‘blog van Brambonius’

juli 17, 2010

Een nieuw soort van pinksterkerk II

Dit is (eindelijk…) deel twee in al veel eerder aangekondigde korte reeks van posts gebaseerd op een engelstalige  blogpost van Samuel Lee, een in een nederlandse migrantenkerk actief zijnde Pinkster-predikant. Hij ziet een aantal sterke maar ook  zwakke punten in de beweging waar hijzelf deel van is, die ikzelf interessant genoeg vind om eens bij stil te staan… (text in italics zijn vertalingen van zijn artikel door Bram zelf)

3.Geen exclusiviteit op de Heilige Geest

Sam Lee: “Ik ben PinksterChristen omdat ik inderdaad geloof in de Heilige Geest, maar ik geloof niet dat de Pinksterdenominatie of -kerken een of andere vorm van exclusiviteitsrecht hebben op de Heilige Geest. Ik geloof dat de Heilige Geest vrij beweegt in eender welke Kerk of denominatie waar van Jezus gehouden wordt. Ik ben pinksterchristen, maar dit maakt me niet beter dan mijn broeders en zusters die bij andere denominaties horen. Ik ben pinksterChristen, maar ik sta geen arrogantie toe onder hen die zich zo noemen. Ik hou van alle denominaties die van Jezus Christus houden. Omdat ik Pinksterchristen ben, heb ik geleerd om mijn broeders en zusters te respecteren van andere verschillende denominaties. Ik heb goede vrienden in andere denominaties en uit het niet-denominationele terrein.”

Hier gaat het dus over de genereuze orthodoxie waar ik het eerder al over had. En ik vind dit een heel interessante houding. Ik kan mij herinneren dat ik als kind in de pinkterkerk de sfeer heb opgepikt dat de pinksterkerk de enige kerk was die de Heilige Geest had, en dat andere kerken waarschijnlijk zelfs amper Christen te noemen waren. Dat soort van ideëen heb ik altijd een beetje moeilijk gevonden.

Maar waar die ideëen ook vandaan kwamen, ze kwamen niet van mijn ouders, die zelf Christen geworden zijn in de katholieke Charismatische vernieuwing voor ze doorstroomden naar de pinksterkerk. En als tiener werd ik deel van een gemeentestichtend project van Vineyard (waar mijn vader nog steeds de teamleider is) waar de houding tegenover andere kerken gelukkig heel anders was. Vineyard beschouwt zichzelf maar als één van de vele kerken die samen bouwen aan het Koninkrijk, een idee dat dus in dezelfde lijn ligt van de genereuze orthodoxie.

4. de bijbel

Sam Lee: Ik ben pinksterchristen, en ik geloof dat de bijbel een werk is dat geinspireerd is door de Heilige Geest, maar ik ben me er ook van bewust dat de bijbel geschreven is door mensenhanden, en sommige aspecten van de bijbel moeten dus bekeken worden in hun historische en culturele context. Ik ben pinksterChristen, maar ik ben het niet eens met mijn medegelovigen die onbeschaamd de bijbel uit de context citeren en anderen daarbij kwetsen, of die de schriften gebruiken om anderen te manipuleren voor verschillende redenen. Ik kan het niet eens zijn met het gebruik van de bijbel zonder liefde of nadenken (…) Ik hou er niet van om mensen dood te kloppen met hel en verdoemenis gebruik makend van een ‘zo zegt de bijbel’ benadering. Als we het zo aanpakken, veroordelen we ook onszelf (…) Als we kiezen om te veroordelen, zullen we geoordeeld worden op dezelfde manier als we zelf oordelen. Als we anderen oordelen bij de bijbel, zullen we geoordeeld worden op de bijbel zelf.

Hier zijn er eigenlijk twee onderwerpen die belangrijk zijn. Het eerste is natuurlijk de vraag hoe we al Christen de bijbel bekijken, hoe we de bijbel gebruiken en hoe we de bijbel interpreteren. Hier ga ik even aanvullen met een stukje uit een ander schrijfsel van Sam, zijn ‘ninety-five concerns’:

Over het woord van God: Jezus Christus is het ultieme, absolute Woord van God (Joh 1) De heilige bijbel is de schriften, het woord van God geschreven door mensenhanden, maar geinspireerd door de Heilige Geest. Daarom noem ik ze de geschriften van God of de Heilige Schrift. (…)

De bijbel moet gelezen worden door de ogen van Jezus Christus en in lijn met de essentie van Zijn boodschap, Zijn zijn en Zijn Leven. Hij staat boven het geschreven woord, en alleen door inspiratie van de Heilige Geest kunnen de letters in de bijbel tot leven komen voor osn, anders zijn het enkel maar historische, poëtische en morele documenten. (…)

Bovendien, verschillen in bijbelinterpretatie zouden ons niet mogen verdelen, maar zouden ons in een conversatie moeten brengen waarin we kunnen leren en meer begrijpen. De fundamenten van het evangelie moeten intact blijven, namelijk het verhaal van de geboorte, de dood, verzoening en opstanding van Jezus Christus en de redding die Hij ons daardoor gaf. Niemands interpretatie is superieur aan een andere. Discussiëren over mekaars argumenten gebaseerd op bijbelse interpretatie is zeker acceptabel, mar het moet gedaan worden in een geest van broederlijke liefde.

Wat het tweede puntje betreft dat Sam aanhaalt, het veroordelen, moet ik toegeven dat ik soms gewoon bang ben van hoe veroordelend wij Christenen soms zijn, terwijl Jezus heel duidelijk zegt dat we zullen worden geoordeeld zoals wij zelf oordelen. Dan vergeef ik zelf liever een 491ste keer dan dat ik te snel oordeel eigenlijk…

Hopelijk snel meer…

shalom

Bram

Advertenties

maart 23, 2010

Een nieuw soort van Pinksterkerk (intro)

Deze korte reeks van posts zal gebaseerd zijn op een blogpost van Samuel Lee, een in een nederlandse migrantenkerk actief zijnde Pinkster-predikant. Zijn text is de een paag dagen door de emerging church twitter- en blogosfeer rondgegaan, met veel beamingen van zelfs Brian McLaren (en met die naam in het achterhoofd kwam ik waarschijnlijk op mijn niet zo originele titel…) Maar ook ik –zelf als kind in de pinksterkerk opgegroeid, nu actief binnen vineyard, ook een charismatische kerk- kan me herkennen in veel van wat Sam zegt, en ik ben van mening dat hij een aantal te belangrijke onderwerpen aanhaalt om niet besproken te worden…

Ik richt me hier in dit schrijven tot Christenen, zowel die met een pinkster/charismatische achtergrond als die uit andere kerken die wel interesse hebben in meer leven met de Heilige Geest enerzijds maar die anderzijds ook duidelijk een aantal zwakke punten zien in de pinkster en charismatische bewegingen zoals die nu bestaan. Ik geloof zelf in een ‘genereuze orthodoxie’, waarbij geen enkele kerk kan claimen de om de volledige waarheid van het Christendom in zijn zak te hebben, maar waarbij we allemaal iets van elkaar kunnen leren, en waarbij de verschillende invalshoeken verschillende aspecten meer benadrukken. (en aan de andere kant ook andere blinde vlekken hebben)

Maar om terug te gaan naar het artikel van Samuel Lee: hij probeert in zijn artikel een antwoord te geven op de door andere vanuit zijn kerkrichting gestelde vraag of hij zichzelf nog beschouwt als pinksterchristen. En ondanks het feit dat bepaalde van zijn meningen ingaan tegen bepaalde nu heersende pinksteropvattingen en –praktijken, is zijn antwoord volmondig een  ‘ja’, zij het met soms meer dan één maar…’ Het artikel waarin hij die vraag beantwoordt vat  in mijn ogen heel goed samen wat een aantal van de zwaktes, maar vooral ook de sterke punten zijn van het Pentecostelisme (om de engelse term te vernederlandsen). En zoals ik al eerder zei geloof ik dat Christenen van alle gezindheden kunnen leren van wat de pinksterkerk meebrengt naar de gezamenlijke tafel waaraan alle Christenen samen moeten kunnen zitten.

Dus beginnen we met van de introductie Sam Lee (alle vertalingen zijn van mezelf): “Inderdaad, ik ben pinksterchristen, maar ik geloof met mijn hele hart dat de pinksterbeweiging serieuze reformaties nodig heeft. Ik geloof dat, zoals dat het geval is bij andere religieuze bewegingen, de pinksterkerk zijn eigen eigen blinde vlekken en fouten heeft, maar aan de andere kant schijnt in zijn eigen glorie. Wanneer ik mezelf pinksterchristen noem, bedoel ik niet dat ik bij een religieus systeem, een organisatie of denominatie hoor. Ik geloof in de essentie van Pinksteren, zoals beschreven in het boek handelingen, en ook in mijn eigen leven 18 jaar geleden. En nu komen er een aantal punten ter reflectie

Die punten, door mijzelf netjes genummers en van titel voorzien, ga ik dus nu in de volgende paar posts verder bespreken en soms aanvullen met ideëen van mezelf, de bijbel of andere Christelijke denkers.

shalom

Bram

oktober 10, 2009

verandering van binnen- of buitenuit…

A genuinely new, more perfect and better life comes from within, and not from without, it comes from a spiritual rebirth, and not from a mere change of social conditions, of social means. (Nikolai Berdyaev)

Veel bewegingen hebben geprobeerd en proberen nu nog steeds om de wereld te veranderen. Dikwijls wordt met geweld de bestaande orde omver geworden, of proberen mensen het systeem te veranderen, en denken ze zo de wereld (meestal in hun ogen ten goede) te veranderen. Mensen die gewoon op macht uit zijn en daarom aan de macht zijn laat ik even buiten beschouwing nu…

Maar wat gebeurt er? Kijk naar alle communistische revoluties. Wat eruit kwam was een stuk erger dan wat ervoor kwam. Inplaats van dat er ook maar iets kwam dat een beetje leek op de Marxistische utopie, grepen de mensen die eigenlijk het volk hadden moeten leiden naar de macht, en inplaats van dat het volk ooit aan de macht kon komen, zoals de bedoeling zou zijn, kwam er een bloedige dictatuur… Het communisme kreeg niet eens de kans om zijn werkbaarheid te bewijzen, want de revoluties leidde nergens tot een gemeenschappelijk bestuur van het volk.

En toch denken we zo dikwijls dat als we maar de structuren veranderen, en een beter systeem in voegen krijgen, dat alles zichzelf gaat oplossen. Maar het werkt spijtig genoeg niet zo. Als je de systemen verandert, dan verander je de mensen niet. Als de mensen hun hart niet verandert, gaat elk systeem de mist in. Aan de andere kant, met de juiste mensen kan zelfs een (verlichte) dictatuur een aangename samenleving geven.

Maar je hebt altijd te maken met mensen. Als je een paradijs zou hebben, waar mensen alles kunnen hebben wat ze willen, zonder pijn en problemen, en je vult dat met mensen die egoistisch en machtsgeil zijn, dan wordt het uiteindelijk toch de hel. (Daar ka je over nadenken in verband met universalisme: als God iedereen inclusief heel slechte mensen toelaat in de hemel; hoe kan hij dan -uitgaande van vrije wil- voorkomen dat het geen hel wordt???)

Nu de vraag, wat kan een mens veranderen? Geweld kan de mens breken en ten slechte veranderen, maar gaat niet in staat zijn om de mens beter te maken. Educatie kan aanreiken, maar de mens moet kiezen. Een gemeenschap van liefdevolle mensen kan het juiste voorbeeld geven, en inspiratie, maar nog steeds moet elk mens afzonderlijk kiezen. Zelfs al zouden we alles aanreiken wat mogelijk is, de mens kan altijd tegen kiezen. En geen mens is perfect, in moreel opzicht (of eender welk ander opzicht)

Terug naar het citaat van Berdyaev: als Christen geloof ik dat het enige wat de mens echt kan veranderen inderdaad een ‘spirituele wedergeboorte’ is. En als dat een bekende term is, dan wil ik daaraan toevoegen dat ik soms het idee heb dat diegenen die heel hard op ‘opnieuw geboren worden’ hameren (born again christians in het engels) niet altijd ver genoeg gaan in de reëele waarde van die wedergeboorte. Uiteindelijk lijkt het er soms op neer te komen dat het enige waar dat woord voor staat één of ander mystiek punt is waarna je nu naar de hemel gaat ipv naar de hel.

De waarheid is veel ingrijpender. Het is niet de bedoeling dat we ‘een nieuwe schepping worden’ op één of andere vage mystieke en liefst voor de wereld onzichtbare manier. We moeten een nieuw mens worden. ‘bekering’ is bijvoorbeeld ook niet alleen maar een ‘geloven dat jezus ons redt’, maar een heel andere manier van denken en leven krijgen.

Uiteindelijk is het de bedoeling dat het Koninkrijk van God door ons heen in deze wereld baan breekt. Dat we niet gewoon bezig zijn met na dit leven naar de hemel gaan, maar dat we leren te bidden en te leven naar ‘Uw wil geschiede op aarde als in de hemel’. En een leven leiden dat niet van de wereld is, maar wel erin, waardoor ons leven alleen al goed nieuws is voor de mensen om ons heen.

Hoe dat in de praktijk te brengen is weet ik nog niet helemaal. Ik ben geen St-Fransiscus, Shane Claiborne of Sadhu sundar singh… Maar ik voel dat er iets moet veranderen in mijn leven.

Voor zij die bidden: bid voor mij Aub.

shalom

Bram

juni 20, 2009

evangelie II: pinksteren en het volle evangelie

Een tweede post in mijn reeksje over het evangelie. Nu gaan we eens langs bij de pinksterkerk… (Waarin ik opgegroeid ben)

Het genoemde verhaal uit deel 1 is belangrijk: Jezus zijn kruisdood verlost ons van de zonde, en daardoor ‘kunnen we Gods liefde en Zijn plan met ons leven leren kennen’ om de 4 geestelijke wetten nog eens te citeren. Maar er is natuurlijk meer te zeggen over het goede nieuws. Jezus is niet alleen gekomen om te sterven, maar ook om ‘ons leven te geven in overvloed’. En, klein detail: Hij is opgestaan uit de dood! En nadat Hij ten hemel gevaren is, kwam de Heilige Geest, de Geest van God, op pinksterdag over de vergaderde discipelen van Jezus, en er gebeurden vanalle vreemde dingen. Mensen begonnen in tongen te spreken, en de aanwezigen in Jerusalem, mensen van alle mogelijke origines, hoorden het evangelie in hun eigen taal, en zo begon de kerk.

Pinksteren is dus zeker niet onbelangrijk: Toen is de kerk echt onstaan en bekrachtigt… Jezus zelf ging weg, en gaf zijn discipelen de opdracht om het Koninkrijk te brengen. En dat was onder andere met bovennatuurlijke gaven!

De bovennatuurlijke uitingen van de Geest zijn niet onbelangrijk in het nieuwe testament. Zowel de brieven van Paulus als de handelingen der apostelen schrijven er veel over, en blijkbaar waren bovennatuurlijke uitingen van het Koninkrijk heel normaal in de eerste eeuw: spreken in vreemde tongen, genezingen en andere wonderen, profetie,… Maar dat is niet zo gebleven. Uiteindelijk is het bovennatuurlijke geminderd en naar de achtergrond geraakt in veel stromingen. Niet dat er niet uit alle tradities verhalen zijn van wonderen en genezingen en meer vreemde zaken, maar het is niet simpel om achteraf te achterhalen wat er echt gebeurd is en wat legende is zowiezo, en wij moderne mensen geloven zowiezo moeilijk in wonderen en alles wat de natuurwetten van de wetenschap tegenspreekt…

Maar dan ergens rond de voorlaatste eeuwwisseling is er opeens de pinksterkerk, en later ook andere charismatische bewegingen. Niet alleen in de evangelische tak van het protestantisme trouwens, ook in de katholieke kerk is er de Charismatische vernieuwing bijvoorbeeld. Voor mensen die ermee vertrouwd zijn: het woord ‘charismatisch’ betekent hier niet iemand met een sterke persoonlijkheid, maar het gaat over de Geest, Charisma in het Grieks. En over het herondekken van de bovennatuurlijke genadegaven zoals die in het nieuwe testament beschreven worden.

Niet iedereen heeft dat zomaar aanvaard trouwens. Enerzijds omdat er zowiezo soms vreemde excessen zijn in bepaalde pinkstermiddens, anderzijds omdat stijlverschillen ook mensen kunnen vervreemden. En bovendien is er veel tegenwerping van mensen met een cessationistisch kader, die menen te kunnen zeggen dat de genadegaven alleen voor de bedeling van de apostelen was, en niet voor ons. Al kan ik dat verhaal bijbels niet echt volgen: zie hier voor een oude blogpost van mezelf over dispensationalisme die daarover gaat.
Dat het aanvullen van het evangelie van vergeving door de dood van Jezus met het pinksterverhaal en bovennatuurlijke genadegaven een spectaculair verschil maakt zal iedereen duidelijk zijn. [De vier geestelijke wetten worden soms gewoon aangevuld met pinksteren trouwens in evangelisatie bij pinksterkerken] Dat het een stuk vollediger is ook. Maar is het alles wat te zeggen is over het evangelie?

shalom

Bram

januari 27, 2009

‘sola scriptura’

‘sola scriptura’ is een leuze van de reformatie, en betekent letterlijk ‘alleen door de bijbel’. Dit was in de gegeven tijd een logische reactie op de Rooms Katholieke Kerk, die de bijbel niet in handen van het volk wilde geven omdat die alleen goed geïnterpreteerd zou kunnen worden door de “Heilige Apostolische Traditie van het Magisterium”, veel blabla waardoor niemand zelf de bijbel kon lezen, en dan zien dat wat de kerk op dat moment allemaal deed totaal niet klopte… Luther en de reformatoren hadden groot gelijk dat ze de bijbel wilden doorgeven aan alle gelovigen in hun eigen taal, en dat de traditie die er was en die in strijd met de bijbel was moest worden herbekeken in bijbels licht…

Dezelfde slogan wordt trouwens nog steeds gebruikt, soms in zwaar fundamentalistische kringen, maar de context van de ractie tegen de (heel onbijbelse) toentijdse Rooms-Katholieke traditie is natuurlijk allang weggevallen… Dikwijls wordt de kreet ook heel simplistisch en gereduceerd gebruikt door allerhande splintergroepjes die alles aanvallen wat hun bijbelopvatting niet deelt, en soms zelfs voor het afkraken van andere bijbelinterpretaties… Ook wordt er dikwijls aan toegevoegd dat de bijbel ‘genoegzaam is, en dat we naast de bijbel niets nodig hebben, volgens sommigen zelfs de Heilige Geest niet. En van het moment dat je zoiets verkondigt ben je mij helemaal kwijt. De meeste protestanten hebben trouwens het anglicaanse ‘bijbel, traditie, rede en ervaring’ wel min of meer overgenomen, wat niet onlogisch is.

In het extreme getrokken is ‘sola scriptura’ natuurlijk een utopie, en zelfbedrog zelfs als je gelooft dat je ‘alleen de bijbel’ kan volgen, zonder interpretatie en traditie en dergelijke. Je kan de bijbel gewoonweg niet lezen zonder interpretatie, en eigenlijk ook bijna niet zonder een traditie te volgen, hoe hard je ook zou proberen. En bovendien, de bijbel is maar de vinger die naar de maan wijst, het boek dat ons God moet leren kennen, en waar onze relatie met christus door groeit.

Over die interpretatie… Iedereen leest een text iets anders, en verschillende mensen gaan in dezelfde woorden een heel andere betekenis zien, natuurlijk afhankelijk van voorkennis, persoonlijkheid, intelligentie, etc… Zo ook met veel bijbeltexten, geef dezelfde bijbeltext aan 3 verschillende mensen en veel kans dat je verschillende nuances of zelfs interpretaties krijgt… Bovendien hebben we het probleem dat de bijbel vertaald is uit een andere taal van een heel andere cultuur, met heel andere begripsafbakeningen, en leggen wij zowiezo andere verbanden en connecties bij bepaalde woorden, en missen wij linken die voor de oude joden logisch geweest waren…
Hetzelfde met traditie… Traditie is iets onvermijdelijks, en wordt gevormd zogauw je een paar keer iets doet. Als je in groep iets één keer op dezelfde manier doet, dan is de kans groot dat je dat zo blijft doen. Hetzelfde met bijbelinterpretaties. Kans is groot dat we de kans niet krijgen omonbevooroordeeld te lezen wat er staat in de bijbel, omdat we in bijbelstudies en andere al geleerd hebben hoe we het moeten interpreteren…

De onvermijdelijke conclusie is dus: We kunnen geen bijbel lezen zonder te interpreteren… En onbewust gaan we altijd traditie volgen, of we het nu willen of niet… Dan komt de vraag, hoe moeten we de bijbel interpreteren, en wie mag de bijbel interpreteren. Simplistisch voorgesteld: van de reformatie mag en kan elke gelovige dat. Maar hoe zit het dan met al die tegenovergestelde interpretaties, en al die discussies over wat bijbelverzen juist betekenen? Kunnen we als mens de bijbel wel ten volle vatten?

Dan komen we op een heel belangrijk punt, dat ik al zijdelings heb aangeraakt: We hebben wél de Heilige Geest nodig om de bijbel te kunnen begrijpen. De letter doodt maar de Geest maakt levend. Als we door het lezen van de bijbel niet dichter komen bij de Levende God, wat voor zin heeft het dan? We aanbidden niet de Bijbel, maar de drie-ene God, die ons dichterbij gebracht wordt door de bijbel, maar het Levende Woord is in de eerste plaats Jezus, niet de opgeschreven woorden van de bijbel.

Hoe lezen we dan de bijbel? Samen met de Heilige Geest! wie interpreteert de bijbel het best? Niet de paus en zijn magisterium, noch de geleerde theoloog die alles rationeel benadert, maar de gelovigen die samen met de Heilige Geest op weg zijn… Persoonlijk ben ik dan ook meer voor een “woord en Geest” benadering dan een éénzijdig hameren op ‘sola scriptura’… Bovendien, Christen ben je nooit alleen, het gaat niet over één gelovige en de bijbel, het gaat altijd over een gemeenschap van gelovigen en de bijbel. Dat lijkt me een derde belangrijk punt: als gelovigen samen met de hulp van de Geest de bijbel lezen, en proberen te leven… Of zoals ik wil samenvatten met de woorden van Joe Baker van the anabaptist network: Interpretatie is de taak van een gemeenschap van gelovigen vervuld met de Heilige Geest, die willen wandelen in de voetsporen van Jezus.

shalom

Bram

Blog op WordPress.com.