‘blog van Brambonius’

september 9, 2012

Het kruis kan nooit een nederlaag lijden (E. Stanley Jones)

Filed under: Christendom — Tags: , , , , — brambonius @ 5:49 pm

Sterk citaat over het kruis van Jezus, uit de tijd toen Nederlands nog een geschreven gij-vom had (De Engelse editie ‘the Christ of the Indian road’ dateert van 1928, ik weet niet van wanneer de vertaling is:

Het kruis kan nooit een nederlaag lijden, want het is zelf een nederlaag en ge kunt een nederlaag geen nederlaag toe brengen! Ge kunt geen gebrokenheid breken. Het begint met een nederlaag en aanvaardt dit als een weg ten leven. Maar juist daarin vindt het zijn overwinning. Het voelt zich nooit overwonnen, want het verandert iedere tegenkanting in een hulp, iedere moeilijkheid in een deur, ieder kruis in een middel ter verlossing.

(E. Stanley Jones)

Advertenties

november 6, 2011

Die ouderwetse Linkse rakkers van een kerkvaders toch…

Ik weet dat onze Westerse ‘links’ en ‘rechts’ dichotomie op politiek vlak weinig behulpzaam is, maar omdat mensen er nu eenmaal gebruik van maken wil ik even doen alsof ze inderdaad bruikbaar is…

Om één of andere reden worden Christenen dikwijls geassocieerd met ‘rechtse’ politiek. Wat in de praktijk waarschijnlijk wel dikwijls zo is, maar kijkend naar de bijbel en de kerkgeschiedenis vind ik dat toch redelijk vreemd. En ik vrees zelfs dat een aantal rechtse punten gewoon niet te verzoenen zijn met de bijbel, en met een groot deel van de Christelijke traditie. Zelfs de paus is, voor rechtse conservatieven toch, op economische, vlak redelijk ‘links’. Maar dat is nog niks vergeleken met de kerk uit handelingen, Fransicus, de eerste anabaptisten of veel andere Christenen  uit de geschiedenis, en met de bijbel zelf.

Laten we beginnen met een stukje kerkgeschiedenis

D e eerste christenen schreven dat als ze niet genoeg voedsel hadden voor de hongerige mensen die aan de deur kwamen, de hele gemeenschap ging vasten totdat iedereen een maaltijd kon delen. Wat een ongelooflijke economie van liefde. De eerste christenen zeiden dat als een kind sterft terwijl een christen extra voedsel heeft, hij schuldig is aan moord. Een van de kerkvaders, Basilius de Grote, zei het in de vierde eeuw zo: ‘Als iemand een man van zijn kleren berooft, noemen we hem een dief. En iemand die een naakte zou kunnen kleden, maar het niet doet – zou hij niet hetzelfde zijn? Het brood in je kast is van de hongerigen. De mantel in je kledingkast is van de naakten. De schoenen die je weg laat rotten, zijn van de berooiden.‘ Of in de woorden van Dorothy Day: ‘Als je twee jassen hebt, is er eentje van de armen.’ Geen wonder dat Johannes de Doper zo’n koppeling maakte tussen herverdeling en bekering:’Bekeer je, want het koninkrijk van de hemel is nabij’ en:’Wie twee stel onderkleren heeft, moet delen met wie er geen heeft’.
[Shane Claiborne, The irresistible revolution]

De hier geciteerde Basilius de Grote is niet zomaar een marginale linkse rakker die op café zijn mening verkondigde maar waar verder niemand naar luisterde, maar één van de drie Cappadocische Vaders, die minstens even belangrijk zijn voor de Oosterse kerk als Augustinus, voor veel protestanten en katholieken de oppperkerkvader, voor de Westerse kerk… Eén van de belangrijkste stemmen uit de vroege kerk die, die de door Shane aangehaalde woorden van Johannes de doper en Jezus actualiseert op een radicale manier…

Op zich is de bijbel trouwens even radicaal:

Jacobus 2:
14 Broeders en zusters, wat heeft het voor zin als iemand zegt te geloven, maar hij handelt er niet naar? Zou dat geloof hem soms kunnen redden? 15 Als een broeder of zuster nauwelijks kleren heeft en elke dag eten tekortkomt, 16 en een van u zegt dan: ‘Het ga je goed! Kleed je warm en eet smakelijk!’ zonder de ander te voorzien van de eerste levensbehoeften – wat heeft dat voor zin? 17 Zo is het ook met geloof: als het zich niet daadwerkelijk bewijst, is het dood. 18 Maar dan zegt iemand: ‘De een gelooft, de ander doet.’ Laat mij maar eens zien dat je kunt geloven zonder daden; ik zal u door mijn daden tonen dat ik geloof. 19 U gelooft dat God de enige is? Daar doet u goed aan. Maar de demonen geloven dat ook, en ze sidderen. 20 Dwaas, wilt u het bewijs dat geloof zonder daden nutteloos is?

Het idee van geloven als iets intellectueel dat los te koppelen is van de rest van ons leven is sowieso een moderne illusie, die waarschijnlijk mee heeft geholpen met het dechristianiseren van het Westen. Maar  vooral de houding van de Amerikaanse conservatieven met hun nadruk op strikt kapitalisme en individualistisch anti-socialisme (gebaseerd op de ‘wet van de sterkste’, terwijl ze heel ironisch op wetenschappelijk vlak evolutie volledig verwerpen) staat hier volledig haaks tegenop…

Zelfs de apostel Paulus, voor protestanten en fundamentalisten toch wel de top en ‘het van het’ in de schriftelijke canon zou nooit aan de kant staan van de ‘American dream’. Aan zijn leerlijk Timotheüs schrijft hij bijvoorbeeld het volgende:

1 Tim 6
6 Voor wie tevreden is met wat hij heeft, is het geloof grote winst. 7 Wij hebben niets in deze wereld meegebracht en kunnen er ook niets uit meenemen. 8 Wij hebben voedsel en kleren, laten we daar tevreden mee zijn. 9 Wie rijk wil worden, staat bloot aan verleiding, raakt in een valstrik en valt ten prooi aan dwaze en schadelijke begeerten die een mens in het verderf storten en ten onder doen gaan. 10 Want de wortel van alle kwaad is geldzucht. Door zich daaraan over te geven, zijn sommigen van het geloof afgedwaald en hebben ze zichzelf veel leed berokkend.

‘Linkse zever’ voor iemand die gelooft in de ‘American dream’ natuurlijk…

Onrealistisch gezever voor de verlichte moderne mens…

sja….

 

 

december 9, 2010

boekbespreking: Michael Spencer – Mere Churchianity

Titel: Mere Churchianity, finding your way back to Jesus-shaped spirituality
Auteur: Michael Spencer
Uitgeverij: Waterbrook press
Jaar van uitgave: 2010
ISBN: 978-0-307-45917-6
Taal: engels (nederlandse vertaling is op komst)
Quotering (op 5): *****

De begin 2010 veel te jong overleden Michael Spencer is een legende in de wereld van Christelijke blogs: sinds 2000 runde hij de ‘internet monk‘ blog met een zeer interactieve gemeenschap van enkele duizenden lezers, die trouwens nog steeds door een aantal vrienden van hem onderhouden wordt en soms artikelen heeft die zeer de moeite zijn. Begin dit jaar, vlak na het afwerken van zijn eerste en enige boek is Michael redelijk plots aan kanker overleden, wat een groot verlies is, niet alleen voor zijn familie omgeving, maar voor de vele mensen die hij inspireerde doorheen zijn werk op het internet. Maar zijn werk blijft doorleven in zijn schrijven, zowel op het internet als doorheen dit boek.

Een boek dat sommige evangelische Christenen waarschijnlijk heel oncomfortabel gaat doen voelen. De titel ‘mere churchianity’ of ‘onversneden kerkdom’ is een parodie op een boek waarin C.S. Lewis het Christendom uitlegde (‘mere christianity’ of in het nederlands ‘onversneden Christendom’), maar het punt van Spencer is juist dat het ‘kerkdom’ waarin hij opgegroeid is weinig met Jezus te maken heeft, en hij gaat op zoek naar wat hijzelf een ‘Jesus-shaped spirituality’ noemt, en legt daarbij een aantal pijnpunten bloot van de evangelische subcultuuur.

Zo komt het nalopen van allerlei hypes aan bod, de oneerlijkheid en blinde vlekken die Christenen soms hebben, de pretentie van ‘bijbel-gelovend’ te zijn maar eigenlijk alleen een aantal zelf uitgezochte bijbelverzen te kennen en prediken, het prediken van allerlei programma’s maar niet Christus, de vreemde manier waarop Christenen soms omgaan met vriendschappen, en vele andere frustraties die al velen de kerk uit gejaagd hebben.

Michael Spencer zelf wist heel goed waarover hij sprak, hij kende het probleem van alle kante; hij was een predikant, jeugdleider en leraar in de amerikaanse baptistenkerk die soms redelijk fundamentalistisch kan zijn, en begint zijn boek met een ervaring waarvan hij pas dertig jaar later de volledige significantie van begrijpt: Op een dag gaat hij met een ongeinteresseerde jeugd-groep naar een fastfood-restaurant, waar zijn bende het beest uithangt en onder andere een zoutvat molt. Acheraf krijgt hij een brief van de dienster, die een ex-lid was van de kerk waar hij zelf in de leiding zat. In die brief waarschuwt ze Michael dat het soort van Christendom dat hij en zijn jeugdgroep uitdragen haar ervan overtuigt dat Jezus niet bestaat. Auch… Is het soms echt zo dat onze Christelijke subcultuur ver verwijderd is van alles wat Jezus ons kwam brengen?

Werd de brief op dat moment weggelachen, op het moment dat hij zijn boek schrijft is Michael duidelijk onder de indruk van de tragische waarheid waar het atheistisch geworden meisje hem op wijst: Het ‘kerkdom’ zoals hij dat kent uit zijn baptistenkerk, of in het algemeen zelfs in veel fundamentalistische en evangelische kerken, heeft soms heel weinig met Jezus te maken. Maar inplaats van het Christendom te verlaten, en de kerk af te schrijven, gaat hij samen met de lezer met vallen en opstaan op zoek naar Jezus en de kerk.

In de loop van het boek gaat Michael op een kritische manier te werk, en ontmantelt hij een aantal vanzelfsprekendheden van het Christelijk wereldje. Niet om negatief te zijn, maar juist om op zoek te gaan naar waar Jezus wel voor stond, om het goede nieuws van het Koninkrijk van God terug te vinden tussen heel onze evangelische drukte, en om de ware betekenis van het woord ‘kerk’ terug te vinden.

Een kritisch boek dus, maar een belangrijk boek dat iedereen (die in leiding zit) in de evangelische kerk eens zou gelezen moeten hebben. Een boek dat ons inzicht geeft waarom zoveel mensen afknappen op de kerk, of zelfs hun geloof verliezen, maar ook een boek dat ons terug wil brengen naar de kern van het Christelijk

Als ik het goed heb is men trouwens bezig met het boek naar het nederlands te vertalen.

shalom

Bram

juli 28, 2010

evangelie = vermijden van de hel??

op de pastoralia-blog van Jason Coker is er een interessante discussie bezig binnen de comments van een blog post over fundamentalisme, waaruit ik dit stukje pluk ter discussie… Jason verdedigt hier het idee dat “redding” in de bijbel niet in de eerste plaats met de hel te maken heeft, en dat het evangelie dus ook niet in de eerste plaats gaat om gered worden van de hel na dit leven!

Ik geloof dat er een verschil is tussen “redding” en het vermijden van de hel. Laat me het zo zeggen: Ik denk niet dat de hel het probleem is dat God oplost met het evangelie. God redde de hebreërs niet van de hel met behulp van Mozes, Hij bevrijdde ze ui de slavernij in Egypte. God redde Abraham niet van de hel, Hij bervijdde hem van kinderloosheid (en zijn vijanden). God bevrijdde de Israelieten niet van de hel, maar van de Filistijnen. God sprak niet door de profeten tot de ongehoorzame natie van Israel over de redding van mensen uit de hel, hij sprak over het redden van weduwen en wezen. Jezus bracht zijn evangelie niet als een bevrijding van de hel, hij bracht het als redding uit de ballingschap van een gebroken wereld, in een herstelde wereld (het Koninkrijk hier en nu). Paulus gaf ons geen evangelie van bevrijding van de hel, hij bracht het als een redding van onze scheiding van God (hier en nu) en van onze geweldadige verdeeldheid tegenover elkaar in etnische en religieze strijf.

Het punt is dat “redding” altijd, van het begin van de bijbel tot aan het einde, eerst en vooral gegaan heeft over gered worden van gebondenheid en lijden in dit leven, en veilig overgebracht te worden naar een door God gegeven leven van vrijheid en vrede hier en nu. Wat er ook gebeurt na dit leven, het is ondergeschikt aan het evangelie.

Ik ontken niet dat er een oordeel gaat komen. I geloof dat er één komt. Maar “redding” is niet in de eerste plaats gered worden van datgene wat wij de hel noemen. Hel is een minder belangrijk en relatief obscuur concept in de schrift dat zelden genoemd wordt in vergelijking tot de de volumes aan schriftgedeelten die spreken over de helsheid van onrechtvaardigheid in dit leven. “Redding” is gered worden van gebondenheid van allerlei soort te midden van de gebrokenheid van deze wereld, die ons een voorproefje brengt van het Komende Koninkrijk dat nu gevestigd is, en partnerschap in het brengen van dat herstel hier en nu.

Dit is trouwens wat er bedoeld wordt met ‘eeuwig leven’. Deze woorden verwijzen niet naar een geestelijk, lichaamsloos eeuwig bestaan (dat wij gewoonlijk ‘hemel’ noemen) Het is een nieuwe kwaliteit van bestaan hier en nu waarbij we een leven uitleven dat van de vader uitstroomt, op aarde. Ik ben er redelijk zeker van dat dit leven na de dood verder gaat, en de schrift schijnt dit te leren. Maar dat is niet het punt van het evangelie.

Wat denken jullie?

shalom

Bram

juli 24, 2010

Religieloos Christendom?

Ik ben het ‘Jesus manifesto‘ van Frank Viola en Leonard Sweet aan het lezen, een boek dat Christenen terug moet brengen naar Jezus als de absolute kern van het Christendom. Ik moet zeggen dat dat boek best wel confronterend is soms. Los van kleine puntjes van onenigheid zoals ik die met Viola altijd heb (en wss met de meeste schrijvers) raad ik elke Christen aan om het boek te lezen en ermee te worstelen.Ik denk dat het Viola’s balangrijkste werk tot nu toe is, en het is moeilijk om dieper te gaan dan dit.

Ik geef jullie een stukje mee over ‘religieloos Christendom’ (eigen vertaling):

De Christelijke religie is gebouwd op de boom van kennis ven goed en kwaad. De Christelijke religie kan bestudeerd woren door gebruik te maken van dezelfde denkwijzen als eender welke andere wereldreligie. Ze kan worden geanalyseerd net zoals Islam, Jodendom, en boedisme geanalyseerd worden. De moeilijkheid met de Christelijke religie is dat zijn die erbij horen denken dat de de ware kennis over god en kwaad gevonden hebben.

Religie geeft mensen het gevoel dat ze God kunnen controleren. Religie geeft het gevoel dat we God absolut en compleet kunnen begrijpen. We kunnen voorspellen wat de Almachtige morgen zal doen. De Christelijke religie leert ons dat de bijbel ons een antwoord geeft op ongeveer elke vraag die we naar de Heilige teksten brengen. Het probleem met deze manier van denken is dat de Ware God niet in iemand doos kan passen. God zal uiteindelijk altijd uitbreken uit onze menselijke verwachtigen en wat we kunnen begrijpen overstijgen. Elke poging om God gevangen te zetten en hem binnen te rammen en vast te nagelen is een systeem zal uitendelijk falen.

De ware God is een ongetemde leeuw. Hij kan niet geconctroleerd worden. Hij heeft zelf de controle. Toch hebben veel Christenen de bijbel veranderd in een vorm van kennis over goed en kwaad. Ze benaderen de bijbel als ruw materiaal waarbij ze controle kunnen verkrijgen over hun leven, zodat het leven meer begrijpelijk en controleerbaar kan worden, en minder ontmoedigend en onvoorspelbaar.

Dit is een zwaar misbruik van de bijbel. Jezus misbruikte de Schriften niet om controle en voorspelbaarheid te verkrijgen in zijn leven. Voor Hem waren ze een instrument waardoor Hij Zijn Vader beter leerde kennen en wardoor Hij zijn missie leerde uitleven.

(…)

Christendom gaat niet fundamentaal over het volgen van een boek. Het gaat over het volgen van een persoon en het uitleven van Zijn Leven. De bibliotheek van goddelijk geinspireerde boeken die we de Bijbel noemen helpt het best om die persoon te volgen, want ze getuigen van hem.

De bijbel bevat geen plan of blauwdruk om te leven. Het “goede nieuws” was geen nieuwe lijst van wetten, of een verbeterde set van ethische bevelen, of een gewijzigd plan met de laatste toevogselen en correcties. Het goede nieuws was het verhaal van het leven van een persoon, zoals dat gereflecteerd wordt in de apostolische geloofsbelijdening. waar het mysterie van het geloof dit narratief verkondigt: Christus is gestoreven, Christus is opgetaan, Christus zal terugkomen.

Het geschreven woord is een kaart die ons naar het levende woord leidt. Of zoals Jezus het zelf zegt: ” De schriften wijzen naar mij”. Elk deel van de heilige teks ademt dezelfde zuurstof in, Christus. De bijbel is dus niet de bestemming, het is een kompas dat wijst naar Jezus, de hemelse poolster.
Shalom

Bram

april 3, 2010

stille zaterdag overdenking (door Peter Rollins)

Laat ons even proberen ons voor  te stellen hoe we gestorven zijn en voor de rechtersstoel van God staan. Probeer je in te beelden hoe je je voelt over je eigen leven -waar je tevreden van bent, waar je spijt van hebt. Beeld je nu in dat je in een prachtige kamer wordt binnengebracht met een grote witte troon. Op deze troon zit een adembenemend wezen dat schijnt alsof het gemaakt is van van licht.

Na een ogenblik begint de op de troon gezetene te spreken. ‘Mijn naam is Lucifer en ik ben de engel van het licht. Ik heb jullie God van zijn troon gestoten en Christus verbannen naar het rijk van de eeuwige dood. Ik houd nu de sleutels vast van Zijn Koninkrijk. Ik ben de poortwachter van het paradijs en het is aan mij te beslissen wie zal binnengaan en wie verlaten zal worden.
Stel je nu voor dat deze engel zijn grote arm uitstrekt en zegt: In mijn rechterhand houd ik het eeuwige leven en in mijn linkerhand houd ik de dood. Voor diegenen die neerbuigen en mij als Heer erkennen zal ik een veilige doorgang naar het paradijs geven, maar wie weigert zal ik verslaan en de dood in sturen met hun Christus.

Hierna beweegt de duivel zijn armen; zodat allebei zijn handen zich nu vlak voor je bevinden en vraagt: ‘Wat kies je?’

Het is enkel als we stille zaterdag ervaren dat we ons kunnen afvragen of we Christus zouden volgen ondanks hemel of hel, of het nu pijn of plezier geeft, of we zouden volgen temidden van de onzekerheid die Stille zaterdag in onze levens brengt. Het is alleen hier dat we kunnen vragen of we ech onszelf hebben gegeven aan God voor geen andere reden dan het onszelf geven als een gift. Geloof sterft hier niet, het wordt eerder gesmeed.

(uit het boek ‘How (not) to speak of God’ by Peter Rollins)

Zou je Jezus nog volgen? Zou ik Jezus nog volgen?

Volgen we Jezus om Jezus, of zouden we eender welke weg die naar eeuwig leven leidt die beschikbaar is nemen. Wat die ook zou inhouden?

februari 25, 2010

psalm 51 en verzoeningstheoriën

Filed under: Christendom — Tags: , , , , , , , , , , , — brambonius @ 3:10 pm

Afgelopen zaterdag was ik aanwezig op een bijbelstudie van onze jeugdgroep, en op een zeker moment was er een gesprek over een deel van psalm 51, dat geprojecteerd was op een groot scherm. Toen ik het laatste deel ervan liet inzinken kwam ik met een aantal theologische vragen die de discussie helemaal off-topic zouden brengen, en vermits die al aan het escaleren was bleef ik dus maar stil. Maar omdat ik die gedachten niet echt onbelangrijk vond ga ik ze een sop een rijtje zetten voor de lezers van mijn blog.

Ik zal starten met de bijbelverzen uit psalm 51:  12 Schep, o God, een zuiver hart in mij, vernieuw mijn geest, maak mij standvastig,13 verban mij niet uit uw nabijheid, neem uw heilige geest niet van mij weg. 14 Red mij, geef mij de vreugde van vroeger, de kracht van een sterke geest. 15 Dan wil ik verdwaalden w wegen leren, en zullen zondaars terugkeren tot u. 16 U bent de God die mij redt, bevrijd mij, God, van de dreigende dood, 17 Ontsluit mijn lippen, Heer,
en mijn mond zal uw lof verkondigen. 18 U wilt van mij geen offerdieren, in brandoffers schept u geen behagen. 19 Het offer voor God is een gebroken geest; een gebroken en verbrijzeld hart zult u, God, niet verachten.

De eerste verzen zijn heel bekend, ‘create in me a clean heart’ van Keith Green, wat we soms zingen in onze kerk, is daarop gebaseerd, maar dat is nu niet het put…. De psalm is geschreven door Koning David nadat hij één van de grootste vandaden uit zijn carriere had begaan: Hij had een mooie vrouw zien baden, en dus had hij haar man (die officier was in zijn leger) op een missie gestuurd die zijn dood betekende, zodat David zijn vrouw kon nemen… David is dus zowel een moordenaar als overspelig, en hij komt tot inkeer en beseft wat hij gedaan heeft (met wat hulp van de profeet Nathan) en bekeert zich, en dat is wanneer deze psalm geschreven is. Dus de context van deze woorden is duidelijk: de psalm gaat over de redding en vergeving vanuit het gezichtspunt van een serieuze zondaar die zich bekeerd heeft en die herstel zoekt. Het gaat over hoe God vergeeft (en we mogen niet vergeten dat dit zich afspeelt lang voor Jezus en het kruis)

Met deze woorden op het scherm dacht ik na over het ‘basis evangelisch verhaal’ over verzoening door het kruis van Jezus dat ik zo dikwijls heb gehoord in mijn Christelijk leven: de mens is zondig, en God kan hem niet zomaar vergeven, zonde is daar te serieus voor, en dus moet er iemand gestraft worden. God moet iemand kunnen straffen en heeft bloedvergieten nodig om in staat te zijn om mensen te vergeven. Vandaar dus alle offers in het oude testament, waarin het dier een vervanging is voor de zondige mens dat sterft in zijn plaats. Maar deze offers waren nooit genoeg, en dus moest Jezus komen om Zijn bloed te geven, en de straf in onze plaats op zich te nemen, zodat God in staat zijn om ons te vergeven eens en voor altijd..

Ik heb het altijd vreemd gevonden dat God bloed nodig zou hebben om in staat te zijn om ons te vergeven, maar voor lange tijd was het voor mij een mysterie dat ik niet in vraag stelde. Zelfs al had ik filospfische en theologische tegenwerpingen, en kende ik bijbelverzen die iets helemaal anders zeiden dan dat God offers en bloed nodig had om in staat te zijn om te kunnen vergeven, als Hosea 6:6 Want liefde wil ik, geen offers; met God vertrouwd zijn is meer waard dan enig offer. Verzoening leek me meer een verstel in relatie dan een betalen van een straf aan God voor Hij ons kon vergeven. Maar de strafvervangingstheorie over verzoening wordt zelden in vraag gesteld en gezien als de basis van het Christendom voor veel evangelische en vooral (neo)-gereformeerde Christenen.

Later toen ik meer las over het onderwerp ontdekte ik dat het niet ‘de enige ware bijbelse waarheid’ is, maar gewoon maar één van de vele verhalen die probeert uit te leggen hoe Jezus’ kruis ons redt. Er zijn verschillende theoriën over die verzoening, maat dat is iets waarvan ik denk dat de meeste evangelischen niet op de hoogste zijn, behalve als ze serieuze theologie gestudeerd hebben. Maar ondanks dat zijn de meesten van ons wel vertrouwd met een andere versie van het verzoeningsverhaal, en ik ben bang dat ik nog steeds problemen met deze versie heb. De God die bloed eist klinkt te heidens voor mij, en het maakt God redelijk zwak in mijn ogen. Het is vreemd dat de almachtige God niet in staat zou zijn om ons te vergeven zonder iets te moeten straffen en doden. Maar zelfs al is de bijbel duidelijk dat JEzus’ kruis ons redding brengt, hoe dat gebeurt is veel minder duidelijk, en in de lange geschiedenis van de kerk zijn er dan ook verschillende versies en uitleggingen geweest van het verzoeningsverhaal, en er zijn verschillende beelden en metaforen gebruikt geweest om het uit te leggen.

Zelfs al zijn ze er zich niet bewust van, er is een andere versie waar de meeste evangelischen mee vertrouwd zijn: het krachtige beeld dat C.S. Lewis gebruikt in het narnia-verhaal: Edmond de verrader is een zondaar, en daardoor het rechtmatige eigendom van de heks (het Kwaad) en de leeuw Aslan geeft zichzelf in de plaats van Edmond aan de heks om gedood te worden. En dan wordt de dood omgedraaid en is het kwaad verslagen. Twee andere oudere beelden van verzoening kunnen uitgelegd worden met dit narnia-verhaaltje en dat is geen toeval: Lewis was een professor in middeleeuwse litteratuur en hij hield zelf niet van de stravervangende verzoening… Wat nodig in dit verhaal is niet dat iemand gestraft wordt maar dat de zondaar gered wordt van zijn gebondenheid aan het kwaaf, en bevrijd van de vernietiging die meekomt met slaaf van het kwaad zijn.

De eerste theorie is de zogenaamde losprijs-theorie: Jezus geeft zichzelf als een losprijs in onze plaats over aan de ‘andere kant’ (satan, dood, het kwaad) Wat is het verschil hier? We hebben nog steeds het idee van het offer, en Jezus die onze plaats neemt, maar iets is omgedraaid: het is niet God die het bloed van de zondaar eist, maar die van ons zondaars houdt en zichzelf opoffert en overgeeft aan het kwaad waarvan we gered moeten worden en dat ons niet wil laten gaan. Jezus geeft zichzelf over als een losprijs aan dat kwaad (in onze plaats!) om ons te bevrijden. Een andere verwante theorie van de eerste kerk, met ee lichtjes andere insteek is wat nu de Christus Victor theorie genoemd wordt, waarin de nadruk gelegd wordt op Jezus die door de dood niet overwonnen kon worden en die de dood omgedraaid heeft, en zo overwinning op het kwaad heeft behaald waarin we allemaal kunnen delen. Dus hier hebben we een sterk opstandingsthema, wat niet onbelangrijk is: Het christendom heeft geen betekenis zonder de opstanding, waarin we allemaal delen als Christen.

Natuurlijk zijn er nog andere verzoeningstheorën voorgesteld geweest in de lange geschiedenis van de kerk. Het al eerder genoemde verhaal van de strafvervanging, dat favoriet is van veel evangelischen en (neo-)calvinisten stamt van de ‘satisfaction theory’ van Anselmus in de elfde eeuw. Een andere theorie is het voorbeeldmodel, dat zegt dat Jezus’ offer nodig was om een voorbeeld te geven van geloof en gehoorzaamheid om de mens te inspireren om gehoorzaam te zijn aan God. Dus hier is het offer van Jezus belangrijk als het culminatiepunt van gehoorzaamheid aan de wet van liefde, waarin Jezus zelf zijn leven geeft… (Niemand heeft grotere liefde dan dat hij zijn leven geeft voor zijn vrienden…)

Maar, zoals ik al zei, al deze theoriën en een hele hoop andere zijn alleen maar theoriën om uit te leggen hoe Jezus ons redt. Niet alle theoriën zijn gericht in de eerste plaats op het kruis en de opstanding: De orthodoxe kerk zegt dat de incarnatie op zuch al reddende kracht heeft, en de anabaptisten leren ons dat het volgen van Jezus woorden en leven als zijn discipelen ons redt. En van sommig pinksterdenken kunnen we leren dat de Geest die kwam met pinksteren ons redt….

De meeste van deze ideËen dateren van lang na de tijd van de eerste kerk en de schrijvers van het Nieuwe testament. Geen van alle kan dus gezien worden als ‘bijbels’. (de strafvervanging als ‘einge bijbelse versie’ omdat het met een paar bijbelverzen kan worden geïllustreerd is slechte theologue, en ontkent een hele hoop kerkgeschiedenis…) Ik bekijk ze graag als verschillende vensters die uitkijken op iets dat te groot is om te begrijpen met ons menselijk verstand.. Het belangrijkste is dat Jezus ons gered heeft door onze plaats te nemen, en de dood overwonnen heeft zodat wij kunnen delen in de opstanding.

Wat ik nog wil toevoegen: het heeft geen enkele betekenis als we alleen in theorie gezegd zijn. Als we gered zijn van de gebondenheid van de zonde en vernietiging, en verzoend met God, dan moeten we het Leven omarmen en ons losmaken uit wat ons vernietigt. We moeten een leven leven in harmonie met het Leven, het Leven dat heel de wereld rond ons ook nodig heeft…

shalom

Bram

januari 24, 2010

de tragische ironie van het nieuwe atheisme

de tragische ironie van het nieuwe atheisme

edit: dit artikel gaat niet in de eerste plaats over atheisme in het algemeen, maar over een heel specifieke stroming ervan, het zogenaamde ‘nieuwe atheisme’, waarvan ik mensen heb gelezen die in mijn woorden geparafraseerd ervan uit lijken te gaan dat elke vorm van geloof (of elke levensbeschouwing die niet samenvalt hun op ‘de rede’ gebaseerd atheistisch materialistisch naturalisme) achterlijk is. Ik vind deze mensen niet achterlijk, en ik kijk op geen enkele manier op ze neer of zo, ik ben het alleen totaal met ze oneens, en vind hun standpunten niet alleen spijtig, maar ook een slechte zaak voor het atheisme op zich, zowel de geloofwaardigheid ervan voor andersdenkenden als de dialoog ervan met gelovigen. En dat betreur ik ten zeerste!

edit 2: Deze post is dus geen aanval op de atheïsmecampagne op zich, maar volgend citaat dat ze op hun facebookpagina gezet hebben is exact het probleem dat ik zie: ‘the inhabitants of the earth are of two sorts; those with brains, and no religion, and those with religion and no brains’  – Al-Ma’ari. Dat is een heel gevaarlijke houding, en al naar gelang hoe je ze interpreteert en serieus neemt een gevaar voor de democratie…

edit #3 de quote staat niet meer op de atheismecampagne-facebook. In de  hoop dat de waarschuwing voor een fundamentalisme dat van dat soort extreem gedachtengoed uitgaat aangekomen is mijn dank daarvoor, ook uit naam van alle mensen op deze planeet met religie, die wetenschappelijk gezien trouwens wél stuk voors tuk over hersenen beschikken.

Recentelijk maakte ik dus een parodie op de beruchte ‘atheistensticker’, en ik heb daar tot nu toe niet zoveel commentaar op gegeven. De reden is duidelijk. Los van het feit dat het design een fruit ella-snoepje zou doen verbleken, vind ik de slogan gewoon niet relevant en weinig zeggend. “Er is waarschijnlijk geen God, durf zelf te denken en geniet van het leven” is natuurlijk een vertaling van de engelstalige ‘atheist bus campaign’ die onder andere door Richard Dawkins begonnen is. Mensen die geloven dat er ‘waarschijnlijk wel een God is’, kunnen evengoed van dit leven genieten en zelf denken als mensen die dat niet geloven… De suggerering dat dat niet zo is vind ik een beetje kinderachtig, maar verder kan het mij eerlijk gezegd weinig schelen.

Atheisme als georganiseerde godsdienst die aan knullige evangelisatiecampganes doet is op zich best een grappig idee, en ik kan niet ontkennen dat wij Christenen (en andere gelovigen) ons ook bezondigd hebben aan de meest smakeloze manieren van geloofsverbreiding… dus dat dat betreft herhaal ik ze, ik wens ze veel succes… Ik hoop alleen dat ze niet de richting van Jack Chick uitgaan…

De slogan is op zich dus redelijk knullig en niet helemaal relevant, zeker niet in een land waar de meerderheid waarschijnlijk als ze al geloven meer vaag ‘ietsist’ zijn dan deel uit te maken van een georganiseerde godsdienst. Maar het ‘nieuwe atheisme’ dat opkomt en waar die bussencampagne mee maken heeft is een iets tragischer zaak… Met proponenten als bijvoorbeeld de eerder genoemde Richard Dawkins, Sam Hitchens en Daniel Denett, is het nieuwe atheisme een reactionaire beweging van zogezegd op de rede gebaseerde wetenschap tegen alle mogelijke vormen van religie.

En dat op een heel onbuigzame manier. Op zich is het nieuwe atheisme dikwijls heel zwart-wit, zoals bijvoorbeeld in hun extreem letterlijke en uit de context getrokken bijbelinterpretaties, of die van eender welk ander heilig boek, of hun extreem beroepen op ‘de rede’.

Op zich betekent het woord ‘atheisme’ alleen maar een niet geloven in God of goden. Zo was één van de beschuldigingen waarmee de eerste christenen vervolgd en ter dood gebracht werden die van atheisme, omdat ze niet geloofden in de goden van de romeinse godsdienst, waarvan er één de keizer was, en die was daardoor beledigd…

Wat zijn de kernpunten van het nieuwe atheisme?

(Verbeter mij als je er meer van weet en ik fout zit in mijn beschrijven van de stroming) Het nieuwe atheisme is niet zomaar gestoeld op een ongeloof in God, maar gebaseerd op een verlichtingsdenken dat zich alleen op de rede wil baseren, en op één of andere manier wil stellen dat de rede en de wetenschap eisen dat wij geloven in een naturalistisch materialisme. Waar die onlosmakelijke verbinding van de rede met naturalistisch materialisme vandaan komt, behalve dan dat die historisch zo gegroeid is in het vorige tijdvak, is mij een raadsel.

En dan kom je aan het probleem. Als de rede (eigenlijk als dogma op een ‘wij zeggen het dus het is zo’-manier)wordt verbonden aan een puur atheistisch materialistisch wereldbeeld, wordt blijkbaar iedereen die wel in God of goden gelooft gedisqualificeerd van redelijk denken en die moet dus niet serieus genomen worden. Ik hoop dat ik hiermee overdrijf, want als dit de basisstelling van het nieuwe atheisme is, zitten we in heel gevaarlijk water…

Als het doel echt een kruistocht is tegen alle vormen van religie, dan is dit misschien wel één van de gevaarlijkste vormen van fundamentalisme die het modernisme ons ooit uitgebraakt heeft. En dat is een heel pijnlijk ironie. Neem de volgende woorden van Dawkins, die eigenlijk volledig los van alle historie-besef zit te schelden op religie: (zie ook de vorige post over fundamentalisme)

“I doubt that religion can survive deep understanding. The shallows are its natural habitat. Cranks and fundamentalists are too often victimised as scapegoats for religion in general. It is only quite recently that Christianity reinvented itself in non-fundamentalist guise, and Islam has yet to do so.”

De grootste ironie is dat een militant atheisme dat bolstaat van zwart-wit dichotomiën en dat alle niet-naturalistische levensbeschouwen niet eens als volwaardige gesprekspartners beschouwt maar ze alleen wil ridiculiseren niet alleen zwaar onverdraagzaam (en in feite totaal ondemocratisch) is, maar ook zelf kans loopt één van de ergste fundamentalistische stromingen van het late modernisme te worden.

Of erger. Niet alleen zou een stroming die alleen atheistisch materialistisch denkende mensen als rationeel erkent het merendeel van alle denkers voor de verlichting uitschakelen (inclusief het merendeel van de Griekse filosofen) of zo herinterpreteren dat ze in je paradigma passen, maar ook opent dit de deur naar een gevaarlijk intellectueel kolonialisme, waarbij de verlichte atheistische mens toch veel slimmer is dan al die achterlijke domme lagere culturen die religie hebben. God behoede ons dat het zo ver komt… Ik hoop dat we als beschaafde mensen in staat zijn om samen te leven zonder op anderen neer te kijken omdat ze anders denken.

Ik hoop dat het zo’n vaart niet loopt, en dat ze niet alleen de rede claimen maar er ook zelf een beetje gebruik van maken, en inzien dat er waarschijnlijk van elk mens, gelovig of ongelovig, iniversitair of ongeletterd, oud of klein kind, van eender welke cultuur, zelfs al zijn we het er niet mee eens, heel veel te leren valt.

En o ja, voor de Dawkins fan: het vliegend spaghetti monster bestaat echt, het is gezien in 2006 in duitsland en in 2008 in china , en er is zelfs een Russische opname uit 1957 waar het op teruggevonden is. De theologische vraagstukkze ontdekking oproept zullen de volgende jaren door theologen uit allerlei religies moeten worden bekeken…

love and peace

Bram

januari 20, 2010

Een nieuw soort van Christendom?

Het grote rijk is al een lange tijd gevallen. Dit land heeft een post-christelijke cultuur met hoge mate van secularisatie. De paus heeft al lang geen wereldlijke macht meer, de pastoor kan niet meer zeggen wat we moeten doen en laten. De kerk kan geen boeken verbieden en op de index zetten. De macht van de (hier katholieke) kerk op de politiek is niet zo groot meer. Het hele christenrijk is afgebrokkeld. Natuurlijk zijn er nog Christenen, en een aantal daarvan willen terug naar het Christenrijk. Conservatisme en heimwee naar de oude tijd zijn niet onlogisch als een wereldrijk aan stukken gevallen is en we nog in de naschokken zitten. Maar ik geloof niet dat ze ons een steek gaan helpen!

Nu moeten we vooruit kijken, onze ogen op Christus gericht,  en de ballast die ons daar in het verleden eerder in tegenhield  achterlaten. Ik geloof dat we als Christenen kunnen len moeten eren van ons verleden, en op dit vlak kunnen we duidelijk zien dat de mix van Christendom en wereldse macht meestal eindigde in een overwinning van de macht, en een verdwijnen van de invloed van de radicale boodschap van Christus. Ik geloof dat we als Christen verder moeten leren om niet afhankelijk te zijn van de machten van deze wereld, maar een leven leiden dat gefundeerd is in Christus, en dat dus waarschijnlijk ook af en toe zal botsen met die machten van deze wereld.

Macht, bezit, ja zelfs onze eigen status moeten ondergeschikt zijn aan de wet van de liefde, die ons ertoe verbindt te leven vanuit liefde voor God, de Schepper, en onze medemens (inclusief diegenen die we niet zo leuk vinden, ‘bemin uw vijanden’)… Daar kunnen we gerust de rest van de Schepping gerust aan toevoegen, want de roofbouw op de schepping die nu gebeurt  is niets anders dan een enorme middelvinger in het gezicht van God, de Kunstenaar.

Maar eigenlijk moeten we niet in de eerste plaats iets nieuws zoeken. We moeten gewoon de kern van christen herontdekken in deze nieuwe context. En deze kern is natuurlijk Christus, die ons niet alleen redt door zijn Menswording, Leven, Dood, en Opstanding, maar die ons ook uitnodigt, en oproept om totaal anders te leven.

En ik geloof dat die kern zeker aanwezig is in onze Christelijke tradities, maar alleen tot leven geroepen moet worden. En als we er dan 100% voor gaan, dan zal de wereld het verschil zien. Zeker zullen we tegenstand krijgen, maar niemand zal kunnen ontkennen dat God aan het werk is. Zoals bij St-Fransiscus, bij onze eigenste ‘grootste belgen’ de paters Damiaan en Daens, bij Moeder Theresa en Shane Claiborne, bij David wilkerson in de getto’s, bij new monastics en ‘punk monks’, bij de Christenen die ijveren tegen onrecht en armoede, en die christenen die de getroffenen in Haiti helpen ipv ze te beschuldigen van satanisme… Maar het hoeft niet zo opvallend, het kan ook gewoon ‘alledaags radicaal’ in kleine dingen daar waar we zijn…

Gisteren nog zag ik een nieuwe site die mij heel hard inspireerde, die van het ‘Revolt collective‘. Niet iets speciaal nieuws, gewoon een trouw zijn aan Jezus en de wet van de liefde. Gebed, actie en aanbidding hand in hand. Niet alleen verkondigen van Christus, maar vooral ook uitleven, en alles van ons leven erdoor laten doordrenken.

En ik sta zelf nog nergens. Maar ik wil leren om Hem te volgen, en leren bidden, en liefhebben… en hoop dat ook samen met mijn broers en zussen in Christus te kunnen…

vive la revolucion!!!

shalom

Bram

december 20, 2009

Hallo medechristentjes 2.0

‘Hallo medechristentjes’ was ooit de naam waaronder ik jaren geleden een hele tijd lang een soort van email-magazine rondstuurde over dingen allerhande die iets met mijn geloof te maken hadden. (zie voor het archief hier) Daar ben ik jaren mee doorgegaan op redelijk onregelmatige basis, maar uiteindelijk is dat toch gestopt toen andere dingen in mijn leven meer aandacht vroegen.

Ondertussen zijn we vele jaren verder, en ‘Hallo medechristentjes’ heeft lang stilgelegen, maar ik ben wel blijven schrijven en blijven nadenken. Een aantal van die dingen zijn terug te vinden op mijn blog hier natuurlijk. Meningen die ik vroeger had kunnen ook veranderd zijn, ik denk dat ik veel zaken die ik ooit gezegd heb anders zou nuanceren… Maar mensen veranderen altijd een beetje als ze op weg zijn.

Nu dus een ‘heropstanding’,   in de vorm van hallo medechristentjes 2.0 maar nu wil ik een keer proberen om wat interactiever aan de slag te gaan. in tegenstelling tot deze blog, die ook heel algemene en random onderwerpen bevat ga ik hier proberen om samen met andere Christenen op zoek te gaan naar de basis van ons geloof, en naar de beste manier om dat uit te leven in deze veranderende wereld…

iedereen is meer dan welkom om bijdrage te leveren…

shalom

Bram

Older Posts »

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.