‘blog van Brambonius’

januari 27, 2009

‘sola scriptura’

‘sola scriptura’ is een leuze van de reformatie, en betekent letterlijk ‘alleen door de bijbel’. Dit was in de gegeven tijd een logische reactie op de Rooms Katholieke Kerk, die de bijbel niet in handen van het volk wilde geven omdat die alleen goed geïnterpreteerd zou kunnen worden door de “Heilige Apostolische Traditie van het Magisterium”, veel blabla waardoor niemand zelf de bijbel kon lezen, en dan zien dat wat de kerk op dat moment allemaal deed totaal niet klopte… Luther en de reformatoren hadden groot gelijk dat ze de bijbel wilden doorgeven aan alle gelovigen in hun eigen taal, en dat de traditie die er was en die in strijd met de bijbel was moest worden herbekeken in bijbels licht…

Dezelfde slogan wordt trouwens nog steeds gebruikt, soms in zwaar fundamentalistische kringen, maar de context van de ractie tegen de (heel onbijbelse) toentijdse Rooms-Katholieke traditie is natuurlijk allang weggevallen… Dikwijls wordt de kreet ook heel simplistisch en gereduceerd gebruikt door allerhande splintergroepjes die alles aanvallen wat hun bijbelopvatting niet deelt, en soms zelfs voor het afkraken van andere bijbelinterpretaties… Ook wordt er dikwijls aan toegevoegd dat de bijbel ‘genoegzaam is, en dat we naast de bijbel niets nodig hebben, volgens sommigen zelfs de Heilige Geest niet. En van het moment dat je zoiets verkondigt ben je mij helemaal kwijt. De meeste protestanten hebben trouwens het anglicaanse ‘bijbel, traditie, rede en ervaring’ wel min of meer overgenomen, wat niet onlogisch is.

In het extreme getrokken is ‘sola scriptura’ natuurlijk een utopie, en zelfbedrog zelfs als je gelooft dat je ‘alleen de bijbel’ kan volgen, zonder interpretatie en traditie en dergelijke. Je kan de bijbel gewoonweg niet lezen zonder interpretatie, en eigenlijk ook bijna niet zonder een traditie te volgen, hoe hard je ook zou proberen. En bovendien, de bijbel is maar de vinger die naar de maan wijst, het boek dat ons God moet leren kennen, en waar onze relatie met christus door groeit.

Over die interpretatie… Iedereen leest een text iets anders, en verschillende mensen gaan in dezelfde woorden een heel andere betekenis zien, natuurlijk afhankelijk van voorkennis, persoonlijkheid, intelligentie, etc… Zo ook met veel bijbeltexten, geef dezelfde bijbeltext aan 3 verschillende mensen en veel kans dat je verschillende nuances of zelfs interpretaties krijgt… Bovendien hebben we het probleem dat de bijbel vertaald is uit een andere taal van een heel andere cultuur, met heel andere begripsafbakeningen, en leggen wij zowiezo andere verbanden en connecties bij bepaalde woorden, en missen wij linken die voor de oude joden logisch geweest waren…
Hetzelfde met traditie… Traditie is iets onvermijdelijks, en wordt gevormd zogauw je een paar keer iets doet. Als je in groep iets één keer op dezelfde manier doet, dan is de kans groot dat je dat zo blijft doen. Hetzelfde met bijbelinterpretaties. Kans is groot dat we de kans niet krijgen omonbevooroordeeld te lezen wat er staat in de bijbel, omdat we in bijbelstudies en andere al geleerd hebben hoe we het moeten interpreteren…

De onvermijdelijke conclusie is dus: We kunnen geen bijbel lezen zonder te interpreteren… En onbewust gaan we altijd traditie volgen, of we het nu willen of niet… Dan komt de vraag, hoe moeten we de bijbel interpreteren, en wie mag de bijbel interpreteren. Simplistisch voorgesteld: van de reformatie mag en kan elke gelovige dat. Maar hoe zit het dan met al die tegenovergestelde interpretaties, en al die discussies over wat bijbelverzen juist betekenen? Kunnen we als mens de bijbel wel ten volle vatten?

Dan komen we op een heel belangrijk punt, dat ik al zijdelings heb aangeraakt: We hebben wél de Heilige Geest nodig om de bijbel te kunnen begrijpen. De letter doodt maar de Geest maakt levend. Als we door het lezen van de bijbel niet dichter komen bij de Levende God, wat voor zin heeft het dan? We aanbidden niet de Bijbel, maar de drie-ene God, die ons dichterbij gebracht wordt door de bijbel, maar het Levende Woord is in de eerste plaats Jezus, niet de opgeschreven woorden van de bijbel.

Hoe lezen we dan de bijbel? Samen met de Heilige Geest! wie interpreteert de bijbel het best? Niet de paus en zijn magisterium, noch de geleerde theoloog die alles rationeel benadert, maar de gelovigen die samen met de Heilige Geest op weg zijn… Persoonlijk ben ik dan ook meer voor een “woord en Geest” benadering dan een éénzijdig hameren op ‘sola scriptura’… Bovendien, Christen ben je nooit alleen, het gaat niet over één gelovige en de bijbel, het gaat altijd over een gemeenschap van gelovigen en de bijbel. Dat lijkt me een derde belangrijk punt: als gelovigen samen met de hulp van de Geest de bijbel lezen, en proberen te leven… Of zoals ik wil samenvatten met de woorden van Joe Baker van the anabaptist network: Interpretatie is de taak van een gemeenschap van gelovigen vervuld met de Heilige Geest, die willen wandelen in de voetsporen van Jezus.

shalom

Bram

2 reacties »

  1. Dan stel ik voor dat je ook een keer Rob Bell leest. Hij zegt namelijk exact hetzelfde. (Rob Bell: Velvet Elvis)

    Reactie door Stefaan — februari 2, 2009 @ 7:35 am

  2. Die velvet Elvis is het enige wat ik tot nu toe gelezen heb van Bell, en ik vond het idd heel interessant… Had hem niet direct met deze post in verband gebracht, maar hij zegt wel iets gelijkaardig veronderstel ik, al had ik die ideëen zowiezo al lang voor ik Velvet Elvis gelezen had. Maar zijn uitleg over rabbijnse traditie, torah, en juk is heel verhelderend. Heel interessant is ook ‘the blue parakeet’ van Scot McKnight als het over bijbelbenadering gaat trouwens.

    Reactie door brambonius — februari 2, 2009 @ 8:20 pm


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

%d bloggers op de volgende wijze: