‘blog van Brambonius’

november 5, 2009

Post-conservatief en post-liberaal Jezus volgen! (2)

(zie deel 1)

De beide woorden uit de vorige post, post-conservatief en post-liberaal (die ik denk ik voor de eerste keer bij Brian McLaren heb gelezen) duiden er misschien wel op dat een evolutie die eigenlijk al ten tijde van de verlichting een tweedeling begon in het Christendom bij sommige mensen terug overbrugd is. Maar daarvoor moeten we terug de geschiedenis in:

De verlichting bracht de wetenschap, gestoeld op een naturalistisch wereldbeeld, en een heel sterk empirisch en rationalistisch kader dat de kerk niet kon negeren (behalve dan de Amish…), en hoe daarop reageren bracht een enorme breuk: sommigen deden alles om dat tegen te gaan (al namen ze wel de spelregels van de discussie over) en anderen gingen zoveel als ze konden mee met de vernieuwing, de verliching en de wetenschap, al moesten ze daarvoor traditie en aloude Christelijke waarden inruilen.

De conservatieve kant ging nog harder vasthouden aan het reformatie-principe van ‘sola scriptura’, en op ongeveer hetzelfde moment dat de pauselijke onfeilbaarheid werd doorgeduwd (einde jaren 1800) werd er door conservatieve protestanten opeens ook veel nadruk gelegd op de onfeilbaarheid van de bijbel. De twintigste eeuw begon met de opkomst van fundamentalisme, wiens 5 fundamenten meer lijken op een reactie tegen de tijdsgeest dan op een echt fundament voor een zinnig Christendom. De nadruk op het evangelie van persoonlijke redding door Jezus’ bloed (en strafvervangingstheologie als enige en volledige uitleg van hoe Jezus redding bracht aan het kruis) was groter dan ooit, en alles wat daarvan afweek werd heel wantrouwend bekeken. Daar waar veel evangelischen in de achttiende nog heel sociaal betrokken waren. -Hoe kan je anders met een invloed als John Wesley, de man die zichzelf een dief beschouwde als hij zou sterven met 10 pond in zijn zakken!!- is dat voor hele groepen conservatieve protestanten  na het fundamentalisme not done.

De liberale kant, hier in onze taal ook dikwijls vrijzinnigheid genoemd (een woord dat in het engels niet los bestaat van liberalisme!), ging door in de andere richting. Alle nieuwe wetenschappelijke inzichten werden omarmd, en alles wat daar niet mee strookte liep gevaar om weg gegooid te worden. En zo werd alles van de bijbel dat niet meer bruikbaar leek eruit gegooid door wie dat niet nodig had, en was het niet meer zinnig en relevant om te geloven in zo’n achterhaalde ideeën als wonderen, of een letterlijke opstanding.

Niet dat er niets overbleef, want vrijzinnigen waren soms veel actiever in het proberen om de wereld van de ondergang te redden, iets wat aan de conservatieve kant soms heel scheef bekeken werd. Want het evangelie ging toch alleen om persoonlijk redding en de wereld zou toch heel binnenkort opbranden…

En zo was Jezus heel grof gezegd in tweëen gekapt (en nu veralgemeen ik heel grof, ik weet het) Aan de ene kant waren er conservatieven die het evangelie van de persoonlijke redding predikten, maar die elke vorm van ‘sociaal evangelie’ of ‘environmentalisme’ voor ketters aanzagen. Aan de andere kant de liberalen, die soms hemel, hel, en Jezus’ opstanding buitengekegeld hadden, maar die toch nog een sterke geworteldheid hadden in de leer van Jezus, en de naastenliefde.

die tweedeling is natuurlijk kunstmatig. Het evangelie bevat en omvat beide aspecten, die verweven moeten zijn. Jezus verzoent ons in Zijn dood en opstanding met God, niet alleen na de dood, maar ook hier en nu, en we kunnen nu leven en Zijn Koninkrijk laten komen, en Zijn wil laten gebeuren op Aarde als in de hemel. Het uiteindelijk doel is het herstellen en verzoenen van de hele schepping met de Schepper, niets minder. Individuele zielen zijn van belang, maar mensen in nood, en de hele schepping ook.

En daarin hebben we mensen als Claiborne en Haw nodig. Met een theologie die Jezus meer dan serieus neemt, een nadruk op Jezus’ kruis en opstanding, een leven in die liefde zonder welke we niets zijn (1 Kor 13) en het Koninkrijk dat manifest wordt onder Zijn kinderen. Orthodoxer christen zijn lijkt me moeilijk, en daarom dat ik (zoals ik in het begin van deel 1 aangaf) zeker nooit het woordje ‘post-orthodox’ zou gebruiken. Misschien lijken Shane en Co (en mensen zoals Brian McLaren) een tikkeltje ‘vrijzinniger’ dan de evangelische beweging (en zeker dan de fundamentalisten, al is de vraag hoe orthodox die zijn), maar aan de andere kant zijn ze zeer Christocentrisch gericht op Jezus, Zijn dood en opstanding, en Zijn Koninkrijk.

Laten we ons daarop richten.

En onszelf bekeren en een ander leven leiden, achter de rabbi aan die geen steen had om Zijn hoofd neer te leggen. Al gaat het soms tegen al onze logica en tradities en wetenschappelijke inzichten in om onze Schepper boven alles lief te hebben en onze naaste als onszelf (inclusief onze vijand)

Ik sta nog nergens daarin, moge Hij me bijstaan met mijn Geest.

En laten we dit alsjeblieft samen doen!!en laat ons samen bidden:

Onze Vader, die in de hemel zijt
Laat Uw naam geheiligd zijn
Laat Uw Koninkrijk komen
En Uw wil gedaan worden op aarde als in de hemel!!

shalom

Bram

Post-conservatief en post-liberaal Jezus volgen! (1)

Zoals ik al eerder zei was ik zeer onder de indruk van het “another world is possible”-symposium met Shane Claiborne en Chris Haw vorige week vrijdag (zie verslag deel 1 en deel 2) Eén van de dingen die mij (positief) opviel, onder andere ook aan de theoretische  uiteenzetting die ze met twee gaven na het avondeten, was dat ze op theologisch vlak zowel post-conservatief als post-liberaal uit de hoek kwamen. Let ook op de woorden die ik gebruik in dit essay: heel bewust niet ‘post-orthodox’ en ‘post-vrijzinnig’, zoals de twee kanten aan beide kanten vaak geframed worden in het nederlands, maar de letterlijke translitteraties van de termen die in het engels gebruikt worden. Waarom zal later wel duidelijk worden.

Post-conservatief is denk ik wel duidelijk voor iedereen die iets van shane Claiborne enerzijds en conservatief christelijk Amerika kent. Zowel op politiek-ideologisch vlak als op religieus vlak zijn ze, uit een drang naar radicaal discipelschap en Jezus volgen, los gekomen niet alleen de amerikaanse middenstandswaarden, maar ook bepaalde types van conservatief-evangelische bijbelinterpretaties.Niet omdat ze de bijbel niet serieus nemen, maar juist omdat ze in de eerste plaats Christus, die we leren kennen in de bijbel, juist wél serieus willen nemen.

Post-liberaal is nog iets anders. Af en toe is het duidelijk dat hun theologie (zoals bij meer ‘emerging church’ theologen bijvoorbeeld) geinformeerd is door bijvoorbeeld de moderne schriftkritiek, die niet uitgaat van een lettelijke dictering van de bijbel, maar dikwijls van ingewikkelde redactieprocessen bij bepaalde bijbelboeken. Chris Haw noemde bijvoorbeeld langs de neus weg de zondvloed een schrijfsel van de Yahwist. Ook de zeer duidelijk naar voor komende nadruk op narratieve theologie, die in veel bredere lagen van de emerging church geprefereerd wordt tegenover een analytische en systematische benadering van de theologie, komt uit een stroming die letterlijk ‘post-liberalisme‘ genoemd wordt. Meer narratief, meer symbolen en metaforisch denken, en een terugkeer naar een meer Hebreeuwse manier van denken na zovele eeuwen westerse theologie die gevormd is door het griekse en romeinse denken…

Duidelijk is trouwens dat niet alle christelijke meer vrijzinnige richtingen per definitie richting atheisme gaan, ook zijn er altijd terug bewegingen te vinden naar een meer orthodox en historisch (zij het daarom niet altijd conservatief) Christendom. Een opvallend voorbeeld is bijvoorbeeld het zoeken naar de ‘historische Jezus’. Dat is begonnen in vrijzinnige schriftkritiek die dikwijls geens spaander van de bijbel heel wilde houden, maar 3 golven  van zoeken naar wie Jezus dan wel was heeft ons in de zogenaamde ‘third quest for the historical Jesus’ bijvoorbeeld NT Wright opgeleverd, de evangelische Bischop van Durham, die niet bepaald liberaal te noemen is.

Het conservatieve ‘slippery slope’ verhaal dat alles wat uit de liberale hoek komt uiteindelijk tot het verloochenen van alles waar het christendom voor staat leidt is dus niet per definitie waar. Ook mensen die onderlegd zijn in bijvoorbeeld de moderne schriftkritiek kunnen vormgeven aan een orthodoxe vorm van Christendom…

Trouwens, ook conservatieve Christenen kunnen terecht komen op een slippery slope die hen wegrolt tot ver buiten de grenzen… Sommige vormen van fundamentalisme zijn niet veel meer dan een reïncarnatie van farrizeïsme. (Wat niet wil zeggen dat er ook onder die noemer echte Christenen zijn natuurlijk) en sommigen willen het Christendom in naam van een soort Amerikaans conservatisme temmen. De bijbel herschrijven om hem minder liberaal te maken, zoals het conservapedia bible project, dat gelukkig niet door veel mensen echt serieus genomen wordt, is daar een goed voorbeeld van.

(wordt vervolgd)

shalom

Bram

november 1, 2009

verslag symposium met Shane Claiborne II

zie ook part 1the irresistible revolution

De reden van het “another world is possible” symposium was de verschijning van de nederlandse versie van zijn boek “the irresistible revolution”. In het nederlands wordt dat om één of andere reden “hoe Jezus de wereld op zijn kop zetten (en ook mijn leven)” waarbij niet Jezus, maar wel de drukker, de voorpagina ook op zijn kop heeft gezet.

Dat is dus het boek dat ik iedereen aanraad te lezen (als het kan in het engels). Zowel Christenen als niet-christenen zullen er een heel ander beeld aan overhouden van het Christendom zoals het ook kan zijn(en misschien zou moeten) zijn. Shane is gewoon een simpele poging om Jezus te volgen, en volgens Jim Wallis (in het voorwoord van de engelse uitgave) een goed voorbeeld van de uitspraak “be careful what you pray for!”.

Op zich is hij al een opvallende figuur, met zijn zelfgemaakte kleren, zijn dreads en zijn onafscheidelijke hoofddoekje. Maar het laatste wat hij wil is cool gevonden worden (toen hij zichzelf zo voorgsteld hoorde heeft hij ooit zelfs zij dreads afgeknipt)

shane is opgegroeid ergens in de Amerikaanse bible belt, en zat als tiener diep vast in wat hijzelf ‘pop Christianity’ noemt, de amerikaanse christelijke commerciële subcultuur. Op een bepaald moment op een zomerkamp gaat hij naar voren om ‘born again’ te worden, en dat bevalt hem zo goed dat hij dat ieder jaar opnieuw doet, misschien wel zeven keer of zo. (Hij raadt het ook iedereen aan)shane

Maar op een bepaald moment kwam de vraag ‘hoe leeft een Christen?’ er waren genoeg regels wat niet te doen, maar op de vraag hoe Christelijk discipelschap er wel uit zag kwam er geen bevredigend antwoord. Uiteindelijk belandt hij in een bijbelschool, en daar komt hij met zijn vrienden na het lezen van moeder Theresa terecht bij de daklozen en armen op de straten van de binnenstad. Dan blijkt opeens dat een groep dakloze families zich in een kathedraal heeft gevestigd en er door het bisdom uitgegooid gaat worden. Hij en zijn medestudenten zetten een hele actie op touw, en de gezinnen mogen uiteindelijk blijen en krijgen op het einde toch huisvesting.

Na dat verhaal gaat hij nog meer op zoek naar het navolgen van Christus; en besluit hij naar Moeder Theresa te gaan, wat een indrukwekkende zomer tussen de stervenden en melaatsen oplevert. De schok met willow Creek waar hij daarna terecht komt is soms redelijk groot, al zal Shane nooit overdrijven met kritiek en heeft hij veel positieve dingen te zeggen over Willow.

Een volgende hoogtepunt van het verhaal is wanneer hij, in volle oorlogstijd, naar Bagdad gaat met een team van de Christian peacemakers. Terwijl zijn eigen land bommen dropt, is hij aanwezig met de bewoners om samen te lijden. Op een bepaald moment is er een kinderfeestje voor een verjaardag, en de bommen beginnen te vallen in de omgeving. Dat soort van verhalen zijn echt bloedstollend. (De psalters hebben er het nummer Amal over geschreven, dat niet echt easy listening is)

Nu leeft shane (als hij niet rondtrekt om te spreken) in een nieuw monastieke gemeenschap ‘the simple way’ tussen de armen in Philadelphia. Een groot deel van zijn boodschap ging ook over leven in gemeenschap als Christen. Maar het meest opvallende aan Shan als verteller is de echtheid van het plezier. Je ziet aan Hem, en aan zijn mede-verteller Christ Haw, een heel nieuwe invulling van het concept ‘de vreugde van de Heer’.

shalom

Bram

verslag symposium met Shane Claiborne

shane ClaiborneVrijdag was ik aanwezig op het “another world is possible” symposium met Shane Claiborne in Diemen, Nederland. Een dag die zeker de moeite waard was, en daarvan nu dus een verslagje.

Shane Claiborne is een speciaal geval, en niet alleen vanwege zijn dreadlocks en zelfgemaakte kleding. Een volgeling van Jezus die niet zomaar in een hokje te duwen is, en die de voetsporen van zijn Meester gevolgd heeft tot bij Moeder Theresa in de sloppenwijken van Calcutta, de megachurch van Willow creek, de arme buurten van Philadelphia, en bij de gebombardeerden in Bagdad op het moment dat zijn eigen leger daar bommen liet vallen. een ‘ordinary radical’ zoals hij zichzelf noemt. Hij is tot zijn eigen verbazing bekend geworden als vertegenwoordiger van de ‘new monasticism’ beweging, en zijn boek ‘the irresistible revolution’ is een bestseller, maar al zijn royalties geeft hij weg aan een indrukwekkende lijst van leefgemeenschappen en christelijke organisaties.

Dan terug naar het symposium. Dat was een samenwerking tussen time to turn en het ‘emerging netwerk‘, de kleine overkoepelende organisatie van de nederlandse emerging church (iets wat we in België zelfs niet hebben). Het was de eerste keer dat ik op dat soort van ‘emerging church’ evenementen was, maar mijn interesse naar meer is wel gewekt. Het symposium was eigenlijk ter gelegenheid van het uitkomen van de nederlandse vertaling van zijn boek, dat in hethoe jezus de wereld op zijn kop ze nederlands ‘Hoe  Jezus de wereld op zijn kop zet (en mijn leven erbij)’, een boek dat ik iedereen aanraad om te lezen, maar voor diegenen die het engels voldoende machtig zijn raad ik de originele versie aan.

Het eerste deel was een praatje van Shane waarin hij zijn verhaal vertelde, zoals ik dat hierboven al een beetje heb samengevat (in de volgende post ga ik dat iets grondiger doen). Hij is een enorm inspirerende verteller (met een heel speciaal lachje, iedereen die hem al heeft gehoord zal dat beamen) die ook nog genoeg verhalen te vertellen heeft. Zelfs al kende ik de meeste verhalen wel (ik heb 3 boeken van hem gelezen: the irresistible revolution, jesus for president en becoming the answers to our prayers) toch bleef het boeiend om naar te luisteren.

Het tweede deel was een forumgesprek met Shane en een aantal prominente nederlandse christelijke figuren. Persoonlijk vond ik dat minder interessant, maar ik denk dat een deel van het probleem lag in de engelse taal die voor de conversatie gebruikt werd. (ikzelf heb altijd minstens een paar dagen nodig voor ik vlot engels kan spreken, dus ik begrijp dat zeker)

Dan kwam er eten, organisch en fair-trade, en behalve de vis nog vegetarisch ook. Waarschijnlijk was dat deel van de invloed van time to turn. Het merendeel van het eten was echt wel lekker, er was onder andere griekse salade en aardappelsla, maar de dingen die eruit zagen als gehaktballen konden mij minder bekoren. Maar ik ben niet genoeg bekend met vegetarisch eten wss…

Na het eten kwam er een duo-gesprek van Shane samen met zijn maatje Chris Haw, mede-auteur van het boek ‘Jesus for president’, dat veel meer theologische diepgang had. Chris is een heel zinnige theoloog, en hij zette een framewerk op poten beginnende bij genesis over God die iets probeert te doen aan het geweld in deze wereld. Iedereen uitmoorden en opnieuw beginnen (Noach) of een groot rijk opbouwen (Babel) is niet de oplossing, en uiteindelijk begint Hij heel klein met 2 mensen uit te roepen uit hun omgeving, en zo begint de revolutie die uitmondt in Gods Koninkrijk met Abraham en Sarah. De roeping van abraham, waar wij nog steeds in delen, houdt trouwens in dat wij gezegend zijn om de rest van de wereld te laten delen in die zegen. en het koninkrijk staat dikwijls helemaal haaks op de koninkrijken van de wereld.

Uiteindelijk werd er afgesloten met een vragenronde, die direct heel zwaar begon met een vraag over Christenen en militair zijn. De toon was gezet voor een diepgaande en theologische vragenronde die onder andere over christelijke naastenliefde, geweldloosheid, kerkstructuren en de praktijk van gemeenschapleven ging. Wel viel het op dat de Amerikaanse situatie heel anders is dan de europese, en sommige vragen kregen dus een antwoord dat niet 100% relevant was (zij het op zich wel interessant…)

Een zeer interessante en inspirerende dag was alweer gedaan, en ik vraag me nog steeds af waar ik eigenlijk mee bezig ben…. Ik wil time to turn, het emerging netwerk én de kerk in wiens gebouw het doorging bedanken voor het organiseren van deze speciale dag.

shalom

Bram

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.