief beschouwde als hij zou sterven met 10 pond in zijn zakken!!- is dat voor hele groepen conservatieve protestanten  na het fundamentalisme not done.

De liberale kant, hier in onze taal ook dikwijls vrijzinnigheid genoemd (een woord dat in het engels niet los bestaat van liberalisme!), ging door in de andere richting. Alle nieuwe wetenschappelijke inzichten werden omarmd, en alles wat daar niet mee strookte liep gevaar om weg gegooid te worden. En zo werd alles van de bijbel dat niet meer bruikbaar leek eruit gegooid door wie dat niet nodig had, en was het niet meer zinnig en relevant om te geloven in zo’n achterhaalde ideeën als wonderen, of een letterlijke opstanding.

Niet dat er niets overbleef, want vrijzinnigen waren soms veel actiever in het proberen om de wereld van de ondergang te redden, iets wat aan de conservatieve kant soms heel scheef bekeken werd. Want het evangelie ging toch alleen om persoonlijk redding en de wereld zou toch heel binnenkort opbranden…

En zo was Jezus heel grof gezegd in tweëen gekapt (en nu veralgemeen ik heel grof, ik weet het) Aan de ene kant waren er conservatieven die het evangelie van de persoonlijke redding predikten, maar die elke vorm van ‘sociaal evangelie’ of ‘environmentalisme’ voor ketters aanzagen. Aan de andere kant de liberalen, die soms hemel, hel, en Jezus’ opstanding buitengekegeld hadden, maar die toch nog een sterke geworteldheid hadden in de leer van Jezus, en de naastenliefde.

die tweedeling is natuurlijk kunstmatig. Het evangelie bevat en omvat beide aspecten, die verweven moeten zijn. Jezus verzoent ons in Zijn dood en opstanding met God, niet alleen na de dood, maar ook hier en nu, en we kunnen nu leven en Zijn Koninkrijk laten komen, en Zijn wil laten gebeuren op Aarde als in de hemel. Het uiteindelijk doel is het herstellen en verzoenen van de hele schepping met de Schepper, niets minder. Individuele zielen zijn van belang, maar mensen in nood, en de hele schepping ook.

En daarin hebben we mensen als Claiborne en Haw nodig. Met een theologie die Jezus meer dan serieus neemt, een nadruk op Jezus’ kruis en opstanding, een leven in die liefde zonder welke we niets zijn (1 Kor 13) en het Koninkrijk dat manifest wordt onder Zijn kinderen. Orthodoxer christen zijn lijkt me moeilijk, en daarom dat ik (zoals ik in het begin van deel 1 aangaf) zeker nooit het woordje ‘post-orthodox’ zou gebruiken. Misschien lijken Shane en Co (en mensen zoals Brian McLaren) een tikkeltje ‘vrijzinniger’ dan de evangelische beweging (en zeker dan de fundamentalisten, al is de vraag hoe orthodox die zijn), maar aan de andere kant zijn ze zeer Christocentrisch gericht op Jezus, Zijn dood en opstanding, en Zijn Koninkrijk.

Laten we ons daarop richten.

En onszelf bekeren en een ander leven leiden, achter de rabbi aan die geen steen had om Zijn hoofd neer te leggen. Al gaat het soms tegen al onze logica en tradities en wetenschappelijke inzichten in om onze Schepper boven alles lief te hebben en onze naaste als onszelf (inclusief onze vijand)

Ik sta nog nergens daarin, moge Hij me bijstaan met mijn Geest.

En laten we dit alsjeblieft samen doen!!en laat ons samen bidden:

Onze Vader, die in de hemel zijt

Laat Uw naam geheiligd zijn

Laat Uw Koninkrijk komen

En Uw wil gedaan worden op aarde als in de hemel!!

shalom

Bram

Jezus, het kruis, en het hoe van de verlossing…

Bijna pasen, en dat is de tijd dat wij Christenen nadenken over de dood van Jezus.

Dat het leven, de dood én de opstanding van Christus van groot belang zijn is heel duidelijk, maar het hoe daarvan is een andere kwestie. Té dikwijls wordt het allemaal door evangelischen heel erg verengt, tot een ‘Jezus kwam om te sterven voor ons.’ Punt. Maar waarom we dan vier evangeliën hebben die vertellen over de woorden en daden van Jezus, en waarom Jezus dan uit de dood opgestaan is is mij een vraag…

Er zijn in de loop der tijden verschillende theoriën geweest over hoe Jezus ons gered heeft. Ik denk dat het in de eerste plaats belangrijk is om te weten dat dat zo is, en misschien ons ook eens de vraag te stellen waarvan (is het wel alleen maar de ‘hel’ -hoe die ook ingeuld word?- na dit leven?) En al die verhalen over het hoe zijn eigenlijk maar metaforen, beelden. Het is waarschijnlijk iets wat we toch niet zullen snappen, maar zeker modernistische westerse mensen willen alles snappen, en dan moeten ze maar overal theoriën op plakken.

Waarschijnlijk zijn het allemaal invalshoeken die mekaar aanvullen. Het is zeker niet zo dat één uitleg bijbels zou zijn en de andere niet, elke theorie is wel met bijbelverzen te bewijzen. In het boek hebreëen wordt de joodse metafoor gebruikt waarin Jezus zowel het perfect offer als de perfect hogepriester is. De taal van losprijs komt uit het evangelie van marcus, waarbij de losprijs in de eerste plaats loskopen uit slavernij is. De eerste brief van Petrus ziet Jezus’ lijden als een voorbeeld om na te volgen. En Paulus spreekt over Jezus de overwinnaar die de machten en overheden overwonnen heeft. Enzoverder…

Een eerste beeld waar ik zelf aan zou denken is dat van Jezus’ woorden zelf: “De Mensenzoon is niet gekomen om gediend te worden, maar om te dienen en Zijn leven te geven als losprijs voor velen.” Het idee van Jezus als losprijs om de mens los te kopen uit de handen van Satan was heel belangrijk de eerste 1000 jaar. Een variant daarop is de Christus Victor theorie, met nadruk op Christus als overwinnaar. Jezus, de vleesgeworden God, is mens geworden en heeft zichzelf vrijwillig gegeven in handen van het kwaad, maar dat dat kon hem niet overwinnen en heeft zo alle kwade machten overwonnen en de mensen zo uit hun slavernij van zonde en het kwaad gered. Dat beeld zien we heel duidelijk in ‘de leeuw en het betoverde land achter de kleerkast’: Aslan (Jezus) neemt de plaats in van Edmond (de zondaar), op wie de witte heks(het kwaad) recht heeft. Maar omdat Aslan onschuldig is en zich vrijwillig geeft, kan het kwaad en de dood hem niet overwinnen, en uiteindelijk delft de witte heks het onderspit en is Edmund gered…

De echte strafvervangingstheorie zoals we die in evangelische middens kennen (‘penal substitution’) komt eigenlijk pas de 16e eeuwse reformatie, maar is een verderbouwen op de ideëen van Anselmus (11e eeuw): De schuld van de zonde was zo groot dat de mens die niet kon betalen, en alleen God zelf, mensgeworden als Christus, kon dat doen. Dus Hij onderging de straf die wij verdienen in one plaats.

Verder is er nog de ‘moral influence’ theorie, (geen idee wat de nederlandse term is), een reactie op Anselmus uit ongeveer dezelfde tijd, die in het kort stelt dat de zelfopoffering van Jezus voor ons ons een zo sterke daad van Liefde van God is dat ze ons zou moeten bewegen tot bekering en geloof. Of in een iets andere versie zelfs een voorbeeld voor ons, dat we onszelf moeten leren geven en moeten delen in het lijden van Jezus (wat bijbels is!) De zelfopoffering van Jezus heeft dus niet alleen iets tot stand gebracht in het jaar 33 in de hemelse gewesten, maar moet iets worden dat ons inspireert en waarnaar we gaan leven. Daar kan ik me ook wel in vinden, en ik geloof niet dat we dat zomaar onder de mat mogen vegen…

de eerder besproken strafvervangings-theorie is heel belangrijk voor veel evangelische en gereformeerde Christenen, die alles wat maar een beetje daarvan afwijkt als ketters bestempelen soms zelfs. Iets wat spijtig is, er zijn meer invalshoeken en die hoeven mekaar niet tegen te spreken. Dat het historisch gezien een redelijk late uitvinding is, en niet de belangrijkste wordt hierbij ook totaal genegeerd. Er moet trouwens ook nog opgemerkt worden dat deze theoriën uit de westerse kerk komen, en dat de oosters-orthodoxe kerken bijoorbeeld het nog anders zouden uitleggen. Dus er zijn gewoon veel theoriën. En een theorie is maar een manier van mensen om iets uit te leggen. Geen absolute waarheid, maar een manier om iets uit te leggen dat in dit geval gewoon een mysterie is. Maar is geloof niet altijd een beetje mysterie?

De conclusie blijft: als Christen geloof ik dat Jezus Christus redding heeft gebracht, dat God mens geworden is en in ons lijden gedeeld heeft. Dat zijn kruisdood niet alleen een in onze plaats sterven was maar ook een vorm van ‘revolutionaire onderwerping’ was. (over die term moet ik ook nog eens schrijven) En dat de dood hem niet kon overwinnen en dat Hij uiteindelijk het kwaad en de dood overwonnen heeft als Christus victor. Verder zijn de verschillende metaforen uit de bijbel interessant, maar misschien niet allemaal even relevant in ons hedendaags paradigma…

Maar Jezus kwam om meer dingen te doen dan te sterven, en Hij is opgestaan! Misschien is het tijd om wat meer aan de opstanding en het leven te denken! En daarin te leven!

zegen aan ieder!

shalom

Bram

het volledige evangelie…

het hele evangelie…

In al mijn jaren als Christen ben ik binnen het Christendom al heel veel verschillende, en dikwijls zelfs totaal tegenstrijdige ideëen, theoriën en theologiën tegengekomen. Soms lijkt het zelfs alsof er niet één christendom is, maar heel veel verschilende ‘christendommen’, en dat soms zelfs binnen het pinkster-evangelische wereldje in Vlaanderen. Natuurlijk is het een beetje als het verhaal van de blinden en de olifant: de ene (die een poot gevoeld heeft) denkt dat een olifant een levende zuil is, de andere (die aan de staart heeft liggen tasten) denkt dat de olifant een soort levende naar beneden hangende kwast is, en de derde denkt dat de olifant een soort slang-achtig iets is, dat grillig beweegt (de slurf) en waar je beter voorzichtig mee bent…

Zo zijn er natuurlijk verschillende benaderingen, en ergens is dat natuurlijk logisch, maar soms blijft de vraag hoe dat zit met tegengestelde ideëen bij verschillende christelijke groepen (of individuen) en hoe we daarmee moeten omgaan… Het is perfect mogelijk om heel verschillende en mekaar tegensprekende theorieën te ‘bewijzen’ met bijbelteksten, dus gewoon zeggen dat het ‘bijbels’ moet zijn kan nooit voldoende zijn. Iedereen leest trouwens de bijbel vanuit zijn voorkennis en achtergrond, en zal zijn ideëen in bepaalde texten herkennen (of inlezen) terwijl iemand anders met dezelfde tekst juist iets anders gaat bewijzen. We moeten dus heel voorzichtig zijn met dat soort van ‘bijbels’ willen zijn…

Ook dezelfde woorden gaan voor andere mensen een heel andere betekenis hebben. Neem nu het voorbeeld van het ‘goede nieuws’ of het evangelie. Wat dat goede nieuws juist allemaal inhoudt hangt blijkbaar af van diegene die het uitlegt. (ook in de bijbel zelf is niet helemaal eenduidig te vinden wat juist wel en niet in het evangelie inbegrepen is) Volgens sommigen gaat het evangelie alleen over het kruis, wardoor wij vergeven zijn. volgens anderen is het ‘volle evangelie’ onvolledig zonder pinksteren, en nog anderen hebben meer oog voor sociale gerechtigheid en zijn het offer van jezus helemaal vergeten.

Ik ga voor nog een etymologische duiding bij het woord ‘evangelie’ zijn zijn allereerste context even iemand anders aan het woord laten die nog iets heel anders opmerkt: “Ik vind het altijd belangrijk om op te merken dat het Griekse woord evangelion, waarvan het woord evangelisch en evangelisatie afgeleiden zijn, een antiek woord is dat dateert van voor de tijd van Jezus. Het is een woord dat Jezus uit het imperiale lexicon heeft overgenomen, en op zijn kop zet. Bijvoorbeeld, in inscripties uit 6 VC over het hele Romeinse Rijk lezen we: “Augustus is voor ons gezonden als een Verlosser…de verjaardag van de god Augustus is voor de hele wereld het begin van het evangelie (evangelion).” De vroege evangelisten verkondigden een ander evangelie, en beloofden trouw aan een andere keizer en zweerden samen om een ander Koninkrijk te bouwen. Als we met evangelisch bedoelen iemand die het goede nieuws verspreid dat er een ander koninkrijk of supermacht, een andere economie  en andere vrede dan die van de naties, een andere verlosser dan Caesar, dan ben ik evangelisch.” (shane claiborne, voorwoord bij the irresistible revolution)

Natuurlijk is er een groot belang in het kruis van Jezus, het lam Gods dat wegneemt de zonden van de wereld, waardoor we vergeven worden en terug bij God kunnen komen. Maar is dat alleen het volledige evangelie, of is het maar een modern individualistisch afkookseltje daarvan, dat een hyper-reformatische allergie van ‘goede werken’ heeft geërfd en verder gecultiveerd? Persoonlijk heb ik altijd moeite gehad met een herleiden van het evangelie tot alleen ‘vergeving van het individu met God door het kruis’. Die hele discussie over geloof en werken is soms veel te extreem, hoe logish het ook was voor Luther om met de aflaten en alle mistoestanden daarmee te veroordelen en de nadruk op ‘solo fide’ (alleen door geloof) te leggen. Maar geloof zonder werken is dood, en het is misschien niet door uiterlijke werken dat we gered worden, maar als ons hart veranderd wordt door de wedergeboorte dan is dat wel zichtbaar in alles wat we doen…  Het is zeker zo dat de vrijzinnige kerken en het sociale evangelie iets meer dan wezenlijk missen van het evangelie wanneer ze persoonlijke verlossing door het kruis weglaten. Maar is het niet ook zo dat een evangelie van alleen persoonlijke vergeving enorm onvolledig is en de volle dimensie mist van een hele christelijk leven???

We moeten niet vergeten dat de 4 ‘evangeliën’ gaan over Jezus en zijn discispelen die het evangelie prediken, en pas op het einde het kruis vernoemen, zelfs zonder dat de nadruk ligt op vergeving door dat kruis. Dat komen we pas bij de brieven van Paulus tegen… Maar als we de evangeliën zelf bekijken, zien we een nadruk op geloven, en op discipelschap. Het grote zendingbevel zegt niet laat iedereen geloven in de juiste leer, maar juist maakt alle volkeren tot discipelen. En verder ligt de nadruk ook op ‘goed nieuws’ voor iedereen: genezing voor zieken, bevrijding voor gevangenen, etc… Niet alleen op simpel vergeving van al mijn zonden. Het belang van het kruis zelf gaat veel verder dan onze verzoening met God, ook genezing is ons deel… Maar behalve dat is het kruis ook het ultieme voorbeeld van hoe Jezus zijn evangelie van liefde uitleefde tot op shoquerende hoogte: ‘Toen wij nog zondaren waren stierf Hij voor ons’ (met de woorden van Paulus) en daarmee vervult Jezus zelf de wet van liefde, die zelfs vijandenliefde omvat…

En het verhaal van het kruis eindigt niet met de dood van Jezus, maar Hij stond op uit de dood, en wij delen in Zijn leven, en in de Heilige Geest van Pinksteren. Wat is het evangelie zonder opstanding, Pinksteren en discipelschap???

Wat wil ik hiermee zeggen? Zeker niet dat het idee dat we door Jezus’ offer verzoend zijn met God en dat we ‘wedergeboren’ worden onbelangrijk is, integendeel, maar er is veel meer evangelie dan dat. Anders zouden we niet zo’n dikke bijbel, of zelfs maar Nieuw testament nodig hebben… Waarom in hemelsnaam zouden we als Christen alleen bezig zijn met onze geestelijke geboorte? Moeten we niet groeien naar geestelijke volwassenheid? Is de boodschap van het evangelie niet veel groter dan alleen verzoening met God, en is de uitdrukking ‘een nieuwe schepping’ niet meer dan wat mystieke beeldspraak, gewoon iets dat elke dag meer realiteit moet worden in ons leven als Christen? En het evangelie gaat veel verder dan individuen ook. Heel de Schepping kreunt wachtend op het openbaar worden van de Zonen Gods… Is het evangelie niet iets dat ons hele leven moet veranderen en bepalen, dat we niet gelijkvormig zijn aan deze wereld, maar vernieuwd door een verandering van denken, omdat we de gezindheid van Christus hebben en daarin groeien?

Ikzelf ga voor een meer holistisch evangelie, dat van belang is voor elk aspect van ons leven, en van de hele wereld… If He ain’t Lord of all, He ain’t Lord at all…

shalom

Bram