‘blog van Brambonius’

juli 28, 2010

evangelie = vermijden van de hel??

op de pastoralia-blog van Jason Coker is er een interessante discussie bezig binnen de comments van een blog post over fundamentalisme, waaruit ik dit stukje pluk ter discussie… Jason verdedigt hier het idee dat “redding” in de bijbel niet in de eerste plaats met de hel te maken heeft, en dat het evangelie dus ook niet in de eerste plaats gaat om gered worden van de hel na dit leven!

Ik geloof dat er een verschil is tussen “redding” en het vermijden van de hel. Laat me het zo zeggen: Ik denk niet dat de hel het probleem is dat God oplost met het evangelie. God redde de hebreërs niet van de hel met behulp van Mozes, Hij bevrijdde ze ui de slavernij in Egypte. God redde Abraham niet van de hel, Hij bervijdde hem van kinderloosheid (en zijn vijanden). God bevrijdde de Israelieten niet van de hel, maar van de Filistijnen. God sprak niet door de profeten tot de ongehoorzame natie van Israel over de redding van mensen uit de hel, hij sprak over het redden van weduwen en wezen. Jezus bracht zijn evangelie niet als een bevrijding van de hel, hij bracht het als redding uit de ballingschap van een gebroken wereld, in een herstelde wereld (het Koninkrijk hier en nu). Paulus gaf ons geen evangelie van bevrijding van de hel, hij bracht het als een redding van onze scheiding van God (hier en nu) en van onze geweldadige verdeeldheid tegenover elkaar in etnische en religieze strijf.

Het punt is dat “redding” altijd, van het begin van de bijbel tot aan het einde, eerst en vooral gegaan heeft over gered worden van gebondenheid en lijden in dit leven, en veilig overgebracht te worden naar een door God gegeven leven van vrijheid en vrede hier en nu. Wat er ook gebeurt na dit leven, het is ondergeschikt aan het evangelie.

Ik ontken niet dat er een oordeel gaat komen. I geloof dat er één komt. Maar “redding” is niet in de eerste plaats gered worden van datgene wat wij de hel noemen. Hel is een minder belangrijk en relatief obscuur concept in de schrift dat zelden genoemd wordt in vergelijking tot de de volumes aan schriftgedeelten die spreken over de helsheid van onrechtvaardigheid in dit leven. “Redding” is gered worden van gebondenheid van allerlei soort te midden van de gebrokenheid van deze wereld, die ons een voorproefje brengt van het Komende Koninkrijk dat nu gevestigd is, en partnerschap in het brengen van dat herstel hier en nu.

Dit is trouwens wat er bedoeld wordt met ‘eeuwig leven’. Deze woorden verwijzen niet naar een geestelijk, lichaamsloos eeuwig bestaan (dat wij gewoonlijk ‘hemel’ noemen) Het is een nieuwe kwaliteit van bestaan hier en nu waarbij we een leven uitleven dat van de vader uitstroomt, op aarde. Ik ben er redelijk zeker van dat dit leven na de dood verder gaat, en de schrift schijnt dit te leren. Maar dat is niet het punt van het evangelie.

Wat denken jullie?

shalom

Bram

oktober 10, 2009

verandering van binnen- of buitenuit…

A genuinely new, more perfect and better life comes from within, and not from without, it comes from a spiritual rebirth, and not from a mere change of social conditions, of social means. (Nikolai Berdyaev)

Veel bewegingen hebben geprobeerd en proberen nu nog steeds om de wereld te veranderen. Dikwijls wordt met geweld de bestaande orde omver geworden, of proberen mensen het systeem te veranderen, en denken ze zo de wereld (meestal in hun ogen ten goede) te veranderen. Mensen die gewoon op macht uit zijn en daarom aan de macht zijn laat ik even buiten beschouwing nu…

Maar wat gebeurt er? Kijk naar alle communistische revoluties. Wat eruit kwam was een stuk erger dan wat ervoor kwam. Inplaats van dat er ook maar iets kwam dat een beetje leek op de Marxistische utopie, grepen de mensen die eigenlijk het volk hadden moeten leiden naar de macht, en inplaats van dat het volk ooit aan de macht kon komen, zoals de bedoeling zou zijn, kwam er een bloedige dictatuur… Het communisme kreeg niet eens de kans om zijn werkbaarheid te bewijzen, want de revoluties leidde nergens tot een gemeenschappelijk bestuur van het volk.

En toch denken we zo dikwijls dat als we maar de structuren veranderen, en een beter systeem in voegen krijgen, dat alles zichzelf gaat oplossen. Maar het werkt spijtig genoeg niet zo. Als je de systemen verandert, dan verander je de mensen niet. Als de mensen hun hart niet verandert, gaat elk systeem de mist in. Aan de andere kant, met de juiste mensen kan zelfs een (verlichte) dictatuur een aangename samenleving geven.

Maar je hebt altijd te maken met mensen. Als je een paradijs zou hebben, waar mensen alles kunnen hebben wat ze willen, zonder pijn en problemen, en je vult dat met mensen die egoistisch en machtsgeil zijn, dan wordt het uiteindelijk toch de hel. (Daar ka je over nadenken in verband met universalisme: als God iedereen inclusief heel slechte mensen toelaat in de hemel; hoe kan hij dan -uitgaande van vrije wil- voorkomen dat het geen hel wordt???)

Nu de vraag, wat kan een mens veranderen? Geweld kan de mens breken en ten slechte veranderen, maar gaat niet in staat zijn om de mens beter te maken. Educatie kan aanreiken, maar de mens moet kiezen. Een gemeenschap van liefdevolle mensen kan het juiste voorbeeld geven, en inspiratie, maar nog steeds moet elk mens afzonderlijk kiezen. Zelfs al zouden we alles aanreiken wat mogelijk is, de mens kan altijd tegen kiezen. En geen mens is perfect, in moreel opzicht (of eender welk ander opzicht)

Terug naar het citaat van Berdyaev: als Christen geloof ik dat het enige wat de mens echt kan veranderen inderdaad een ‘spirituele wedergeboorte’ is. En als dat een bekende term is, dan wil ik daaraan toevoegen dat ik soms het idee heb dat diegenen die heel hard op ‘opnieuw geboren worden’ hameren (born again christians in het engels) niet altijd ver genoeg gaan in de reëele waarde van die wedergeboorte. Uiteindelijk lijkt het er soms op neer te komen dat het enige waar dat woord voor staat één of ander mystiek punt is waarna je nu naar de hemel gaat ipv naar de hel.

De waarheid is veel ingrijpender. Het is niet de bedoeling dat we ‘een nieuwe schepping worden’ op één of andere vage mystieke en liefst voor de wereld onzichtbare manier. We moeten een nieuw mens worden. ‘bekering’ is bijvoorbeeld ook niet alleen maar een ‘geloven dat jezus ons redt’, maar een heel andere manier van denken en leven krijgen.

Uiteindelijk is het de bedoeling dat het Koninkrijk van God door ons heen in deze wereld baan breekt. Dat we niet gewoon bezig zijn met na dit leven naar de hemel gaan, maar dat we leren te bidden en te leven naar ‘Uw wil geschiede op aarde als in de hemel’. En een leven leiden dat niet van de wereld is, maar wel erin, waardoor ons leven alleen al goed nieuws is voor de mensen om ons heen.

Hoe dat in de praktijk te brengen is weet ik nog niet helemaal. Ik ben geen St-Fransiscus, Shane Claiborne of Sadhu sundar singh… Maar ik voel dat er iets moet veranderen in mijn leven.

Voor zij die bidden: bid voor mij Aub.

shalom

Bram

mei 6, 2009

nog een cartoontje (russells teapot)

russells teapot

russells teapot

november 18, 2008

to hell with hell (?)

Filed under: Christendom, filosofie, theologie — Tags: , , , — brambonius @ 11:57 am

gelovige beminden,

Vandaag denk ik even na over de hel. Niet bepaald een populair deel van het Christendom, en ook wel denk ik één van de grootste tegenwerpingen tegen het christendom. Want hoe zou een God die zegt liefde te zijn nu mensen voor eeuwig (zonder enige vorm van einde dus) kunnen martelen op de ergst mogelijke manier? Laat staan mensen die niet ‘slecht’ zijn maar gewoon in de verkeerde God geloven omdat niemand ze ooit iets over het christendom gehoord hebben…

Een eerste opmerking is dat de bijbel niet echt zo duidelijk is over het onderwerp als traditioneel lijkt, en dat er ook in de traditie geen overeenstemming is… Het onderwerp komt eigenlijk niet voor in het oude testament, al zijn er (vooral oude) bijbels die het hebreeuwse woord sheol zo vertalen, hoewel het eigenlijk beter vertaald wordt met dood, dodenrijk of zelfs gewoon graf. Veel interesse in leven na de dood hadden de oude joden ook niet trouwens, en de meeste verwijzingen ernaar die wij zien in het oude testament zijn waarschijnlijk associaties die wij (of de vertalers) gemaakt hebben op basis van traditionele ideëen over de hel. In het nieuw testament is het ook niet bepaald iets dat zoveel genoemd wordt, en als je alles naast elkaar legt en kijkt naar de manier van kijken die eerste-eeuwse joden hadden lijkt er niet bepaald een duidelijk beeld in te zitten zoals de traditie meestal doet vermoeden. Wat wel duidelijk wordt vermeld is de ‘opstanding van de doden’. Het meest duidelijke voorbeeld in jezus’ woorden, de parabel over de arme lazarus en de rijke wordt trouwens ook traditioneel niet als over de hel gaande beschouwd, maar over een dodenrijk met de afwachting van het oordeel (en de ‘echte hel’ en de hemel) en geeft dus eigenlijk alleen maar meer verwarring dan om het traditionele beeld te bevestigen. Ook moet gezegd worden dat ‘eeuwigheid’ in het hebreeuwse denken de woonplaats van God is, maar dat het concept van een tijdloze eeuwigheid niet hebreeuws is maar grieks. Dus hebben we ook nog eens de 2 alternatieve visies op ‘de hemel’ van een lichamelijke heropstanding in een hernieuwde materiële aarde, of een binnengaan in een ‘eeuwigheid’ met een meerdimensionele tijd waar we ons niet veel bij kunnen voorstellen.

Zo eenstemmig is de traditie ook niet trouwens… Er is niet alleen het beeld van de hel als eeuwig gepijnigd worden zonder ophouden met een fysiek al dan niet metaforisch vuur… Er zijn al vanaf Origenes (rond het jaar 200) stemmen geweest in het Christendom die in alverzoening geloofden, of met een modern woord ‘universal reconciliation’, al dan niet na een louteringsperiode/vagevuur voor zondaars, en aan de andere kant is er (weer een moeilijk woord, de theologie zit er vol van…) het meer op het joodse beeld aansluitende en ook al heel oude annihilationisme, of ook de erop lijkende leer van “voorwaardelijk eeuwig leven” waarbij gezegd wordt dat alleen de ‘geredden’ eeuwig leven hebben, en de rest van de zielen gewoon ophouden te bestaan na de dood of na het oordeel (waarbij het vuur dan wordt opgevat als een symbool van volledige vernietiging) Dat idee kwam al voor bij Justinus de martelaar in de tweede eeuw en bij veel andere kerkvaders, en die mogelijkheid wordt ook opengehouden door bijvoorbeeld moderne anglicanen als N.T. Wright.

Trouwens, een probleem dat ik altijd gehad heb met de pinkster- en evangelische kringen waarin ik vertoefd heb is dat er hele groepen van mensen zijn die klakkeloos aannemen dat iedereen die niet-christen is naar de hel gaat om voor eeuwig te branden, iets wat oneindig veel erger is dan eender wat in deze wereld dat wij ons kunnen voorstellen. En toch is het alleen passieve kennis, en doen we niet eens moeite om de mensen rond ons te waarschuwen met al wat we zijn. Als het verhaal van de hel echt zo zit, lijkt mij dat de enige logische manier vrees ik… Als we onze naaste moeten liefhebben als onszelf en zomaar naar de hel laten gaan zonder verpinken, wat voor monsters zijn wij eigenlijk?????

Ik geloof ook dat het prediken van de hel zelf eigenlijk een verschrikkelijk slechte manier om mensen te ‘bekeren’ als dat alleen inhoudt zeggen dat ze iets moeten ‘geloven’ omdat ze anders naar de hel gaan. Christendom moet op liefde gebaseerd zijn, niet op angst, Paulus zegt trouwens zelfs dat liefde belangrijker is dan geloof en hoop… De vraag is dan natuurlijk ook wat ‘bekeren’ is. Als we de betekenis nemen van gewoon ‘ik geloof intellectueel in bepaalde dogmas en ik kan naar de hemel’ dan geef ik trouwens toe dat het christendom redelijk zielig is… Maar het woord betekent eigenlijk iets heel anders, niet een intellectueel iets aannemen, maar heel je leven veranderen. Niet vergeten dat het Christendom in de eerste plaats geworteld is in het hebreeuwse denken, dat in de eerste plaats holistisch is, in tegenstellig tot het griekse dualisme en onze neiging om alles analytisch in aparte stukje te hakken. Holistisch betekent dus een bekering va de hele mens op alle vlakken, dat je in iets gaat geloven, maar dat je heel je leven en alles verandert en ‘achter Jezus aan gaat’. Uiteindelijk is de bedoeling niet mensen die een paar intellectuele feitjes zijn gaan geloven, maar een volledige transformatie. Een nieuwe Schepping, en de ‘wedergeboorte’ of bekering is niet een ‘aangekomen zijn’ maar alleen maar een geboorte als Christen vanwaar een heel traject begint.

Iets anders: Het probleem met ‘de hemel’ (of dat nu een ‘hemel’ buiten ons dimensiesysteem of een vernieuwde aarde is laat ik in het midden, daar is ook discussie over) is ook dat als je er ‘slechte mensen’ in steekt en die hun gang laat gaan dan wordt die plaats iets minder paradijselijk… Daarom denk ik dat een transformatie en een leren leven naar ‘Bemin God bovenal en je naast als jezelf’ wel belangrijk kan zijn… Al gaat die waarschijnlijk zowiezo gecompleteerd moeten worden na dit leven… Maar zelfs al zouden mensen na hun dood nog een keuze krijgen om duidelijk voor God of tegen te kiezen, dan dan heb je natuurlijk het probleem dat er mensen altijd zijn die niet willen veranderen, die God niet willen aanvaarden, die andere mensen  niet willen leren liefhebben, etc..; Als je vasthoudt aan de vrije wil dan geef je ze hun consequentie, en dan kunnen ze niet ‘in de hemel’ maar dan moeten ze naar ergens anders, uit Gods aanwezigheid. En dan krijg je zowiezo ‘de hel’, want zoals de bijbel ergens zegt, alles wat goed is is afkomstig van God, en als ze God helemaal afwijzen blijft er niet veel meer over… Een eeuwig gepijnig alleen wezen dat gevangen is tussen muren die het zelf heeft opgetrokken..

Zo krijg je dan toch de hel vrees ik. Dat is ongeveer het idee van C.S. Lewis denk ik, en dat is lang mij standpunt geweest, maar nu laat ik het meer open. Misschien is het wel zo dat afgesneden zijn va God annihilatie inhoudt, of is het uiteindelijk niet mogelijk om eeuwig afgesneden te zijn van God, en slaagt God er uiteindelijk toch in om iedereen te redden door het offer van Jezus… (Er zijn verzen genoeg die zeggen dat God wil dat niemand verloren gaat…)

Maar uiteindelijk is het God die die dingen bepaalt, en niet wij… en geeft de bijbel veel meer informatie over hoe we niet verloren hoeven te gaan, dan dat hij praktische informatie geeft over wat dat ‘verloren gaan’ allemaal inhoudt. Jezus is de Weg, de Waarheid en het Leven, en ons eeuwig leven… De rest is in Gods handen, en ik ben blij dat het niet van onze theorietjes afhangt wat ermee gebeurt!

shalom

Bram

zie ook:
the visions of sadhu sundar sing: http://reluctant-messenger.com/sadhu-sundar-singh.htm
een studie over hell: http://whateverisgood.blogspot.com/2007/01/hell.html
“hellfire and damnation: four ancient and modern views”: http://www.jesusradicals.com/library/hunsinger/hellfire.pdf
een annihilistische site : http://home.zonnet.nl/gemeente.van.god/hellevuur.html
klassiek christelijk antwoord: http://www.christiananswers.net/dutch/q-grace/hell-and-god-d.html (C.S. Lewis is licht uit de context gerukt wel)
de o zo leuke ‘dial-the-truth-ministries’: http://www.av1611.org/hell.html (KJV-only en heel hel-gericht…)

Blog op WordPress.com.